KHI TIẾNG "VÂNG" KHÔNG CÒN THẬT

SUY NIỆM CHÚA NHẬT XXVI THƯỜNG NIÊN NĂM A

Trên môi miệng chúng ta, không thiếu những lần đáp tiếng "vâng". Những tiếng "vâng" có khi rất đẹp. Đẹp đến mức người nghe không thể nghĩ đó là lời giả "Dạ, con vâng". "Dạ, con đây". "Lạy Chúa, con xin vâng".

Nhưng có một câu hỏi mà hôm nay Chúa không để chúng ta tránh: Tiếng "vâng" ấy có còn thật không? Có khi miệng vẫn nói "vâng", nhưng lòng đã nói "không". Có khi đôi chân vẫn đi lễ, nhưng lòng không còn đi về phía Chúa. Có khi tay vẫn lần chuỗi, môi vẫn đọc kinh, nhưng bên trong mình đã quen với Chúa đến nỗi không còn biết mình đang đứng trước Đấng nào.

Có khi chúng ta vẫn nói mình thờ Chúa, nhưng lại âm thầm dựng lên một "vị Chúa" vừa ý mình: Ngài phải hiểu mình, bênh mình, chiều mình, nhưng không được đụng đến cái tôi, không được bắt mình tha thứ, không được bảo mình sửa đổi. Đến lúc ấy, tiếng "vâng" vẫn còn trên môi, nhưng không còn trong lòng.

Đó mới là điều đáng sợ của Tin Mừng hôm nay. Bởi người con nói "không", lại đi. Còn người con nói "vâng", lại không đi.

Chúa không hỏi: "Ai nói hay hơn?". Chúa hỏi: "Ai đã thi hành ý muốn của người Cha?". Câu hỏi ấy không chỉ dành cho hai người con. Nó dành cho tôi. Nó dành cho anh chị em. Nó dành cho tất cả chúng ta.

Tiếng "vâng" của tôi đối với Chúa hôm nay còn thật không?

1. MỘT THỨ GIẢ HÌNH ĐAU HƠN CẢ GIẢ HÌNH TRƯỚC MẶT NGƯỜI ĐỜI.

Người ta có thể giả dối với nhau. Có thể ngoài miệng nói thương, trong lòng lại không thương. Có thể trước mặt, người ta rất hiền, nhưng sau lưng lại nói xấu. Có thể tỏ ra khiêm nhường, nhưng trong lòng chỉ muốn người khác khen mình. Đó đã là điều đáng buồn.

Nhưng có một thứ còn đáng buồn hơn: Giả hình trước mặt Thiên Chúa.

Bởi vì trước mặt người đời, có thể mình còn che giấu được. Nhưng trước mặt Chúa thì không có gì che được. Chúa biết lòng mình. Chúa biết những điều người khác không biết. Chúa biết cả những điều chính mình nhiều khi cũng không muốn nhìn nhận.

Vậy mà chúng ta vẫn đến nhà thờ. Vẫn quỳ xuống. Vẫn làm dấu Thánh Giá. Vẫn đọc kinh. Vẫn thưa: "Lạy Chúa".

Nhưng rất cần phải dừng lại mà hỏi: Tôi có thực sự biết mình đang đứng trước ai không? Hay tôi đã quen với việc đi lễ đến nỗi đi lễ chỉ vì Chúa nhật phải đi? Đã quen đọc kinh đến nỗi miệng đọc mà lòng chẳng còn nghe mình nói gì? Đã quen gọi "Lạy Chúa" đến nỗi tiếng gọi ấy không còn làm lòng mình rung động?

Đó là điều đáng sợ. Bởi có khi người ta vẫn giữ đạo, nhưng đạo đã không còn đi vào lòng.

2. CÓ KHI CHÚNG TA ĐÃ NẶN RA MỘT "THIÊN CHÚA" THEO Ý MÌNH.

Một điều còn sâu hơn. Chúng ta nói mình thờ Chúa. Nhưng đôi khi, chúng ta không còn để Chúa là Chúa nữa. Chúng ta muốn Chúa phải giống điều mình nghĩ. Tôi muốn Chúa thương người tôi thương. Tôi muốn Chúa đứng về phía tôi. Tôi muốn Chúa phạt người tôi không thích. Tôi muốn Chúa hiểu cho tôi.

Nhưng khi Chúa bảo tôi tha thứ, tôi không muốn. Khi Chúa bảo tôi sửa mình, tôi không muốn. Khi Chúa bảo tôi nhường nhịn, tôi không muốn. Khi Chúa bảo tôi bỏ một điều mình đang bám víu, tôi không muốn. Thế rồi tôi vẫn nói: "Con tin Chúa". Nhưng tôi lại muốn Chúa phải theo ý tôi.

Nếu vậy, tôi đang thờ Chúa thật, hay đang thờ một hình ảnh về Chúa do chính tôi tạo ra? Đây là câu hỏi không dễ chịu. Tuy nhiên, câu hỏi làm chúng ta đau lại là câu hỏi giúp chúng ta trở về.

Bởi Thiên Chúa thật không phải là Thiên Chúa được nặn theo ý chúng ta. Chúa là Cha. Cha thì yêu thương, nhưng cũng dạy chúng ta. Cha an ủi, nhưng cũng uốn nắn chúng ta. Cha tha thứ, nhưng cũng mời gọi chúng ta thay đổi. Cha không muốn chúng ta sống mãi trong tội lỗi, rồi lấy lòng thương xót của Cha làm cái cớ để khỏi hoán cải.

3. ĐẠO CÓ THỂ THÀNH MỘT THÓI QUEN.

Số đông người đã giữ đạo rất lâu. Hai mươi năm. Ba mươi năm. Năm mươi năm. Ngày nào cũng đọc kinh. Chúa nhật nào cũng đi lễ. Nhưng có khi phải hỏi mình: Tôi đang sống đạo, hay chỉ đang giữ một thói quen đạo?

Hai điều ấy khác nhau. Thói quen có thể làm cho tay mình vẫn lần chuỗi. Nhưng đức tin làm cho trái tim mình tìm Chúa; Thói quen làm cho chân mình đi vào nhà thờ. Nhưng đức tin làm cho lòng mình bước đến với Chúa; Thói quen làm cho miệng mình nói: "Lạy Chúa". Nhưng đức tin làm cho mình thật sự muốn thuộc về Chúa.

Nếu không cẩn thận, đạo của chúng ta có thể trở thành một thứ việc phải làm. Đi lễ vì phải đi. Đọc kinh vì quen rồi. Giữ lễ vì sợ tội. Làm việc đạo đức vì người khác thấy. Nhưng bên trong, lòng mình lại xa Chúa.

Khi đó, điều nguy hiểm nhất là không còn nhận ra mình đang xa Chúa. Bởi bản thân vẫn đang làm những việc của người có đạo, dù cái gọi là "việc của người có đạo" ấy vô hồn. Nói thì nghe rắc rối: Nhưng khi đó, việc của người có đạo lại... không có đạo.

4. NHƯNG ĐẠO THẬT KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ NGƯỜI TA KHÔNG BAO GIỜ NGÃ.

Điều này rất quan trọng. Nếu nghe bài Tin Mừng hôm nay mà chúng ta nghĩ: "Người đạo đức là người luôn luôn tốt, luôn luôn mạnh, không bao giờ phạm tội", thì chúng ta sẽ hiểu sai.

Người con thứ nhất đã nói: "Con không muốn!"- Anh đã sai. Nhưng sau đó anh hối hận. Rồi anh đi. Đây là điều rất đẹp. Bởi vì Chúa không đòi chúng ta phải là những con người không bao giờ yếu đuối. Chúa biết chúng ta yếu. Hôm nay mình sốt sắng, ngày mai mình nguội lạnh. Hôm nay mình quyết tâm, ngày mai mình lại vấp ngã. Hôm nay mình tha thứ, ngày mai mình lại nổi nóng. Hôm nay mình muốn sống tốt, ngày mai mình lại phạm một lỗi cũ. Con người là như vậy.

Nhưng người có đạo thật là người không chịu nằm mãi trong sự yếu đuối của mình. Ngã thì đứng lên. Sai thì sửa. Phạm tội thì trở về. Làm Chúa buồn thì xin Chúa tha thứ. Làm người khác đau thì biết xin lỗi. Và ngày mai lại cố gắng.

Chúng ta phải bắt đầu lại rất nhiều lần. Không sao. Miễn là mỗi lần bắt đầu lại, mình vẫn quay về phía Chúa.

5. NGƯỜI CÓ TỘI ĐỪNG SỢ QUAY VỀ.

Dù có thể có người đang mang một điều gì đó rất nặng trong lòng. Một tội đã phạm. Một lỗi lầm đã gây ra. Một điều mình xấu hổ. Một quá khứ mình không muốn ai biết. Có thể mình nghĩ: "Chắc Chúa chán con rồi".

Không. Hãy nhìn người con thứ nhất. Anh đã nói "không". Nhưng người cha vẫn gọi: "Con".

Chúa vẫn gọi chúng ta là con. Cho nên đừng vì mình đã ngã mà nghĩ mình không còn đường về. Đừng vì mình đã làm Chúa buồn mà chạy xa Chúa. Người có tội càng phải chạy về với Cha. Đứa con đi lạc không cần trốn khỏi nhà vì xấu hổ. Nó cần tìm đường về nhà.

Người bệnh không cần trốn bác sĩ vì mình bệnh. Người bệnh cần đến với bác sĩ. Và người tội lỗi cần đến với lòng thương xót của Chúa.

Có thể hôm nay chúng ta chưa tốt. Không sao. Nhưng đừng bỏ Chúa; Có thể hôm nay chúng ta chưa sống được điều mình đã hứa. Không sao. Hãy xin Chúa cho mình bắt đầu lại.

Điều Chúa cần nơi chúng ta không phải là một vẻ đạo đức giả tạo. Chúa cần một trái tim thật. Một trái tim biết: "Lạy Cha, con yếu đuối". "Lạy Cha, con đã sai"."Lạy Cha, con cần Cha". Và rồi đứng lên.

6. NGƯỜI TỐT CŨNG PHẢI CẨN THẬN.

Nhưng Lời Chúa hôm nay không chỉ dành cho người tội lỗi. Nó cũng dành cho những người đang sống đạo tốt. Bởi người con thứ hai không phải là người nói lời xấu. Anh nói rất đẹp: "Thưa cha, con đây!". Điều đáng sợ chính là anh tưởng tiếng "vâng" của mình đã đủ rồi.

Có thể chúng ta cũng vậy. Chúng ta làm nhiều việc tốt. Chúng ta đi lễ. Đọc kinh. Giúp nhà thờ. Giúp người nghèo. Dạy con cái. Phục vụ giáo xứ. Có thể chúng ta rất tích cực. Nhưng Chúa vẫn hỏi: "Lòng con có thật không?".

Đừng để những việc đạo đức bên ngoài làm mình quên mất việc Chúa đang muốn sửa bên trong. Có khi người khác nhìn mình và nói: "Ông ấy đạo đức". "Bà ấy sốt sắng". Nhưng chỉ mình và Chúa biết trong lòng mình thế nào.

Vì vậy, người sống đạo lâu năm càng phải khiêm nhường. Càng gần Chúa càng phải biết mình cần Chúa. Càng làm được nhiều việc cho Chúa càng phải nhớ: Không có Chúa, con chẳng làm được gì.

7. GƯƠNG MÙ ĐÁNG SỢ NHẤT LÀ MANG DANH CHÚA NHƯNG SỐNG KHÔNG GIỐNG CHÚA.

Một người yếu đuối mà biết mình yếu đuối thì còn có thể trở về. Nhưng nếu một người sống sai mà vẫn nghĩ mình đang sống đạo rất tốt, thì người ấy khó thấy mình cần hoán cải. Và khi đó có thể xảy ra một điều rất đau: Người khác nhìn vào đời sống của mình rồi nhìn luôn vào đạo của mình.

Mình nói: "Tôi là người Công giáo". Nhưng nếu mình sống gian dối, người ta sẽ nhớ đến người Công giáo gian dối; Mình nói: "Tôi tin Chúa". Nhưng nếu mình sống đầy hận thù, người ta có thể tự hỏi: "Đạo của ông ấy là đạo gì mà không dạy ông ấy tha thứ?"; Mình nói: "Tôi yêu Chúa". Nhưng nếu mình đối xử tệ với người bên cạnh, người ta có thể không nhìn thấy tình yêu Chúa nơi mình. Người ta sẽ thấy một con người kinh khủng trong lúc miệng vẫn ra rả: "Tôi yêu Chúa".

Đó là điều chúng ta phải hết sức tránh. Không phải vì chúng ta phải hoàn hảo. Nhưng vì chúng ta phải chân thật. Nếu mình yếu, mình nhận mình yếu. Nếu mình sai, mình nhận mình sai. Nếu mình ngã, mình đứng lên. Nếu mình cần Chúa, mình nói: "Lạy Chúa, con cần Chúa".

Đừng lấy cái danh có đạo để che cái lòng chưa chịu trở về. Bởi như thế, mình không chỉ làm hại mình. Mình còn có thể làm người khác mất niềm tin vào Chúa.

8. ĐẠO THẬT LÀ MỖI NGÀY LẠI THƯA "VÂNG" BẰNG ĐỜI SỐNG.

Bài đọc thứ hai đưa chúng ta đến Chúa Giêsu. Chúa không chỉ nói "vâng" với Chúa Cha. Chúa sống tiếng "vâng" ấy. Chúa tự hạ mình. Chúa vâng phục. Chúa đi đến tận cùng. Và tận cùng của tiếng "vâng" ấy là thập giá.

Nhìn vào Chúa Giêsu, chúng ta mới hiểu thế nào là đạo thật. Đạo thật không chỉ là nói: "Lạy Chúa, con yêu Chúa". Mà là khi Chúa bảo: Tha đi. Tôi cố gắng tha; Nhường đi. Tôi cố gắng nhường; Sống thật đi. Tôi cố gắng sống thật; Bỏ điều đó đi. Tôi cố gắng bỏ; Trở về đi. Tôi đứng lên trở về.

Có thể tôi làm chưa được. Có thể tôi làm rất chậm. Có thể tôi phải chiến đấu với chính mình rất lâu. Nhưng tôi vẫn cố gắng. Đó là điều quý giá trước mặt Chúa.

9. ĐIỀU CHÚA MUỐN NHẤT Ở CHÚNG TA: HÃY THẬT VỚI CHA.

Ta không cần nói với Chúa những lời đẹp. Chỉ cần lòng thật. "Lạy Chúa, hôm nay con mệt". "Lạy Chúa, con đang giận". "Lạy Chúa, con chưa tha thứ được". “Lạy Chúa, con yếu đuối". “Lạy Chúa, con đã phạm tội". "Lạy Chúa, con muốn bỏ cuộc". "Lạy Chúa, con không biết phải làm sao".

Nhưng rồi sau tất cả những lời ấy, vẫn nói: "Nhưng con không muốn bỏ Cha". Đó là một lời cầu nguyện rất đẹp. Bởi Chúa không cần chúng ta diễn trước mặt Chúa. Chúa muốn chúng ta thật. Thật trong tội lỗi để được tha thứ. Thật trong yếu đuối để được nâng đỡ. Thật trong đau khổ để được ủi an. Thật trong những điều tốt mình làm để biết tạ ơn.

Và thật trong tình yêu để ngày càng trung thành hơn.

10. "CON ĐÂY" - KHÔNG CHỈ LÀ MỘT CÂU NÓI.

Người con thứ hai nói: "Thưa cha, con đây". Nhưng rồi anh không đi. Người con thứ nhất ban đầu nói "không", nhưng cuối cùng anh đi.

Có lẽ Chúa đang nhìn mỗi người chúng ta và hỏi: "Con nói ‘con đây’, nhưng con có thật sự ở đây với Cha không?". Không phải chỉ thân xác ở trong nhà thờ. Mà lòng có ở với Chúa không? Không phải chỉ miệng đọc kinh. Mà lòng có đang tìm Chúa không? Không phải chỉ mang danh người Công giáo. Mà đời sống có đang thuộc về Chúa không?

Nếu chúng ta nhận ra mình chưa thật, đừng buồn đến mức bỏ cuộc. Hãy vui vì Chúa đã cho mình nhìn thấy sự thật. Nhìn thấy mình chưa thật là một ơn. Biết mình yếu là một ơn. Biết mình cần Chúa là một ơn. Bởi khi biết mình cần Cha, mình mới bắt đầu trở về.

Và nếu hôm nay chúng ta đang sống tốt, xin đừng tự hào. Hãy tạ ơn. Rồi ngày mai lại trung thành. Bởi chúng ta không biết mình sẽ yếu đuối lúc nào. Hôm nay đứng vững, ngày mai có thể quỵ xuống.

Nhưng người thuộc về Chúa là người, ngay cả khi quỵ xuống, vẫn còn biết quay mặt về phía Cha. Vẫn đứng lên. Vẫn đi tiếp. Vẫn làm điều Cha muốn. Vẫn cố gắng yêu thương. Vẫn cố gắng sống thật.

Và cuối cùng vẫn có thể thưa: "Lạy Cha, con đây". Không phải "con đây" bằng môi miệng. Mà là: "Con đây - với tất cả sự yếu đuối của con. Con đây - với cả những lần con đã ngã. Con đây - vì con biết con cần Cha. Xin Cha đừng để con chỉ nói về Cha, mà xin cho con thật sự thuộc về Cha".

Đạo thật không khiến con người mạnh đến nỗi không bao giờ ngã. Đạo thật làm cho người đã ngã vẫn biết mình thuộc về Cha, để đứng lên và đi tiếp.

Và xin Chúa cho chúng ta đừng bao giờ chỉ nói "con đây", nhưng hãy thật sự ở đó - trong lòng, trong đời sống, trước mặt Cha.

Lm JB NGUYỄN MINH HÙNG

 

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.
Ðang lúc mọi người thán phục về tất cả các việc Chúa Giêsu làm, thì Người phán cùng các môn đệ rằng: “Phần các con, các con hãy ghi vào lòng những lời này là: Con Người sẽ phải bị nộp vào tay người đời”. Nhưng các ông không hiểu lời đó, vì nó còn bị che khuất, nên các ông không lĩnh hội được ý nghĩa, và các ông không dám hỏi Người về lời ấy.

 

ĐƯỢC VỖ TAY, NÓI CHUYỆN NỘP



“Con Người sắp bị nộp vào tay người đời!”.
“Chúng ta thản nhiên lao xuống vực sau khi đặt trước mắt một vật gì đó để khỏi thấy vực sâu!” - Blaise Pascal.
Kính thưa Anh Chị em,
Những lời ngưỡng mộ cũng có thể che khuất một vực sâu. Tin Mừng hôm nay cho biết, giữa lúc mọi người kinh ngạc trước những việc Chúa Giêsu làm, Ngài nói với các môn đệ rằng Thầy của họ sắp bị nộp vào tay người đời - ‘được vỗ tay, nói chuyện nộp!’.
“Nhưng các ông sợ không dám hỏi lại Người về lời ấy”. Điều làm họ vấp váp là một nỗi sợ chưa gọi thành tên: Đấng vừa tỏ quyền năng trước mắt mọi người lại sắp rơi vào tay người đời. Có thể họ đã nhận ra một Đấng mạnh hơn sự dữ; nhưng chưa thể nhận ra Ngài trong dáng vẻ của một người không tự cứu mình. Họ muốn ở lại với hình ảnh một vị Thầy đầy quyền năng; lời “sắp bị nộp” làm hình ảnh ấy rạn ra. Vì thế, câu hỏi nghẹn lại trong cổ họ. Tiếng vỗ tay bên ngoài càng lớn, sự im lặng giữa Thầy và trò càng sâu.
Các môn đệ sợ hãi; Chúa Giêsu rồi cũng sẽ sợ hãi. Nhưng Ngài không giấu nỗi sợ, mà đưa nó vào cầu nguyện: “Lạy Cha, nếu Cha muốn, xin cất chén này xa con!”; rồi thưa tiếp: “Xin đừng làm theo ý con, mà làm theo ý Cha!”. Sự khác biệt không nằm ở chỗ ai can đảm hơn, mà ở chỗ nỗi sợ được đưa về đâu. “Chúng ta cần xin ơn để không chạy trốn khi thập giá đến!” - Phanxicô.
Giảng Viên cũng chỉ ra con đường không ai tránh khỏi: “Đừng chờ đến ngày tai ương ập tới” - bài đọc một. Tác giả không gọi tuổi trẻ là phù vân vì nó đẹp; ông gọi nó là phù vân vì ngay lúc đang đẹp, nó đã trôi. Chúng ta không thể trú ẩn trong điều đang trôi khỏi tay mình. Đừng đợi thân xác hao mòn mới hỏi đời mình đi về đâu. Vì thế, lời đáp ca “Lạy Chúa, trải qua bao thế hệ, Ngài vẫn là nơi chúng con trú ẩn” phải được cất lên từ bây giờ trong hoán cải và đổi mới.
Trong cuộc sống, như các môn đệ, một lời khen có thể giữ chúng ta ở lại với thành công lâu hơn chính thành công ấy. Nhưng một mất mát, một nỗi sợ bất ngờ nào đó vẫn có thể kéo chúng ta về với điều mình muốn chạy trốn. Hãy đem nỗi sợ ấy vào lời cầu nguyện và nhớ đến ngày cuối, ngày không làm hôm nay tối đi; nó nhắc chúng ta đang sống trước mặt Ai. “Người có niềm hy vọng sống khác đi; người hy vọng đã được ban tặng hồng ân của một đời sống mới!” - Bênêđictô XVI.
Anh Chị em,
Thập giá là nơi lời “nộp vào tay người đời” đi tới tận cùng. Tiếng tung hô đã tắt; từ tay người đời, Đức Kitô trao mình vào tay Cha: “Lạy Cha, con xin phó thác hồn con trong tay Cha”. Cha không cất cái chết khỏi Con, nhưng dang tay đón lấy Con. Phục Sinh là lời đáp của Cha, không cần một tiếng vỗ tay. Vực sâu vẫn còn đó; nhưng Con Thiên Chúa không đặt gì trước mắt chúng ta để che nó. Ngài đã đi qua và mở một lối về tay Cha. Không lạ gì, ‘được vỗ tay, nói chuyện nộp!’.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
"Lạy Chúa, ngày con vui, cho con nhớ ngày cuối; ngày con sợ, cho con biết cầu nguyện; và khi phải buông tay, xin dang tay đón con!”, Amen.
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)

 

Lúc 7:50 sáng Thứ Sáu, 25 Tháng Chín, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã khởi hành bằng máy bay từ phi trường quốc tế Fiumicino của Rôma để bay đến phi trường Orly của Paris. Sau 2 giờ 10 phút, máy bay đã đáp xuống phi trường Orly lúc 10 giờ sáng.

Trên chuyến bay, trong cuộc gặp gỡ với các ký giả tháp tùng, ngài đã gởi lời chào buổi sáng đến họ bằng 3 thứ tiếng Ý, Pháp và Anh.

Đức Thánh Cha nói:

Như chúng ta thường nói trong tiếng Anh "welcome on board!" - "Chào mừng lên máy bay!" Tôi rất vui được gặp tất cả anh chị em sáng nay và rất vui được chào hỏi anh chị em ngắn gọn trong chặng đường này. Tôi muốn đặc biệt nhắc đến những người đã cùng tôi trên chuyến bay trở về Rôma từ Tây Ban Nha. Tôi muốn gửi lời xin lỗi cá nhân về một sự việc mà tôi không hề liên quan nhưng tôi biết rằng nó đã khiến một số người trong số anh chị em không hài lòng vì chúng ta không thể cùng nhau bay trở lại Rôma.

Tôi muốn gửi lời chào chân thành đến tất cả anh chị em và cảm ơn quý anh chị em đã đưa tin về chuyến tông du Pháp này, về chuyến đi mà như anh chị em đã biết từ buổi họp báo, có một số chủ đề rất quan trọng. Trên hết, tôi đến Pháp, cũng như bất cứ nơi nào khác trên thế giới, với tư cách là một người theo Chúa Giêsu Kitô, mong muốn rao truyền hòa bình, hòa bình của Chúa Kitô khắp thế giới. Đây là một thông điệp mà, như chúng ta đều biết, vào thời điểm này đặc biệt quan trọng.

Cảm ơn anh chị em đã có mặt ở đây, cảm ơn vì những công việc anh chị em đang làm. Tôi mong được gặp lại anh chị em trong chuyến đi và chúng ta sẽ có cơ hội trò chuyện đôi chút khi trở về. Cảm ơn anh chị em rất nhiều.

---

Source:Dicastère pour la Communication - Libreria Editrice Vaticana

MOTS IMPROVISÉS DU SAINT-PÈRE AUX JOURNALISTES LORS DU VOL ALLER ROME-PARIS

 

 

Như chúng tôi đã đưa tin, lúc 7:50 sáng Thứ Sáu, 25 Tháng Chín, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã khởi hành bằng máy bay từ phi trường quốc tế Fiumicino của Rôma để bay đến phi trường Orly của Paris. Sau 2 giờ 10 phút, máy bay đã đáp xuống phi trường Orly lúc 10 giờ sáng.

Tại đây đã có các nghi thức chào mừng Đức Thánh Cha. Sau đó, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã dùng xe hơi để đến thăm xã giao Tổng thống Pháp tại Cung Điện Élysée vào lúc 11 giờ sáng.

Sau khi đàm đạo với Tổng thống trong 45 phút, lúc 11 giờ 45, Đức Thánh Cha đã có cuộc gặp gỡ với chính quyền dân sự và ngoại giao đoàn.

Ban chiều, lúc 15 giờ, Đức Thánh Cha đã thăm Tổ Chức Giáo Dục, Khoa Học Và Văn Hóa Liên Hiệp Quốc, gọi tắt là UNESCO.

Trong diễn từ tại đây, Đức Thánh Cha nói:

Thưa ngài Tổng Giám đốc,

Thưa ngài Chủ tịch Đại hội đồng,

Thưa Chủ tịch Hội đồng điều hành,

Kính thưa các Ngài,

Kính thưa quý vị,

Tôi rất vui mừng được có mặt cùng quý vị hôm nay trong hội nghị quốc tế này, nơi các ngôn ngữ và văn hóa cùng hội tụ để hợp tác trong một nhiệm vụ vô cùng quan trọng đối với toàn thể nhân loại: đó là "góp phần vào hòa bình và an ninh bằng cách thúc đẩy sự hợp tác giữa các quốc gia thông qua giáo dục, khoa học và văn hóa nhằm tăng cường sự tôn trọng phổ quát đối với công lý, pháp quyền và nhân quyền cũng như các quyền tự do cơ bản" (Hiến pháp UNESCO, điều 1, khoản 1). Nỗ lực xây dựng một thế giới công bằng thực chất là nền tảng của hợp tác quốc tế. Chúng ta chia sẻ kinh nghiệm, kỹ năng và chuyên môn của mình để tạo ra một môi trường mà tất cả mọi người đều cảm thấy thoải mái và mỗi cá nhân đều có thể phát triển, để các dân tộc trên khắp thế giới có thể sống trong hòa bình và thịnh vượng.

Chính với tư cách là một chứng nhân cho hòa bình, tôi gửi lời chào đến mỗi người trong quý vị, các Đại diện của các Quốc gia Thành viên và Quan sát viên, các Tổ chức Quốc tế, và giới học thuật cũng như xã hội dân sự. Tôi cảm ơn ngài Khaled El-Enany, Tổng Giám đốc của Tổ chức này, vì lời mời trân trọng và những lời tốt đẹp của ngài. Tôi đến đây với tư cách là một Mục tử, để nói chuyện với quý vị thay mặt cho Giáo Hội Công Giáo, một Giáo hội không ngừng tìm kiếm sự đối thoại và có một thông điệp muốn chia sẻ với mọi dân tộc, với tất cả những người nam nữ thiện chí (xem Thông điệp Ecclesiam Suam, 65 của Đức Giáo Hoàng Phaolô Đệ Lục).

Cam kết xây dựng một thế giới công bằng là một phần của sứ mệnh mà chúng ta đã học cách chia sẻ trong suốt chiều dài lịch sử. Trong thời đại của chúng ta, UNESCO vừa là mục tiêu vừa là phương tiện để theo đuổi cam kết đó với quyết tâm cao hơn, phù hợp với các lĩnh vực hoạt động đa dạng của chúng ta. Năm 2027 sẽ đánh dấu kỷ niệm 75 năm sự hiện diện của Tòa Thánh tại UNESCO, một sự hiện diện dựa trên niềm tin rằng tương lai trước hết và trên hết phụ thuộc vào nhu cầu tôn trọng và thúc đẩy phẩm giá bất khả xâm phạm vốn có trong mỗi người nam nữ được tạo dựng theo hình ảnh của Thiên Chúa. Do đó, chúng ta coi Tổ chức này là một đối tác đặc quyền trong việc phục vụ lợi ích chung, đó là "biểu hiện xã hội của phẩm giá" mà tất cả chúng ta cùng chia sẻ ngay từ đầu và ở mức độ bình đẳng (xem Thông điệp Magnifica Humanitas, 59). Từ năm 1952, Phái đoàn Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh đã xem xét và đồng hành cùng các sáng kiến của UNESCO từ quan điểm này, đóng góp cụ thể vào cuộc đối thoại giữa các quốc gia. Việc này được thực hiện với mục đích thúc đẩy sự phát triển đích thực của con người, điều chỉ có thể đạt được khi nó hướng đến việc nuôi dưỡng "sự phát triển của mỗi người và toàn thể con người" (Phaolô Đệ Lục, Thông điệp Populorum Progressio – Phát Triển Các Dân Nước, 14).

Trong bài phát biểu trước hội nghị này, vị tiền nhiệm đáng kính của tôi, Thánh Gioan Phaolô II, đã nhận xét rằng "genus humanum arte et ratione vivit." Do đó, "con người sống một cuộc sống thực sự nhân văn nhờ văn hóa."[1] Bản thân từ này — văn hóa — hàm ý quá trình mà nhân loại ban tặng ý nghĩa cho tất cả các hoạt động của mình. Giờ đây, bốn mươi sáu năm sau, khi tôi tái khẳng định, trước sự hiện diện của quý vị, cam kết hợp tác của Tòa Thánh, tôi khuyến khích quý vị hãy nhìn nhận UNESCO không chỉ là một tổ chức quốc tế nổi bật, mà còn là nơi nhân loại có thể suy ngẫm về chính mình, về lịch sử và về tương lai của mình. Thật vậy, việc thúc đẩy giáo dục, khoa học và văn hóa là không thể nếu không đồng thời cải thiện cuộc sống của những người đang tham gia vào các hoạt động này.

Trong lĩnh vực giáo dục, Giáo Hội Công Giáo thừa hưởng một truyền thống lâu đời. Trong nhiều thế kỷ, các cộng đồng của Giáo hội đã thành lập các trường học và đại học, dạy người dân đọc và viết, và hiện diện ngay cả ở những nơi nghèo khó và xa xôi nhất. Với Hiệp ước Toàn cầu về Giáo dục, vị tiền nhiệm của tôi, Đức Giáo Hoàng Phanxicô, đã tìm cách biến kinh nghiệm này thành một phần của giao ước giáo dục rộng lớn hơn, mở ra cho sự đóng góp của tất cả mọi người. Tuy nhiên, điều tôi muốn nói với quý vị không phải chủ yếu là những nỗ lực đã được thực hiện, mà là niềm tin xuất phát từ những nỗ lực đó. Không một nền giáo dục nào có thể được coi là hoàn chỉnh nếu nó không giải quyết được câu hỏi về ý nghĩa của cuộc sống. Trong bài phát biểu đã đề cập ở trên, Thánh Gioan Phaolô II đã lưu ý rằng giáo dục có nghĩa là giúp mọi người "trở nên" tốt hơn chứ không chỉ đơn thuần là "có" nhiều hơn, và thừa nhận trong họ sự siêu việt của con người vốn là một phần của sự trọn vẹn trong nhân tính của họ (xem ibid., 10–11).

Trong hội nghị này, một câu hỏi cơ bản cần được khám phá, một câu hỏi khẩn cấp cần được trả lời: đó là ý nghĩa của việc làm người là gì? Mọi nền văn hóa đều phải đối mặt với câu hỏi này, vốn nằm ở cốt lõi của mọi hình thức tri thức, mọi loại hình nghệ thuật và mọi tôn giáo. Ngay cả trong thế kỷ 21, chúng ta cũng không thể coi là điều hiển nhiên đối với nhận thức con người là ai hoặc sống như một con người có nghĩa là gì. Thật vậy, mỗi thế hệ đều được kêu gọi phải vật lộn với câu hỏi này, đặc biệt là trước những bi kịch mà, đáng tiếc thay, vẫn xảy ra ngay cả ngày nay.

Trước hết, con người là một cá thể được thụ thai và sinh ra. Vì vậy, trước tiên, làm người có nghĩa là làm một đứa trẻ. Không ai trong chúng ta lựa chọn trở thành con người. Không ai trong chúng ta quyết định mình được sinh ra từ ai, khi nào hay ở đâu. Chân lý hiển nhiên này làm sáng tỏ một điều không chỉ mang tính sinh học mà còn mang tính đạo đức: khi còn nhỏ, chúng ta đều là anh chị em ruột thịt. Ngay từ đầu, nhân tính của chúng ta là một món quà và một thử thách, một lời hứa và một trách nhiệm. Đối với mỗi con người, sự ra đời thiết lập một mối liên kết nguyên thủy — một sự hiệp thông của cuộc sống có nguồn gốc và môi trường giáo dục đầu tiên nằm trong gia đình.

Thứ hai, tất cả chúng ta đều sinh ra trần truồng và thiếu thốn. Chúng ta nghèo khó từ khi sinh ra, thiếu thốn lương thực và lời nói, thiếu thốn sự chăm sóc và tình cảm – nghĩa là, thiếu thốn tất cả những gì nuôi dưỡng cả thể xác lẫn tinh thần. Chúng ta biết rõ điều này, thế nhưng, khi trưởng thành, chúng ta lại có nguy cơ quên mất nó. Chính những người thiếu thốn là những người phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất của sự lãng quên này, bất cứ khi nào nhân tính của họ bị phản bội hoặc bị gạt bỏ, bị bóc lột hoặc bị lừa dối. Quên đi hoàn cảnh khi sinh ra làm lu mờ chính ý niệm về cuộc sống con người, bởi vì nó tách rời cuộc sống khỏi lịch sử chung của tất cả chúng ta. Do đó, cuộc sống không còn được hiểu là một món quà, mà là một món hàng hóa. Nó không còn được coi là lời kêu gọi chăm sóc và trách nhiệm, mà là một sản phẩm để bị bóc lột. Thật vậy, sự lựa chọn bi thảm này nhắc nhở chúng ta rằng làm người là tự do theo bản chất. Vì tất cả chúng ta đều từng là trẻ con, nên sự tự do của chúng ta bắt đầu từ phản ứng của chúng ta đối với sự tự do của người đầu tiên hướng về chúng ta – dù bằng những cử chỉ yêu thương hay từ chối, bằng sự chào đón nồng ấm hay sự thờ ơ và tàn nhẫn.

Thứ ba, để giữ gìn ký ức về nhân loại chung của chúng ta, cần phải nhận ra sự vĩ đại của nó – tức là tiềm năng to lớn của nó – ngay cả khi nó bị suy giảm bởi nhiều hình thức xấu xa và bất công. Những người hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, khoa học và văn hóa càng được kêu gọi quan tâm đến mọi người hơn nữa, để vẻ đẹp của tự do chúng ta có thể tỏa sáng. Vẻ đẹp này có tên là: công lý. Tự do thực sự đẹp đẽ khi nó hướng đến điều tốt đẹp và chân lý; nó bị biến dạng khi nó sa vào sự độc đoán, bạo lực hoặc khát vọng quyền lực. Do đó, làm người hàm chứa trách nhiệm trước lịch sử: con người là người trưởng thành, học hỏi và lao động bằng cả tay và trí. Bằng lao động đó, chúng ta có thể vun trồng trái đất hoặc làm biến dạng nó, tạo ra các tác phẩm nghệ thuật hoặc phá hủy chúng. Tại thời điểm đặc biệt này, chúng ta phải nhận ra rằng "tác phẩm của con người" khủng khiếp nhất là chiến tranh, bởi vì khi đó chính khoa học bị đặt vào phục vụ cho ý chí vô nhân đạo muốn hủy diệt và giết chóc.

Về vấn đề này, Lời mở đầu của Hiến pháp UNESCO bắt đầu bằng những từ ngữ vẫn giữ nguyên tính thời sự đáng chú ý cho đến ngày nay — như chúng ta đã thấy tại "Bức tường Hòa bình" — "Vì chiến tranh bắt đầu từ trong tâm trí con người, nên chính trong tâm trí con người mà những nền tảng bảo vệ hòa bình phải được xây dựng" (Hiến pháp UNESCO, Lời mở đầu, 1945). Những lời này được viết ra sau Chiến tranh thế giới thứ hai, là thảm kịch tàn khốc nhất của thế kỷ trước. Nhân loại đã nhận ra rằng tiến bộ khoa học, khi tách rời khỏi trí tuệ, có thể trở thành vũ khí hủy diệt; rằng văn hóa, khi bị lệ thuộc vào ý thức hệ, có thể thoái hóa thành dối trá và tuyên truyền; và rằng giáo dục, khi từ bỏ sự thật, có thể trở thành công cụ thao túng lương tâm. Các quốc gia sáng lập UNESCO hiểu rằng các hiệp ước là cần thiết, nhưng tự bản thân chúng không đủ. Chúng đòi hỏi một nền văn hóa hòa bình và một cam kết chung về hòa bình để duy trì chúng. Hòa bình không thể được xây dựng chỉ bằng các hiệp ước, cũng không thể bằng những thỏa hiệp giữa các lực lượng đối lập. Hòa bình đích thực khi nó nảy sinh từ đức tính công bằng chứ không phải từ một hợp đồng đơn thuần, và từ một ý chí ngay thẳng chứ không phải từ sự cân bằng lợi ích không ổn định. Thật vậy, chỉ có một ý chí ngay thẳng mới có thể nhận ra ở người khác một người anh em hoặc chị em, một người giống như mình.

Tám mươi năm sau, những lời trong Hiến chương thành lập của quý vị vẫn không hề mất đi sức mạnh. Tuy nhiên, chúng ta cũng thấy nguyên tắc chung này đang bị đe dọa sâu sắc bởi những hình thức tàn bạo gây ra sự ganh đua và xung đột. Trong số những thách thức mà thế giới khoa học và giáo dục đang phải đối mặt ngày nay, tôi muốn đặc biệt lưu ý đến những thách thức phát sinh từ lĩnh vực công nghệ rộng lớn. Nỗ lực của chúng ta trong lĩnh vực này phải bảo đảm rằng các công nghệ mới vẫn phục vụ con người, chứ không trở thành một công cụ thống trị và bất công khác.

Trải qua nhiều thế kỷ, nhiều công việc từng do con người thực hiện đã được giao phó cho máy móc, và khả năng cũng như ứng dụng của chúng không ngừng được mở rộng. Gần đây hơn, một số hệ thống nhân tạo thậm chí còn được đặt tên theo khả năng tư duy của con người: là trí tuệ. Tuy nhiên, đồng thời, các ý tưởng và mối quan hệ của chúng ta lại có nguy cơ bị suy yếu bởi quá trình phi nhân hóa. Nghịch lý ngày càng trở nên rõ ràng: trong khi "trí tuệ" được gán cho các hệ thống tính toán, chúng ta lại khó nhận ra phẩm giá bất khả xâm phạm của con người, những người mà cuộc sống bị đánh giá theo tiêu chuẩn hiệu quả và, khi bị coi là không còn hữu ích, sẽ bị từ chối và loại bỏ.

Thực tế đau lòng này mời gọi chúng ta suy ngẫm về sự mong manh của bản chất con người và phẩm giá vô bờ bến của mỗi con người — một phẩm giá không hề suy giảm ngay cả trong những hoàn cảnh dễ tổn thương nhất, thậm chí cho đến khi chết. Con người chắc chắn là một người được sinh ra, nhưng cũng là một người sẽ chết đi. Phẩm giá của chúng ta không bị hủy hoại bởi bệnh tật hay đau khổ, cũng không phụ thuộc vào khả năng của chúng ta. Thay vào đó, nó cần được chăm sóc yêu thương ở mọi giai đoạn của cuộc đời.

Đối với đức tin Kitô giáo, mầu nhiệm con người tìm thấy ánh sáng viên mãn nhất nơi Chúa Kitô, Đấng mà, "trong chính sự mặc khải mầu nhiệm của Chúa Cha và tình yêu của Người, đã mạc khải trọn vẹn cho nhân loại chính nó và soi sáng ơn gọi cao cả của nhân loại" (Công đồng Vatican II, Hiến chương Mục vụ Gaudium et Spes, 22). Trong ánh sáng của Người, mỗi người hiện ra trước mắt chúng ta như một tạo vật được Thiên Chúa yêu thương và mong muốn. Ánh sáng này cũng giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa của kinh nghiệm chung của con người.

Kính thưa quý vị, với tư cách là những nhà khoa học, quý vị được kêu gọi hợp tác không ngừng nghỉ vì lịch sử chung của chúng ta, để từ sự đa dạng về quan điểm, một tầm nhìn chung có thể hội tụ, và từ sự hội tụ này, một hành động hài hòa. Sự hài hòa này được thể hiện trong công việc của UNESCO khi tổ chức này cất lên một tiếng nói hòa âm cho những khát vọng cao cả nhất vì lợi ích và sự quan tâm đến nhân loại. Nơi nào có sự hài hòa, nơi đó có sự đồng thuận giữa các tiếng nói khác nhau, và các quốc gia mà quý vị đại diện do đó được gắn kết lại với nhau trong sự đồng thuận.

Về vấn đề này, tôi muốn viện dẫn hai hình ảnh từ Kinh Thánh, là kho tàng văn hóa vĩ đại của nhân loại. Đó là tháp Babel và quảng trường Lễ Ngũ Tuần. Tôi đưa ra chúng như những cách để thể hiện sự thống nhất của gia đình nhân loại, mà ngay cả ngày nay vẫn luôn được kêu gọi để phân định hướng đi đúng đắn và ý nghĩa của lịch sử mà mình đang sống trong đó. Những câu chuyện Kinh Thánh này mô tả hai hình thức sống trong xã hội, mời gọi chúng ta suy ngẫm về hoàn cảnh của thời đại mình.

Tháp Babel tượng trưng cho sự thống nhất được áp đặt thông qua sự thống trị (xem Sáng thế ký 11:4). Đồng thời, công trình này cho thấy rằng quyền lực càng tìm cách áp bức, nó càng tự làm suy yếu mình, phơi bày bộ mặt vô nhân đạo của nó. Chúng ta thấy điều này trong sự đau khổ và bất công do chế độ chuyên chế gây ra, cũng như trong các hình thức bóc lột làm tổn hại cả xã hội và môi trường. Như lịch sử đã dạy chúng ta, nhiều đế chế đã say sưa trong quyền lực của mình trước khi bị chính quyền lực đó nuốt chửng và sụp đổ như một tòa tháp. Kết quả của sự kiêu ngạo này, được tôn cao rồi bị hạ thấp, là sự phân tán. Sự tự phụ cho mình là giống như Chúa và bắt các dân tộc phải chịu một ách thống trị duy nhất dẫn đến sự hỗn loạn ngôn ngữ và sự thất bại trong việc hiểu nhau. Thay vì vươn tới thiên đường như nó đã từng hy vọng, tháp Babel đã sụp đổ, với hai kết quả tiêu cực. Vì sự thống nhất mà nó áp đặt là cưỡng bức, sự đa dạng sau đó đã trở thành nguồn gốc của xung đột. Ngày nay, cám dỗ của tháp Babel lại xuất hiện trong toàn cầu hóa được theo đuổi mà không có tình huynh đệ, trong các hình thức tân thực dân tham lam, trong những áp đặt ý thức hệ và trong tất cả những "mối liên hệ không ràng buộc" làm giảm giá trị cuộc sống con người xuống thành thương mại (xem Ủy Ban Thần Học Quốc Tế, Quo Vadis, Humanitas?, 42). Bản thân khoa học, khi bị thu hẹp thành một kỹ thuật quyền lực, không còn phục vụ mục đích nâng cao nhân cách con người, mà thay vào đó có nguy cơ làm suy giảm thành quả lao động của con người.

Ngày nay, đặc biệt là khi chúng ta có phương tiện để kết nối con người và các châu lục tức thì, nhưng đồng thời, chúng ta cũng đang chứng kiến những hình thức cô lập mới, sự nghèo khó về vật chất và tinh thần, và sự bỏ rơi. Giao tiếp trở nên nhanh hơn nhiều, nhưng không nhất thiết là trung thực hơn. Thông tin thì dồi dào, nhưng không đồng nghĩa với sự khôn ngoan. Nếu thiếu một nền tảng đạo đức chung, nhiều kênh giao tiếp có nguy cơ làm gia tăng thông tin sai lệch và tạo ra sức lan truyền cho những từ ngữ vô nghĩa, từ đó cản trở đối thoại thay vì thúc đẩy nó.

Trí tuệ nhân tạo làm trầm trọng thêm vấn đề này. Mặc dù các hệ thống như vậy có thể liên kết dữ liệu, nhưng chúng không thể trả lời những câu hỏi liên quan đến ý nghĩa của cuộc sống con người, vốn bắt nguồn từ kinh nghiệm sống. Tuy nhiên, con người không thể sống thiếu ý nghĩa. Ý nghĩa là oxy của tâm trí. Vì lý do này, những thách thức của giao tiếp, vốn luôn là thách thức của giáo dục, khiến việc tìm kiếm chân lý trở thành vấn đề công bằng xã hội và bình đẳng lịch sử. Đó là lý do tại sao giáo dục trong lĩnh vực này là rất cần thiết, và tôi hoan nghênh sáng kiến của UNESCO thông qua chương trình Giáo dục Truyền thông và Thông tin, gọi tắt là MIL, nhằm thúc đẩy việc sử dụng có trách nhiệm các phương tiện truyền thông và công cụ kỹ thuật số.

Thật vậy, nếu thiếu đi sự thật, ngôn ngữ sẽ trở thành nô lệ cho logic của bạo lực và ý chí độc đoán của kẻ nắm quyền. Những người khác bị loại trừ nhân danh lợi nhuận, và người vô tội bị giết hại nhân danh tự do. Thay vì tôn trọng pháp luật, những người nắm quyền viện dẫn pháp luật khi nó phục vụ lợi ích của họ và coi thường nó khi nó hạn chế họ, thậm chí coi công lý như một món hàng để mua bán. Nếu nhận ra rằng sự tha hóa của pháp luật bắt đầu từ sự tha hóa của tâm hồn, chúng ta có thể nhận thấy mọi ngành khoa học đều có nguy cơ đánh mất ý nghĩa đích thực của nó khi được theo đuổi mà thiếu đạo đức, và do đó không còn phục vụ và phản ánh phẩm giá con người.

Về vấn đề này, tôi khuyến khích toàn thể cộng đồng quốc tế dành sự quan tâm đặc biệt đến việc bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên. Trong thời đại kỹ thuật số, sự dễ bị tổn thương của các em không bao giờ được trở thành cơ hội để bị lợi dụng. Mong rằng những công nghệ này sẽ hỗ trợ sự phát triển, giáo dục và các mối quan hệ của các em, bảo vệ quyền tự do tư tưởng và nhận thức, và luôn luôn phục vụ phẩm giá con người.

Sự tha hóa văn hóa mà chúng ta đang xem xét tìm thấy sự cứu chuộc của nó trong quảng trường công cộng của Lễ Ngũ Tuần. Ở đó, một thông điệp hòa bình được đón nhận như tin mừng bởi người dân của mọi quốc gia. Thông điệp này loan báo sự phục sinh của Chúa Giêsu, nghĩa là chiến thắng của sự sống trên cái chết và ơn cứu độ mang lại hy vọng cho thế giới. Vào ngày Lễ Ngũ Tuần, quảng trường công cộng trở thành nơi mà hòa bình chữa lành mọi tội lỗi chống lại con người được cử hành. Mỗi người hiện diện đều nghe được thông điệp "bằng ngôn ngữ mẹ đẻ của mình" (xem Công vụ 2:8). Sự hiệp thông không hề đàn áp sự đa dạng. Trái lại, nó cho phép sự đa dạng phát triển mạnh mẽ trong sự hài hòa của các giọng nói và khuôn mặt. Trong lời loan báo hòa bình, sự phong phú của các nền văn hóa trở thành người mang một chân lý phổ quát. Giáo huấn Kinh Thánh do đó chỉ cho chúng ta con đường để đạt được điều mà tất cả chúng ta tìm kiếm: "sự hiệp nhất không xóa bỏ sự khác biệt mà coi trọng lịch sử cá nhân của mỗi người và văn hóa xã hội và tôn giáo của mỗi dân tộc" (Bài giảng trong Thánh lễ Khởi đầu Triều Đức Giáo Hoàng, ngày 18 tháng 5 năm 2025). Không phải sự thống trị của tháp Babel, mà chính là hòa bình của Lễ Ngũ Tuần, đã tạo nên sự hiệp thông giữa tất cả các dân tộc. Do đó, mỗi nền văn hóa đều đạt được trí tuệ cao nhất của mình khi tìm kiếm hòa bình và lợi ích chung, làm chứng cho ý nghĩa đích thực của nhân loại chúng ta.

Những người làm công tác giáo dục biết rằng chỉ có chân lý mới giải phóng chúng ta. Những người giảng dạy và những người nghiên cứu biết rằng sai lầm trói buộc chúng ta vào sự ngu dốt và mê tín. Bất cứ khi nào chúng ta gặp trở ngại trong sứ mệnh của mình, hãy nhớ rằng chỉ có một trái đất cho tất cả và một bản chất con người chung. Con người không thể được hiểu bằng cách tách rời những gì thuộc về nhau: thể xác và linh hồn, đời sống cá nhân và các mối quan hệ, mối quan hệ của chúng ta với người khác và với môi trường. Tất cả đều là một phần của sự thống nhất trong sự tồn tại của chúng ta. Vì lý do này, việc vun trồng trái đất cũng có nghĩa là vun trồng nhân loại sinh sống trên đó. Giáo dục và khoa học được kêu gọi thực hiện nhiệm vụ này. Thật vậy, không phải ngẫu nhiên mà mọi nền văn hóa, theo chính từ nguyên thủy của từ này, đều là một hành động vun trồng. Do đó, tôi xin nhắc lại lời kêu gọi của những người tiền nhiệm của tôi về việc cùng nhau chăm sóc con người và tạo hóa: Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 đã nói về sự cần thiết của một hệ sinh thái của con người, trong khi Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã phát triển quan điểm về hệ sinh thái toàn diện (xem Bênêđíctô XVI, Bài phát biểu trước Quốc hội Liên bang, ngày 22 tháng 9 năm 2011; Phanxicô, Thông điệp Laudato Si’, 137–162).

Tiêu chuẩn để đánh giá sự cam kết của chúng ta chính là sự quan tâm mà chúng ta dành cho những người yếu thế nhất và người nghèo: trẻ em trong bụng mẹ và trên các chiến trường, người khuyết tật về thể chất và trí tuệ, người già, người di cư, người tị nạn và tất cả những người bị gạt bỏ một cách kiêu ngạo vì bị coi là vô dụng. Họ là thước đo thực sự cho tuyên bố của chúng ta về việc tôn trọng phẩm giá con người, và việc bảo vệ và thúc đẩy họ cũng mở rộng đến cả tạo hóa. Trái ngược với điều này là ý chí khai thác và cướp bóc, lấy càng nhiều càng tốt từ mọi sinh vật, tiêu thụ mà không bảo vệ, phá hủy mà không vun trồng. Do đó, cuộc khủng hoảng sinh thái hiện nay là một cuộc khủng hoảng nhân học; hơn nữa, Giáo hội tin chắc rằng mỗi nền văn hóa đều mang trong mình một trí tuệ trưởng thành trong một hệ sinh thái của các dân tộc. Môi trường sống của con người là xã hội - không chỉ là một môi trường vật chất đơn thuần, như sa mạc hay đại dương đối với động vật, mà là một môi trường đạo đức và quan hệ. Nơi nào có hòa bình xã hội, nơi đó các dân tộc phát triển thịnh vượng trong công lý.

Tại đây, sứ mệnh giáo dục và khoa học cao cả của UNESCO tìm thấy mục tiêu tối thượng của mình: trong công việc kiên trì kiến tạo hòa bình. Giữa nhiều vấn đề phức tạp và cấp bách của thời đại hiện nay, thế giới nhìn nhận các thể chế quốc tế với nhiều cảm xúc lẫn lộn. Một mặt, các thể chế này được kỳ vọng sẽ đáp ứng những thách thức mà không một quốc gia nào có thể đơn độc đối mặt. Mặt khác, chính những thể chế này lại đang trải qua một cuộc khủng hoảng về hiệu quả, đặc biệt là trong những tình huống mà đối thoại bị coi là trở ngại cho hành động hơn là nguồn lực cho hòa bình, là một trò hề hơn là một cơ hội để cùng nhau tìm kiếm lợi ích chung. Trong trường hợp này, chúng ta thấy nhu cầu cấp thiết phải thúc đẩy một đức tính dường như rất được mong muốn nhưng lại hiếm khi được tìm thấy, đó là đức tính tin tưởng. Tin tưởng rằng sự khác biệt không nhất thiết cấu thành mối đe dọa; tin tưởng rằng đối thoại chân thành có thể mang lại điều tốt đẹp hơn những gì các cá nhân có thể đạt được một mình. Tòa Thánh mong muốn tăng cường niềm tin này vào UNESCO, cũng như các tổ chức quốc tế khác, trong nhận thức rằng mỗi dân tộc đều có vai trò quý giá của riêng mình trong việc theo đuổi sự tiến bộ đích thực của nhân loại mà chỉ có hòa bình mới có thể bảo đảm. Điều này không phải là ôm ấp một sự lạc quan ngây thơ bỏ qua những khó khăn, mà là kiên trì với hy vọng rằng điều tốt đẹp mong muốn luôn luôn có thể đạt được. Mỗi đứa trẻ sinh ra trên thế giới này đều mang đến một niềm hy vọng mới. Mỗi người cống hiến cuộc đời mình cho việc theo đuổi chân lý đều đang thực hiện một hành động của hy vọng. Mong rằng UNESCO, về phần mình, sẽ làm chứng cho niềm hy vọng này bằng cách thúc đẩy sự hiểu biết giữa các quốc gia thông qua đối thoại giữa các nền văn hóa của họ. Bởi vì chúng ta tin chắc rằng giáo dục là con đường để vượt qua sự ngờ vực lẫn nhau và khoa học có thể phục vụ mọi con người, gieo những hạt giống ngày hôm nay sẽ cho một mùa gặt bội thu trong tương lai. Niềm tin này củng cố niềm hy vọng của chúng ta vào lòng bác ái, vào sự tận tâm vì lợi ích của người láng giềng. Bởi vì nếu tất cả chúng ta đều vững vàng cam kết với sự vĩ đại của nhân loại chung, hòa bình cuối cùng có thể nở rộ.

Trong quá trình hợp tác này, các truyền thống tôn giáo đóng một vai trò cần thiết và không thể thay thế về mặt văn hóa. Tôn giáo lên tiếng cho những câu hỏi của chúng ta về nguồn gốc sự sống và mục đích của nó. Chúng đề cập đến ý nghĩa tối thượng của cuộc sống, điều được phản ánh trong những quyết định hàng ngày của chúng ta. Khi những người thiện chí hướng hành động của mình về phía Chúa, dưới ánh sáng của Ngài, những khác biệt văn hóa của họ không tan biến vào sự hỗn loạn của tháp Babel. Thay vào đó, họ thấy mình được đoàn kết trong một cuộc tìm kiếm ý nghĩa chung và hướng tới một vận mệnh không phải là cái chết. Chúng ta không đang hướng tới sự lãng quên. Đó là lý do tại sao tinh thần con người, trong mối quan hệ với Chúa, càng cảm nhận sâu sắc hơn lời kêu gọi vun đắp hòa bình thông qua một giao ước giữa các dân tộc nhận ra rằng họ là con cái của cùng một Cha, anh chị em của nhau.

Tôi hy vọng rằng cuộc gặp gỡ hôm nay sẽ củng cố thêm nỗ lực của tất cả chúng ta trong việc nuôi dưỡng một nhận thức sống động, sâu sắc và hiệu quả hơn về tư cách thành viên của chúng ta trong một gia đình nhân loại duy nhất. Trong bối cảnh này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến toàn thể cán bộ, chiến sĩ của UNESCO, những người đã thực hiện một cách chuyên nghiệp và tận tâm sứ mệnh cao cả của tổ chức này là thúc đẩy hòa bình thông qua việc trau dồi mọi ngành nghệ thuật và khoa học của nhân loại.

Tôi trình bày những suy nghĩ này với tất cả quý vị, với những người dân mà quý vị đại diện, và đặc biệt là với thế hệ trẻ. Thật vậy, chính thế hệ trẻ là những người quan sát hành động của chúng ta sát sao nhất. Khi bày tỏ sự ủng hộ của tôi đối với khát vọng công lý của họ, với lòng biết ơn và sự kính trọng, tôi cầu xin Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa toàn năng và nhân từ, ban phước lành dồi dào cho tất cả quý vị và đất nước của quý vị. Xin cảm ơn.

[1] Diễn văn tại UNESCO, ngày 2 tháng 6 năm 1980. Xem thêm. Thomas Aquinas, In Aristotelis Posteriora Analytica, 1.

---

Source:Dicastère pour la Communication - Libreria Editrice Vaticana

VISITE À L'ORGANISATION DES NATIONS UNIES POUR L'ÉDUCATION, LA SCIENCE ET LA CULTURE (UNESCO) - DISCOURS DU PAPE LÉON XIV

 

Nicole Winfield, Sylvie Corbet Và John Leicester của Hãng tin A.P. ngày 26 tháng 9 năm 2026 tường trình từ Paris: Đức Giáo Hoàng Leo XIV cảnh báo hôm thứ Sáu rằng một “thiên đường của máy móc” có nguy cơ làm suy yếu nhân loại khi ngài mở đầu chuyến đi đến Pháp bằng cách đặt ra những câu hỏi cơ bản về ý nghĩa của con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo, cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân và các mối đe dọa khác đối với chính sự sống.

Đức Leo nêu lên những lo ngại hiện hữu về tiến bộ khoa học, cuộc sống và nhân quyền trong bài phát biểu khai mạc với Tổng thống Emmanuel Macron và các nhà chức trách tại Điện Élysée, sau đó với các nhà ngoại giao và nhân viên Liên Hợp Quốc tại trụ sở của UNESCO, tổ chức văn hóa và giáo dục của Liên Hợp Quốc.

Với các cuộc chiến tranh đang hoành hành ở Châu Âu và Trung Đông, ngài tái khẳng định sự phản đối của Vatican đối với vũ khí hạt nhân và nói rằng học thuyết ngăn chặn hạt nhân là “sai lầm” vì nó chỉ thúc đẩy một cuộc chạy đua vũ trang mới.

Ngài nói: “Hòa bình không phải là sự cân bằng quyền lực; đúng hơn, nó được xây dựng từng ngày thông qua đối thoại và công lý”.

Như mọi người đã biết, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã đến Paris, Pháp trong chuyến thăm bốn ngày. Ngài có bốn ngày căng thẳng ở Pháp, nơi Giáo Hội Công Giáo đã mất chỗ đứng trong việc ảnh hưởng đến các vấn đề đạo đức do cách tiếp cận nghiêm ngặt đối với chủ nghĩa thế tục được quy định trong Hiến pháp Pháp.

Tuy nhiên, hàng ngàn người đã xếp hàng trên tuyến đường đoàn xe của ngài, vẫy cờ Pháp và cờ Tòa thánh, bất chấp hàng giờ bất chấp cái nóng trái mùa để được thoáng nhìn ngài. Số lượng người tham dự đã cho thấy mức độ quan tâm đáng ngạc nhiên đối với chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo – chuyến thăm cấp nhà nước chính thức đầu tiên của một vị Giáo hoàng tới Pháp trong suốt 18 năm qua.

"Được nhìn thấy ngài cầu nguyện cùng chúng tôi mang lại niềm an ủi cho đức tin và hành trình của chúng tôi," Nữ tu Antonia Faye người Senegal chia sẻ. Bà tỏ ra vô cùng phấn khởi sau khi tham dự sự kiện đầu tiên trong đời có sự hiện diện của Giáo hoàng – một buổi cầu nguyện tối tại Nhà thờ Đức Bà, nơi vang lên tiếng hát của các ca đoàn tựa như thiên thần cùng âm thanh hùng tráng từ cây đàn đại phong cầm của nhà thờ.

"Ở bên cạnh Đức Giáo Hoàng mang lại cảm giác khác biệt so với việc chỉ có một mình hay tự cầu nguyện. Chúng tôi cảm nhận được phước lành đang tuôn đổ xuống trên mình," bà nói.

Chuyến thăm Pháp của Đức Giáo Hoàng dự kiến thu hút 1 triệu người, bao gồm Thánh lễ, canh thức tại Paris và chuyến đi đến Lourdes

Ngài sẽ thấy một nước Pháp thế tục có quan điểm trái ngược với giáo lý Công Giáo về vấn đề sự sống

Một chuyến thăm mang tính dấu ấn khi nhiệm kỳ của ông Macron sắp kết thúc

Đối với ông Macron – người không được phép tranh cử nhiệm kỳ thứ ba trong cuộc bầu cử tháng Năm – việc tiếp đón vị Giáo hoàng người Mỹ này được xem như một dấu ấn quan trọng. Trước đó, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nhiều lần từ chối thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước chính thức tới Pháp trong suốt 12 năm tại vị, đồng thời kiên quyết không tham dự lễ khánh thành Nhà thờ Đức Bà sau khi được trùng tu vào năm 2024 – một dự án mà ông Macron đã nỗ lực thúc đẩy.

"Đối với một Tổng thống như ông Macron, người đang ở giai đoạn cuối nhiệm kỳ, việc sánh bước bên Giáo hoàng và tận dụng một phần sự ủng hộ mà công chúng dành cho ngài có thể mang ý nghĩa quan trọng," ông Charles Mercier, Giám đốc bộ phận nghiên cứu lịch sử và xã hội học Công Giáo tại Đại học EPHE Paris, nhận định. Khi nhiệm kỳ chỉ còn bảy tháng, tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Macron đang ở mức thấp kỷ lục, do sự phẫn nộ về chi phí sinh hoạt leo thang cũng như những chỉ trích về khoản nợ và thâm hụt ngân sách ngày càng tăng cùng sự xuống cấp của các dịch vụ công tại Pháp.

Mỉm cười rạng rỡ khi nghe Đức Leo nói tiếng Pháp, ông Macron cảm ơn Đức Giáo Hoàng vì chuyến thăm và chia sẻ: "Ngài đã dành thời gian cho chuyến thăm dài ngày tới đây cùng chúng tôi, và điều đó thật sự rất cảm động."

Đức Leo kêu gọi người dân Pháp suy ngẫm về những vấn đề lớn lao của cuộc sống.

Khác với Đức Giáo Hoàng Phanxicô – người thường đến thăm các cộng đồng Công Giáo nhỏ bé ở xa Rome – Đức Giáo Hoàng Leo đặc biệt chú trọng việc khơi dậy và khẳng định lại cội rễ Kitô giáo của châu Âu. Ngài nỗ lực truyền tải thông điệp của Giáo hội về giá trị và phẩm giá con người tại một quốc gia đã đưa quyền phá thai vào Hiến pháp năm 2024, và nơi các nhà lập pháp vừa thông qua dự luật cho phép người trưởng thành mắc bệnh nan y được sử dụng thuốc gây tử vong.

Giới lãnh đạo Công Giáo Pháp đã kịch liệt phản đối các biện pháp này, tuân theo giáo lý Công Giáo về việc bảo vệ sự sống con người từ lúc thụ thai cho đến khi qua đời tự nhiên.

Trong bài phát biểu trước ông Macron cùng các quan chức chính phủ và ngoại giao, Đức Giáo Hoàng Leo nhắc nhở nước Pháp về "cội rễ Kitô giáo sâu sắc" của mình và kêu gọi người dân Pháp ghi nhớ rằng quyền sống là "nền tảng không thể thiếu của mọi quyền con người khác."

Mối quan tâm của ngài về phẩm giá con người và nhân loại nói chung còn mở rộng sang cả những mối đe dọa từ trí tuệ nhân tạo (AI).

"Nghịch lý đang ngày càng trở nên rõ ràng: trong khi người ta gán 'trí tuệ' cho các hệ thống máy tính, thì chúng ta lại gặp khó khăn trong việc công nhận phẩm giá bất khả xâm phạm của con người; cuộc sống của họ bị đánh giá dựa trên tiêu chuẩn hiệu năng, và khi bị coi là không còn mang lại năng suất, họ sẽ bị chối bỏ và gạt sang bên lề," ngài nói.

Ngay từ khi bắt đầu triều đại giáo hoàng, Đức Leo đã xác định AI là một trong những thách thức lớn nhất mà nhân loại phải đối diện. Ngài đã dành thông điệp đầu tiên của mình – "Nhân loại Tuyệt vời" (Magnificent Humanity) – cho chủ đề này, kêu gọi các quy định chặt chẽ và yêu cầu các nhà phát triển AI hành động vì lợi ích chung thay vì chỉ vì lợi nhuận.

ĐứcGiáo hoàng Leo cũng kêu gọi các nhà phát triển AI và các nhà lãnh đạo chính trị chịu trách nhiệm quản lý lĩnh vực này hãy chậm lại một nhịp – một lời kêu gọi mà gần đây dường như đã được một số công ty AI hàng đầu nghiêm túc tiếp nhận. “Nếu muốn tránh đánh mất bản chất con người giữa một ‘thiên đường máy móc’ đang xâm nhập và định hình cuộc sống thường nhật, chúng ta cần cấp thiết giáo dục về khả năng phân định đạo đức và nhận thức được những giá trị thiện lành,” ngài nói.

Trước đó, Đức Leo chia sẻ với các phóng viên rằng ngài rất vui khi thông điệp của mình được lắng nghe và hy vọng cuộc đối thoại mà Vatican khởi xướng với các công ty công nghệ sẽ được tiếp tục.

“Và tôi nghĩ rằng từ góc độ của họ, nhiều người trong số họ rất cởi mở trong việc tìm kiếm các giải pháp để đảm bảo rằng AI không thay thế hay cuối cùng là hủy hoại nhân loại, mà thay vào đó sẽ là một công cụ phục vụ con người,” ngài nói.

Chuyến thăm Nhà thờ Đức Bà mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã từ chối

Sau đó vào ngày thứ Sáu, Đức Leo đã chủ trì buổi cầu nguyện chiều tại Nhà thờ Đức Bà Paris – công trình có kiến trúc vươn cao đầy ấn tượng; ngài là vị giáo hoàng đầu tiên cử hành nghi thức tại đây kể từ sau vụ hỏa hoạn kinh hoàng năm 2019, sự kiện đã thiêu rụi phần mái và làm sập ngọn tháp của nhà thờ.

Sau khi được bao quanh bởi đám đông các nữ tu đầy hào hứng ở bên ngoài, Đức Leo bước dọc theo lối đi chính, hòa cùng tiếng đàn đại phong cầm vang dội từ phía trên và tiếng reo hò từ các hàng ghế bên dưới. Khi tiếng chuông ngân vang, ngài quỳ gối cầu nguyện trong thinh lặng, ngay tại nơi mà vào năm 2019, ngọn lửa đã thiêu rụi và làm sập các thanh xà mái.

Đức Leo trầm trồ trước vẻ rực rỡ của những ô cửa kính màu cùng những hàng cột màu kem đã được phục dựng, đồng thời ngợi khen các nghệ nhân đã thực hiện công việc trùng tu này. Ngài khích lệ các linh mục và nữ tu đang ngồi tại đây hãy lấy cảm hứng từ nỗ lực chung nhằm hồi sinh kiệt tác kiến trúc Gothic này.

Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô từng từ chối thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước chính thức tới Pháp, và cũng thẳng thừng từ chối lời mời của Tổng thống Macron về việc tham dự lễ mở cửa lại nhà thờ vào năm 2024 – sự kiện quy tụ hàng chục nhà lãnh đạo thế giới.

Tuy nhiên, ngài đã thực hiện ba chuyến đi ngắn ngày đến các thành phố của Pháp, bao gồm Strasbourg vào năm 2014, cùng Marseille và Corsica vào năm 2024 – chuyến thăm kéo dài một ngày và cũng là chuyến công du nước ngoài cuối cùng của ngài.

 

Theo Kathleen N. Hattrup của Tạp Chí Aleteia, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã chủ trì cuộc họp báo trên chuyến bay của ngài từ Rome đến Paris vào ngày 25 tháng 9 năm 2026.

Từ tự do báo chí đến bóng rổ đại học, ngài đã đưa ra quan điểm về những vấn đề đang thu hút sự chú ý tại Hoa Kỳ.

Các vị Giáo hoàng luôn được hỗ trợ bởi một trong những hệ thống cố vấn và ngoại giao mạnh mẽ nhất thế giới, giúp các ngài nắm bắt tường tận các sự kiện thời sự dù phải quan tâm đến toàn cầu. Những thảm họa thiên nhiên, tai nạn thương tâm hay sự gia tăng bạo lực và xung đột thường được người kế vị Thánh Phêrô đề cập trong các buổi tiếp kiến công chúng hàng tuần — như buổi tiếp kiến chung vào thứ Tư hoặc buổi đọc kinh Truyền Tin vào trưa Chúa nhật. Tuy nhiên, ngoài những dịp đó, hiếm khi vị Giáo hoàng lên tiếng cụ thể về các sự kiện thời sự nhất thời. Một ngoại lệ là khi thực hiện chuyến tông du, ngài thường xuyên tiếp xúc với báo giới quốc tế (và trong trường hợp của Đức Giáo Hoàng Leo, giới báo chí đôi khi cũng có cơ hội tiếp cận ngài khi ngài rời Castel Gandolfo vào các ngày thứ Ba).

Vào ngày 25 tháng 9 này, khi Đức Giáo Hoàng đang trên đường đến Pháp, nhiều phóng viên Hoa Kỳ — nằm trong số 80 đại diện truyền thông trên máy bay — đã có cơ hội hỏi Đức Giáo Hoàng Leo về tình hình trong nước. Điều này cũng diễn ra tương tự với các phóng viên đến từ nhiều quốc gia khác cùng tháp tùng Đức Giáo Hoàng trong các chuyến đi; những chặng bay đến và đi từ các điểm dừng chân là thời điểm lý tưởng cho các cuộc phỏng vấn và trao đổi nhanh. Ví dụ, hôm nay, một phóng viên đến từ Tây Ban Nha đã trao tặng Đức Giáo Hoàng Leo một cây thánh giá làm từ loại gỗ may mắn còn sót lại sau những trận cháy rừng khủng khiếp tàn phá phần lớn đất nước này vào mùa hè vừa qua.

Tin tức báo chí: Chào đón tất cả mọi người

Một phóng viên CNN đã đề cập với Đức Giáo Hoàng Leo về cuộc xung đột gần đây giữa đài của họ và Nhà Trắng. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã cấm CNN và hai đài truyền hình khác tham gia nhóm phóng viên thường trú tại Nhà Trắng (press pool), nhưng để thể hiện sự đoàn kết, các đài khác sau đó đã từ chối đưa tin truyền hình. Một thẩm phán tuyên bố quyết định của Nhà Trắng là bất hợp pháp, nhưng tính đến sáng thứ Sáu, tình hình vẫn đang tiếp diễn.

Đức Giáo Hoàng Leo đã trả lời nhà báo rằng ngài "rất vui mừng khi thấy tất cả quý vị đều được chào đón tại đây."

"Tôi nghĩ rằng việc đưa tin tốt là điều rất quan trọng," ngài nói, "và chúng ta cần đảm bảo điều đó trên mọi phương diện, dành cho tất cả mọi người."

Trên thực tế, tự do báo chí là một vấn đề quan trọng đối với Đức Giáo Hoàng Leo; điều này đặc biệt được làm nổi bật qua vụ tai tiếng lạm dụng tại Peru, nơi ngài từng làm việc trong nhiều thập niên. Các nhà báo đã đóng vai trò then chốt trong việc phanh phui các hành vi lạm dụng xảy ra tại tổ chức Sodalitium Christianae Vitae (SCV) – tổ chức hiện đã giải thể. Khi còn là Giám mục giáo phận Chiclayo, vị Giáo hoàng tương lai này đã gặp gỡ các nhà báo và đóng vai trò tích cực trong vụ việc. Trên cương vị Giáo hoàng, ngài cũng đã nhiều lần lên tiếng về tầm quan trọng của báo chí.

Tin vui về AI

Trong bối cảnh sự phát triển nhanh chóng của AI (trí tuệ nhân tạo) liên tục xuất hiện trên các bản tin suốt hai tuần qua, một nhà báo của tờ New York Times đã đặt câu hỏi về vấn đề này.

Đức Giáo Hoàng Leo chia sẻ: "Trên thực tế, Ủy ban của Vatican đang giữ liên lạc với nhiều nhà lãnh đạo trong lĩnh vực AI, và chúng tôi đang tiếp tục – có thể nói như vậy – cuộc đối thoại mà tôi hy vọng đã được khởi xướng hoặc tiếp nối thông qua thông điệp của tôi."

Thông điệp đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo có nội dung về AI và đã khơi dậy nhiều cuộc thảo luận trong giới kỹ thuật. Đồng sáng lập của công ty Anthropic đã có mặt tại buổi công bố tài liệu này ở Rome vào năm ngoái. Thực tế, Đức Giáo Hoàng cho biết các nhà lãnh đạo trong ngành AI đều tỏ ra "cởi mở."

"Và tôi nghĩ rằng từ góc độ của họ – nhiều người trong số họ –rất cởi mở trong việc tìm kiếm các phương thức đảm bảo rằng AI sẽ không thay thế hay cuối cùng là hủy diệt nhân loại, mà thay vào đó sẽ trở thành một công cụ phục vụ con người." Ít nhất thì những điều tốt đẹp cũng đang bắt đầu diễn ra.

Còn về trận bóng rổ quê nhà thì sao?

Chuyển sang một chủ đề nhẹ nhàng hơn, một phóng viên của tờ National Catholic Reporter đã hỏi Giáo hoàng về trận đấu bóng rổ sắp tới, sự kiện sẽ đưa đội bóng của trường cũ của ngài – Đại học Villanova – đến Rome.

Mùa giải bóng rổ 2026-27 dự kiến sẽ mở màn bằng hai trận đấu (của cả nam và nữ) tại "Thành phố Vĩnh hằng" vào Chúa nhật, ngày 1 tháng 11 năm 2026 – đúng vào ngày Lễ Các Thánh. Villanova sẽ đối đầu với một trường đại học Công Giáo danh tiếng khác là Notre Dame. Khỏi phải nói, mọi sự chú ý đều đổ dồn về phía Đức Giáo Hoàng liên quan đến trận đấu này, nhưng khi ở trên máy bay, ngài đã khéo léo chuyển hướng sự chú ý mà vẫn thể hiện sự ủng hộ dành cho đội nhà:

"Người ta nói với tôi rằng trong số những người đến xem trận đấu, 90% là từ Villanova và 10% từ Notre Dame, vì vậy tiếng nói của dân Chúa sẽ rất mạnh mẽ về phía Villanova," Đức Giáo Hoàng trả lời.

 

Từ Paris đến Metz, chuyến thăm nước Pháp của Đức Giáo Hoàng Leo XIV đặt các vấn đề về chủ nghĩa dân tộc, di cư, bản sắc và sự thống nhất châu Âu vào một tầm nhìn Công Giáo rộng lớn hơn về đức tin – một tầm nhìn vượt qua mọi biên giới.

Cha Antonio Spadaro SJ, trong mục Global Catholic của hãng tin UCA News, ngày 24 tháng 9 năm 2026, cho hay: Hành trình ba ngày của Giáo hoàng Leo XIV tại Pháp trải dài từ Điện Élysée – dinh tổng thống – đến trụ sở UNESCO tại Paris; từ buổi Kinh Chiều tại Nhà thờ Đức Bà (được xây dựng lại sau vụ hỏa hoạn năm 2019) đến buổi canh thức cùng giới trẻ tại Stade de France – sân vận động quốc gia nằm ở rìa phía bắc thành phố; sau đó đi về phía nam đến Lourdes – thánh địa Đức Mẹ dưới chân dãy Pyrenees, nơi diễn ra nghi thức rước nến hàng đêm; và cuối cùng, vào ngày 28 tháng 9, ngài đi về phía đông bắc đến Metz, gần biên giới Đức.

Ngay cả khi Đức Giáo Hoàng chưa cất lời, chuyến đi này đã bị một số người nhìn nhận như một chiến dịch tranh cử ngược chiều: một vị Giáo hoàng đến để giành lại sự ủng hộ của một bộ phận người Công Giáo Pháp từ tay các chính trị gia – những người đã học được cách thu hút nhóm cử tri này.

Tôi không tin vào cách nhìn đó.

Một vị Giáo hoàng không lên đường để tranh giành cử tri với một đảng phái chính trị. Tuy nhiên, mỗi chuyến tông du đều là lời nhắn gửi đến lương tâm con người; và chuyến đi này diễn ra tại một quốc gia nơi người Công Giáo đang bị chia rẽ chính bởi những vấn đề mà lời nhắn gửi ấy sẽ đề cập đến, bao gồm: quốc gia, người di cư, bản sắc và nỗi sợ hãi.

Đức Leo không cần phải nhắm đích vào bất cứ ai.

Điều quan trọng cần ghi nhớ là sự khác biệt giữa việc khơi dậy lương tâm và việc can thiệp vào chính trị.

Đức Giáo Hoàng Leo sẽ nói gì với người dân Pháp?

Đức Leo sẽ không bảo người dân Pháp phải bỏ phiếu cho ai, và bất cứ ai chờ đợi việc chỉ đích danh lên án một thế lực chính trị nào đó sẽ phải thất vọng. Ngài sẽ nói những điều mà Giáo hội vẫn luôn khẳng định, và điều mà Magnifica Humanitas – thông điệp của ngài – đã tái khẳng định một cách mạnh mẽ: phẩm giá con người không cần đến hộ chiếu. Khi đó, việc đối diện với tuyên bố ấy sẽ tùy thuộc vào lương tâm của mỗi người.

Có một cách nói chuyện với những người Công Giáo bị cuốn theo chủ nghĩa dân tộc: coi họ như những đối thủ cần bị vạch trần; và có một cách khác: coi họ như những anh chị em đang mang trong mình một câu hỏi chính đáng về bản sắc và nỗi sợ đánh mất nó—một câu hỏi mà ai đó đã đưa ra lời giải đáp sai lệch.

Người ta có thể phản bác câu trả lời mà không cần chế giễu câu hỏi. Tôi tin rằng Đức Leo sẽ làm như vậy.

Vấn đề cốt lõi—tại Pháp cũng như ở những nơi khác—nằm ở việc biến Kitô giáo thành một dấu hiệu nhận diện bản sắc: một Kitô giáo vắng bóng Chúa Kitô, bị thu hẹp thành một di sản cần được bảo vệ, tựa như một tháp chuông nhưng lại thiếu vắng tiếng chuông.

Đức Phanxicô từng nói một câu dí dỏm: đức tin không phải là tên họ của một người. Đức Leo diễn đạt theo một cách khác, nhưng bản chất vấn đề vẫn không đổi. Từ "Công Giáo" (catholic) có nghĩa là phổ quát.

Một nền Công Giáo mang tinh thần dân tộc chủ nghĩa là điều mâu thuẫn ngay trong chính thuật ngữ, giống như một hình vuông tròn vậy. Tôi không nghĩ Đức Giáo Hoàng đến để bảo người Pháp hãy bớt mang tinh thần Pháp đi. Cội rễ là điều tốt đẹp. Rắc rối chỉ nảy sinh khi cội rễ biến thành những bức tường ngăn cách.

Chủ nghĩa dân tộc nhìn thế giới như một bàn cờ: nơi có những vùng lãnh thổ cần chiếm giữ, những quân cờ cần di chuyển và những đường biên giới được coi là chiến tuyến. Đức tin lại nhìn thế giới như một tấm vải dệt, nơi mỗi sợi chỉ gắn kết với những sợi khác và không thể rút ra sợi nào mà không làm cả tấm vải bị bung ra. Theo cách nhìn này, người lạ chính là một sợi chỉ cần được dệt vào tổng thể ấy.

Còn về tình liên đới với người di cư, điều này đã được ghi lại trong chương 25 của Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu, nơi tiêu chuẩn cho Ngày Phán Xét chính là sự đón tiếp dành cho người lạ.

Ai tin rằng mình có thể dung hòa Tin Mừng với việc đóng cửa biên giới vì lý do bảo vệ bản sắc, thì trước hết phải đối diện và giải trình với chính văn bản Tin Mừng, rồi mới đến lượt Đức Giáo Hoàng. Vấn đề cốt yếu ở đây là quan niệm về bản sắc: bản sắc được định hình bởi những gì nó có thể đón nhận, thay vì những gì nó có thể chối bỏ.

Người con gái cả và các anh chị em của mình

Liệu Pháp có phải là nơi đặc biệt thích hợp để đặt ra vấn đề này không? Có chứ, vì ít nhất hai lý do, và một lý do thứ ba liên quan trực tiếp đến bản thân Đức Leo.

Lý do đầu tiên thuộc về lịch sử. Pháp là quốc gia có lịch sử quan hệ giữa Giáo hội và đất nước lâu đời và đầy sóng gió nhất, từ danh hiệu thời trung cổ "người con gái cả của Giáo hội" cho đến đạo luật năm 1905 tách biệt Giáo hội khỏi Nhà nước, tạo nên mô hình thế tục hóa đặc thù của Pháp – gọi là laïcité – vốn vẫn định hình đời sống công cộng tại đây.

Danh hiệu fille aînée (người con gái cả) rất dễ bị biến thành một biểu tượng của tinh thần dân tộc, khiến người ta quên mất rằng người con gái cả ấy còn có các anh chị em khác.

Tại nước Pháp ngày nay, một nền Công Giáo đầy sức sống và chiều sâu văn hóa đang cùng tồn tại với quá trình thế tục hóa mạnh mẽ (các khảo sát gần đây cho thấy hơn một nửa số người trưởng thành không theo tôn giáo nào) và một phe cánh hữu đã biết cách lên tiếng về Nhà thờ Đức Bà cũng như cội rễ Kitô giáo. Đây thực sự là một "phòng thí nghiệm" xã hội.

Lý do thứ hai nằm ở yếu tố địa lý. Bài phát biểu về châu Âu sẽ không diễn ra tại Paris mà ở Metz (thuộc vùng Lorraine), cách biên giới Đức chỉ vài dặm, tại một trung tâm hội nghị mang tên Robert Schuman; tại đây, Đức Giáo Hoàng sẽ phát biểu trước một hội nghị có chủ đề "Hướng về cội rễ châu Âu vì hòa bình và sự thống nhất".

Chính nền Công Giáo châu Âu đã sản sinh ra Robert Schuman.

Người Mỹ có thể chỉ biết đến cái tên này một cách mơ hồ, nhưng người châu Âu thì biết rất rõ về ông. Schuman là vị Bộ trưởng Ngoại giao Pháp, người có kế hoạch năm 1950 về việc hợp nhất ngành than và thép của Pháp và Đức – sáng kiến đã trở thành hạt giống cho Liên minh Châu Âu ngày nay.

Vùng Lorraine hiểu rõ cái giá phải trả do các đường biên giới: một phần của vùng này từng bị Đế quốc Đức sáp nhập trong giai đoạn 1871–1918, và nhiều thập niên qua, thành phố này đã trở thành biểu tượng cho sự hòa giải Pháp-Đức.

Schuman sinh ra tại Luxembourg, học tập tại Đức và từng là công dân Đức trước khi trở thành công dân Pháp. Như Đức Hồng Y Jean-Claude Hollerich – Tổng Giám mục Luxembourg – từng viết, ông là một người yêu nước nhưng hoàn cảnh sống đã khiến ông không thể trở thành một người theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan. Mộ phần của ông nằm tại ngôi làng Scy-Chazelles, ngay sát thành phố. Lịch trình của Đức Giáo Hoàng không cho phép ghé thăm nơi này, nhưng việc chọn thành phố Metz đã tự nó mang ý nghĩa như một câu trả lời.

Đạo Công Giáo Châu Âu đã sản sinh ra một con người của vùng biên giới – người đã biến than và thép, vốn là nguyên liệu chế tạo vũ khí, thành những chất liệu kiến tạo hòa bình. Tiến trình phong thánh cho ông đang được xúc tiến; vào năm 2021, ông đã được công nhận là "Đấng Đáng kính" (Venerable), một giai đoạn tiền đề trước khi được phong Chân phước.

Tiếp đến là lý do thứ ba liên quan đến Đức Giáo Hoàng Leo. Ngài là vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ Hoa Kỳ, một quốc gia nơi chủ nghĩa dân tộc Ki-tô giáo là một lực lượng có tổ chức và tầm ảnh hưởng lớn. Khi đề cập đến vấn đề này tại Châu Âu, ngài cũng đồng thời đang lên tiếng với chính quê hương mình.

Với tầm nhìn mang tính tiên tri, Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô đã chọn những vùng ngoại vi của nước Pháp: Strasbourg – nơi ngài phát biểu trước Nghị viện Châu Âu năm 2014 và rời đi ngay trong ngày; Marseille – cảng biển Địa Trung Hải nơi người di cư đặt chân đến; và đảo Corsica.

Trong khi đó, Đức Giáo Hoàng Leo lại chọn hướng đi mang tính chiêm niệm và khôn ngoan: ngài đến Paris, đến Điện Élysée, đến UNESCO và đến Nhà thờ Đức Bà (Notre-Dame) vừa hồi sinh sau vụ hỏa hoạn. Ngài đi vào trung tâm. Có lẽ ngài cảm nhận được rằng ngày nay, việc lên tiếng từ trung tâm mang lại hiệu quả thiết thực hơn khi hướng tới một Châu Âu đang dần mất niềm tin vào chính mình, cũng như tới những người Công Giáo đang nhầm lẫn giữa lòng trung thành với một vùng đất và lòng trung thành với Chúa Kitô.

Thánh lễ cuối cùng của chuyến đi sẽ được cử hành tại Nhà thờ Chính tòa Saint-Étienne ở Metz – một công trình kiến trúc Gothic với gian chính điện tràn ngập ánh sáng qua những ô kính, tọa lạc ngay tại vùng biên giới từng nhiều lần thay đổi trong ký ức của người dân nơi đây.

 

Nước Pháp đã đóng góp vào những bước tiến quan trọng của thế giới, bao gồm việc công nhận các quyền con người dựa trên bản chất của con người...

Kathleen N. Hattrup của I.Media, ngày 25/09/2026, tường trình rằng: Sau cuộc gặp riêng kéo dài với Tổng thống Emmanuel Macron, Đức Giáo Hoàng cùng vị chủ nhà đã đến phát biểu trước gần 500 đại diện của các cơ quan chính trị và tôn giáo, xã hội dân sự và đoàn ngoại giao.

Ông Macron mở đầu bằng việc chào đón Đức Giáo Hoàng, nhắc lại "mối liên kết đặc biệt" giữa nước Pháp và Giáo Hội Công Giáo trong suốt chiều dài lịch sử, đồng thời khẳng định với ngài rằng mô hình thế tục (laïcité) đặc thù của Pháp không có nghĩa là phủ nhận tôn giáo. Ghi nhận cam kết của Đức Giáo Hoàng đối với hòa bình, ông cam kết sẽ hỗ trợ về mặt ngoại giao trước các cuộc xung đột và vấn đề biến đổi khí hậu, cũng như trước tình trạng "gia tăng trở lại" các cuộc tấn công nhắm vào tôn giáo tại Pháp và các vấn đề liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Ông bày tỏ hy vọng rằng Đức Giáo Hoàng sẽ cảm nhận được "ngọn lửa nhiệt thành" của một nước Pháp "đậm đà tinh thần tâm linh".

Đức Giáo Hoàng đã có bài phát biểu bằng tiếng Pháp, nhấn mạnh "những cội rễ Kitô giáo sâu xa" của quốc gia vốn được coi là "người con gái cả của Giáo hội" – danh hiệu có được nhờ việc Vua Clovis chịu phép rửa tội (được cho là diễn ra vào khoảng năm 496), sự kiện được xem là lần đầu tiên một vị quân chủ châu Âu trở Kitô giáo. Ngài cũng mở đầu bằng việc nhắc đến nguồn gốc tổ tiên của chính mình tại Pháp.

Tôi xin khẳng định với ngài Tổng thống cùng quý vị rằng nước Pháp thường xuyên hiện diện trong lời cầu nguyện của Đức Giáo Hoàng, bởi ngài không bao giờ quên nguồn gốc gia đình mình tại vùng Normandy và Béarn.

Bài phát biểu của Đức Giáo Hoàng trước các đại diện chính trị của quốc gia sở tại thường là một trong những bài quan trọng và có sức nặng nhất trong chuyến tông du. Bài phát biểu hôm nay của Đức Giáo Hoàng Leo đề cập đến nhiều chủ đề – từ trí tuệ nhân tạo (AI), các trường học Công Giáo, cho đến vũ khí hạt nhân – vừa ngợi khen nước Pháp, vừa khéo léo chỉ ra những điểm chưa phù hợp với Tin Mừng. Ngài đã ba lần nhắc lại một câu trích từ Tin Mừng Gioan: "để thế giới được sống".

Dưới đây là một vài trích đoạn:

Nhiều học giả lỗi lạc người Pháp, đồng thời là những tín hữu Công Giáo trung kiên, đã chứng minh rõ ràng rằng khoa học và nghệ thuật, văn học và triết học có thể đóng góp cho lợi ích của nhân loại khi chúng hướng tới việc theo đuổi cái đẹp, sự thiện và chân lý, để thế giới được sống....

Nước Pháp đã đóng vai trò quan trọng trong những bước tiến lớn của thế giới, bao gồm việc công nhận các quyền con người dựa trên bản chất của mỗi cá nhân, đặc biệt là quyền tự do tôn giáo....

Ngày nay, có một cám dỗ là kỳ vọng khoa học sẽ loại bỏ hoặc xoa dịu mọi hình thức đau khổ. Điều này thường tiềm ẩn nguy cơ tự huyễn hoặc bản thân. Bởi lẽ, khi khoa học và kỹ thuật không được dẫn dắt bởi sự khôn ngoan sâu sắc hơn, chúng có thể đưa ra những giải pháp tức thời – dường như đáp ứng được mong muốn và nỗi đau của con người – nhưng lại có thể khiến họ chệch hướng nghiêm trọng khỏi những điều thiện hảo cao cả mà họ hằng khao khát. Đôi khi tôi lo ngại trước những xu hướng xã hội có nguy cơ biến khoa học và kỹ thuật thành các hoạt động chạy theo lợi nhuận, cổ xúy cho việc biến đổi gen, mang thai hộ, buôn bán nội tạng người, hay khả năng tự định đoạt cái chết của chính mình. Chúng ta đừng quên rằng sự tôn trọng lẫn nhau và việc bảo vệ mọi sự sống con người là bổn phận của mỗi người trong chúng ta. Đó là bổn phận bắt đầu từ sự hoán cải tâm trí và con tim, đồng thời đòi hỏi sự dấn thân chân thành và vị tha vì lợi ích của anh chị em đồng loại. Làm sao có thể không coi một cam kết như vậy là sự thể hiện tinh thần "thế tục" (laïcité) đích thực của xã hội trần thế? Một Kitô hữu dấn thân vào công việc phục vụ công ích, với lương tâm được soi sáng bởi đức tin, không thể bị coi là người đi truyền đạo cưỡng ép hay là mối đe dọa đối với sự đoàn kết của quốc gia. Thực vậy, tinh thần thế tục đích thực không loại trừ tôn giáo mà còn biết trân trọng tôn giáo như một nguồn lực giáo dục....

Tôi cũng vui mừng nhận thấy rằng chính mong muốn hỗ trợ mọi cá nhân, bất kể nguồn gốc xuất thân, đã khơi nguồn cho sự hợp tác lâu đời giữa Pháp và Giáo Hội Công Giáo trong việc giúp đỡ các Kitô hữu tại Trung Đông....

Các kho vũ khí được tích trữ tại nhiều quốc gia cần phải được cắt giảm đồng bộ và đồng thời bởi các bên liên quan. Vũ khí hạt nhân cần phải bị cấm....

Nguyện xin nước Pháp, luôn trung thành với những giá trị truyền thống của mình, hãy nỗ lực vì một nền hòa bình không vũ trang và hướng tới giải trừ quân bị, đồng thời đóng góp một cách đầy trách nhiệm và độc đáo vào mục tiêu đó. Nguyện xin sự tự do của quý vị ngày càng phát triển gắn liền với sự quan tâm không ngừng đến lợi ích chung. Nguyện xin tinh thần huynh đệ của quý vị ôm trọn cả đại gia đình nhân loại. Và nguyện xin sự bình đẳng mà quý vị hằng mong ước luôn......được xây dựng trên nền tảng của công lý và lòng bác ái — không phải bằng cách xóa bỏ những khác biệt giữa con người, mà bằng cách để những khác biệt ấy được phát triển hài hòa vì lợi ích của toàn xã hội....

 

Như chúng tôi đã đưa tin, lúc 7:50 sáng Thứ Sáu, 25 Tháng Chín, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã khởi hành bằng máy bay từ phi trường quốc tế Fiumicino của Rôma để bay đến phi trường Orly của Paris. Sau 2 giờ 10 phút, máy bay đã đáp xuống phi trường Orly lúc 10 giờ sáng.

Tại đây đã có các nghi thức chào mừng Đức Thánh Cha. Sau đó, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã dùng xe hơi để đến thăm xã giao Tổng thống Pháp tại Cung Điện Élysée vào lúc 11 giờ sáng.

Sau khi đàm đạo với Tổng thống trong 45 phút, lúc 11 giờ 45, Đức Thánh Cha đã có cuộc gặp gỡ với chính quyền dân sự và ngoại giao đoàn.

Ban chiều, lúc 15 giờ, Đức Thánh Cha đã thăm Tổ Chức Giáo Dục, Khoa Học Và Văn Hóa Liên Hiệp Quốc, gọi tắt là UNESCO. Sinh hoạt tiếp theo của Đức Thánh Cha Lêô XIV là cuộc gặp gỡ với các giám mục, linh mục, phó tế, tu sĩ nam nữ và chủng sinh tại Nhà thờ Đức Bà Notre-Dame.

Trong bài giảng, Đức Thánh Cha nói:

Anh chị em thân mến, chào anh chị em,

Chúng ta quy tụ lại cho buổi Kinh Chiều tại địa điểm này, nơi mà hơn bất cứ nơi nào khác, đã mời gọi người dân Paris trong nhiều thế kỷ hướng mắt nhìn lên trời. Bảy năm đã trôi qua kể từ khi cả thế giới nín thở chứng kiến nhà thờ bị nhấn chìm trong một trận hỏa hoạn khủng khiếp. Vào thời điểm đó, chúng ta cũng đã theo dõi trong lo lắng, ý thức được sự bất lực của con người trước những điều không lường trước được. Nỗi đau ấy không chỉ được cảm nhận bởi người Công Giáo, cũng không chỉ bởi những người có đức tin. Thật vậy, trong khoảnh khắc bi thảm đó, chúng ta đã nhận ra rằng Notre-Dame không chỉ là một tượng đài. Nỗ lực tập thể để xây dựng lại nó, và sự huy hoàng của kết quả cho thấy trái tim của một dân tộc đang đập ở đây, và chúng ta đang đứng ở trung tâm sống động của một nền văn minh, nơi quá khứ và tương lai giao thoa, nơi trời và đất gặp nhau.

Tôi rất mong được gặp anh chị em tại đây, ở nơi mang tính biểu tượng này của Giáo hội tại Pháp. Thật là một niềm vui khi tôi được bước qua ngưỡng cửa nơi đây cách đây không lâu, giống như hàng ngàn anh chị em khác mỗi ngày, đến từ khắp mọi nơi trên thế giới. Chỉ cần bước vào nơi này thôi cũng đủ đưa chúng ta đến gần một vẻ đẹp lay động trái tim bồn chồn và kêu gọi chúng ta tìm kiếm sự bình an. Sau khi không gian thiêng liêng này được trùng tu cho toàn nhân loại, người ta nhận thấy một cách đúng đắn rằng mỗi du khách đều có thể được đổi mới bởi những gì họ nhìn thấy, nghe thấy và trải nghiệm. Các tổ chức công, tư và giáo hội tham gia vào việc trùng tu Nhà thờ Đức Bà đều đã đóng góp theo cách riêng của mình vào việc khơi dậy những hành trình văn hóa, hiện sinh và tâm linh mà nhà thờ mở ra trước mắt chúng ta. Trong bối cảnh này, Giáo hội đã hiểu sứ mệnh của mình không chỉ ở khía cạnh bảo tồn mà còn ở khía cạnh sáng tạo, bằng cách giữ gìn truyền thống sống động với sự mạnh dạn của những người có đức tin và được dẫn dắt bởi niềm hy vọng. Tôi xin cảm ơn Đức Tổng Giám Mục, các cộng sự của ngài và cộng đồng giáo phận Paris, những người cũng đã phát triển một lộ trình mục vụ về việc rao giảng ban đầu và khai tâm Kitô giáo được mở ra cho tất cả mọi người. Giếng rửa tội là một dấu hiệu của điều này, được đặt ở lối vào như một lời chúc phúc và lời mời gọi.

Việc xây dựng lại Nhà thờ chính tòa là một cơ hội cho cuộc gặp gỡ mở rộng tầm nhìn về sự chào đón và tham gia vượt ra ngoài ranh giới của sự liên kết giáo hội.

Các giám mục, linh mục, phó tế, nam nữ tu sĩ, chủng sinh của nước Pháp thân mến,

Hãy để bản thân được truyền cảm hứng bởi những gì đã diễn ra ở đây! Hãy đặt tầm nhìn của Evangelii Gaudium lên hàng đầu, đó là sự hoán cải truyền giáo mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nói đến trong Tông huấn thứ nhất của ngài.

Trong Thư gửi tín hữu Galát, chúng ta đã nghe lý do tại sao chúng ta không nên sợ hãi: "Thiên Chúa đã sai Con Ngài đến trong thế gian" (Gal 4:4). Ngài đã sai Con Ngài đến giữa chúng ta, vào thế giới của chúng ta. Theo lời Thánh Phaolô, động từ này mô tả một sự kiện có thật, mang tính lịch sử, chứ không phải một tập hợp các hoàn cảnh lý tưởng nào đó. Các Kitô hữu không trốn tránh sự phức tạp, vì chính Thiên Chúa đã kêu gọi họ đi theo Con Ngài trong một thế giới đã có người sinh sống, đã vận động, đã được đánh dấu bởi cả sự khốn khổ và lòng nhân hậu của con người. Con đường Thập tự giá chắc chắn cho thấy bóng tối đang bao trùm thế giới chúng ta, nhưng sâu sắc hơn nữa, nó cho thấy tình yêu của Thiên Chúa chiến thắng sự chết.

Kiến trúc hình chữ thập của Nhà thờ, nơi đá và ánh sáng hòa quyện, gợi lên sự giao thoa giữa đất và trời. Nó tập hợp và sắp xếp các sự kiện lịch sử, đan xen với niềm vui và nỗi buồn của con người. Nó giữ chúng lại với nhau trong một động lực mang tính biểu tượng, biến những biểu hiện đa dạng này thành một ngôn ngữ sống động, thống nhất chúng thành một chỉnh thể.

Anh chị em thân mến, chính từ sự Nhập Thể — "Thiên Chúa đã sai Con mình đến" — mà bản sắc của Giáo Hội được hình thành, bởi vì Giáo Hội luôn được kêu gọi trở thành một Giáo Hội "tiến bước". Là môn đệ của Chúa Kitô, anh chị em biết rõ rằng cộng đồng Kitô giáo không phải là nơi ẩn náu để chúng ta rút lui nhằm bảo vệ mình khỏi thời đại. Trái lại, giống như các nhà thờ chính tòa thời xưa, Giáo Hội là nơi chào đón, tôn trọng, mặc khải và là ý nghĩa cho tất cả mọi người. Sức mạnh của một Giáo Hội sống động nằm ở việc chào đón những người ở bên lề nhưng đã có chỗ trong trái tim Giáo Hội; chào đón những người ở xa nhưng thực ra đã ở gần; chào đón người lạ, người mà Chúa Kitô đã gõ cửa.

Nếu Nhà thờ Đức Bà là dấu hiệu của cuộc gặp gỡ này ở trung tâm Paris, thì các thành phố và vùng miền khác của nước Pháp, ngay cả những vùng xa xôi và nông thôn nhất, cũng có thể được biến đổi hơn nữa nhờ sự hiện diện truyền giáo giản dị và thân thiện. Sự hiện diện như vậy có thể giúp dung hòa những khác biệt văn hóa và hàn gắn những vết thương hiện hữu trong xã hội ta. Từ các bờ biển phía bắc đến Địa Trung Hải, từ các vùng nội địa đến các tỉnh hải ngoại, hãy là một Giáo hội sống động, đa dạng và gần gũi. Thiếu thốn nguồn lực vật chất không ngăn cản sứ mệnh, vì chính ân sủng của Chúa mang lại sự tự do nội tâm và lối sống giản dị, cho phép chúng ta phản ánh một lối sống Tin Mừng. Trong tất cả những điều này, hãy tin tưởng trân trọng sự hiện diện truyền giáo của các tín hữu giáo dân, những người là tuyến đầu sống động của Giáo hội tại những ngã tư của cuộc sống hằng ngày.

Đồng thời, thưa anh chị em, chúng ta không được quên rằng Nhà thờ chính tòa này, cũng như mọi nhà thờ khác, được xây dựng với mục đích cầu nguyện và thờ phượng Thiên Chúa. Đây là nơi cộng đồng Kitô giáo cử hành hình thức cầu nguyện và thờ phượng cao nhất, và canh tân trong Hy Tế cứu chuộc của Chúa Kitô. Nhà thờ chính tòa này không chỉ đơn thuần là một công trình kiến trúc bằng đá để chiêm ngưỡng; thay vào đó, nó sống nhờ mầu nhiệm thiêng liêng được cử hành bên trong nó. Nếu không có phụng vụ, nó sẽ mất đi linh hồn của mình. Tại Notre-Dame, chân lý này được thể hiện rõ ràng qua việc đặt bàn thờ ở trung tâm. Cộng đồng quy tụ để ca ngợi Chúa do đó đứng ở trung tâm của tòa nhà, trong khi du khách, ngay cả trong các buổi lễ, vẫn đi xung quanh và quan sát nó. Ở đây, Giáo hội hiện ra với bản chất thực sự của mình, đó là một sinh vật sống, một cộng đồng tín hữu quy tụ vào sự ca ngợi của mình tất cả những gì văn hóa và truyền thống đã truyền lại cho Giáo hội. Giáo hội là một thân thể mà, thông qua các buổi lễ, cho mỗi người biết lý do tồn tại của mình.

Ngày nay, hơn bao giờ hết, chúng ta đang sống trong một thời đại dường như thiếu đi sự trọn vẹn, chiều sâu và lời hứa. Sự giản dị cao quý của các bài hát, lời nói và cử chỉ phụng vụ có thể là tia hy vọng cho nhiều người, một ốc đảo bình yên trong một xã hội siêu kết nối và ồn ào, nơi chúng ta có thể cảm nhận sự hiện diện của Đấng Sáng Tạo nên tình yêu vĩ đại nhất: "Khi đến hồi viên mãn, Thiên Chúa đã sai Con mình đến" (Gal 4:4). Việc cử hành năm phụng vụ, các Chúa nhật và các lễ trọng, cũng biến chúng ta thành những người bạn đồng hành của Chúa Kitô, chú tâm đến những khoảnh khắc khác nhau trong cuộc đời Ngài, mà Ngài đã hiến dâng trọn vẹn cho Chúa Cha vì lợi ích của thế giới. Bằng cách này, chúng ta trở nên nhạy cảm hơn và cởi mở hơn với những dấu hiệu của thời đại. Thật vậy, lời cầu nguyện và việc cùng nhau lắng nghe Kinh Thánh cho phép chúng ta nhìn thấy các sự kiện lịch sử dưới ánh sáng của Chúa, làm cho chúng ta nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của mình, cho phép chúng ta vạch trần những mối quan hệ quyền lực bất công và gieo mầm mống công lý và hòa bình. Vì vậy, chính niềm hy vọng thúc đẩy chúng ta, chứ không phải sự cam chịu. Từ đó nảy sinh những mối dây liên kết huynh đệ sâu sắc hơn và những mạng lưới đoàn kết, là kết quả của sự hiệp thông trong một hy sinh duy nhất của Chúa Kitô.

Với tất cả những ai cử hành Thánh Thể mỗi ngày, tôi khẩn cầu anh chị em hãy bảo đảm rằng các nghi thức phụng vụ luôn được thực hiện với phẩm giá và lòng tôn kính, ngay cả ở những cộng đồng nhỏ hơn. Hãy khắc cốt ghi tâm di sản của các Giáo phụ và các thánh, những người qua nhiều thế kỷ đã truyền lại cho chúng ta ý nghĩa sâu sắc và vẻ đẹp của phụng vụ, luôn luôn nêu gương về sự khiêm nhường lớn lao trước Mầu nhiệm được cử hành. Công đồng Vatican II, với sự phong phú phần lớn nhờ vào nước Pháp, đã tập hợp và đào sâu di sản này một cách nổi bật, công nhận vai trò trung tâm của phụng vụ trong đời sống của Giáo hội (xem Sacrosanctum Concilium – Hiến Chế Phụng Vụ Thánh, số 10). Vì vậy, tôi khuyên nhủ tất cả anh chị em, các giám mục, linh mục, phó tế và những người thánh hiến, hãy vun đắp một tình yêu đích thực đối với phụng vụ và trở thành chứng nhân và tôi tớ của ơn gọi tiên tri, tư tế và vương giả của toàn thể dân Chúa.

Xét về khía cạnh này, phụng vụ vẫn là sự phản ánh của cuộc sống. Niềm vui Thánh Thể bén rễ và lan tỏa ở bất cứ nơi nào sự hòa thuận được khôi phục, bất cứ nơi nào phẩm giá được đổi mới, bất cứ nơi nào quyền uy trở thành sự phục vụ, và bất cứ nơi nào tự do có thể nở rộ trở lại. Đây là món quà lớn lao nhất mà chúng ta có thể chia sẻ. Vì vậy, hãy đặt sự hiệp thông với người kế vị Thánh Phêrô và với Giáo hội lên trên những sở thích cá nhân của bạn, để vun đắp sự hiệp nhất của dân Chúa. Như vậy, cùng nhau, chúng ta sẽ làm chứng tiên tri về khả năng của một thế giới hòa giải.

Kính thưa các giám mục, linh mục, chủng sinh và những người sống đời thánh hiến, những người được gọi để theo Chúa Kitô, tôi cảm ơn sự đáp lại và lòng trung thành của anh chị em đối với Chúa. Đừng bao giờ bỏ bê tình bạn mà Chúa mong muốn, tình bạn này cần được vun đắp trong lời cầu nguyện cá nhân, và là nền tảng của mọi ơn gọi. Như Madeleine Delbrêl đã nói: "Nếu không cầu nguyện, chúng ta sẽ không yêu mến Thiên Chúa của tình yêu. Có lẽ chúng ta có thể là tôi tớ, chiến binh, hoặc thậm chí là môn đệ của Ngài; nhưng chúng ta sẽ không phải là con cái yêu thương của Cha chúng ta cũng không phải là bạn hữu… của Chúa Giêsu Kitô" (Notre vie, Œuvres complètes vol. XV, Nouvelle Cité, 2017, tr. 41). Vậy nên, hãy nuôi dưỡng đời sống nội tâm của anh chị em với Chúa, noi theo gương các vị thánh đã đi trước, luôn luôn rút ra từ nguồn tình yêu vô biên của Thiên Chúa trong lời cầu nguyện thầm lặng. Sứ mệnh của anh chị em trên hết bắt nguồn từ mối quan hệ mật thiết này với Chúa, Đấng đang chờ đợi anh chị em ở đó.

Nằm ngay trung tâm thành phố, Nhà thờ Chính tòa mở cửa là dấu hiệu của một cộng đồng ca ngợi Chúa và sống lòng hiếu khách không chỉ như một cử chỉ nhất thời, mà như chính hình thức tồn tại của cộng đồng, để tất cả mọi người đều cảm thấy như ở nhà, không còn bị thống trị hay bị gạt ra ngoài lề trong một thế giới đang thay đổi. "Thiên Chúa đã sai Con Ngài đến, sinh bởi một người phụ nữ, […] để chúng ta được nhận làm nghĩa tử" (Gal 4:4-5). Và "nếu là con, thì anh em cũng là người thừa kế" (ibid 4:7). Là những người thừa kế bởi ân sủng, anh chị em quy tụ tại đây, giờ đây mỗi người trong anh chị em, cộng đoàn cầu nguyện và sống động này, phải trở thành hiện thân và tiếng nói của lời hứa này. Hỡi các vị giáo sĩ và những người thánh hiến của nước Pháp, anh chị em được kêu gọi trở thành những người bảo vệ đầu tiên của ngôi nhà mở này, những viên đá sống động của một Giáo hội hy vọng và không sợ hãi tương lai. Nhà thờ Chính tòa này đã được tái sinh để anh chị em cũng được tái sinh cùng với nó trong một động lực mới hướng tới sự thánh thiện và sứ mệnh hằng ngày. Giữa lòng dân, hãy là biểu hiện rõ ràng của thiên chức làm mẹ của Giáo hội, là Giáo hội, bằng việc làm chứng cho tình yêu của Thiên Chúa, phục hồi và chữa lành gia đình nhân loại.

Chúng ta hãy ngước mắt lên bức tượng Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng thế kỷ XIV, bức tượng không bị ảnh hưởng bởi đám cháy và nay lại tỏa sáng trước mắt chúng ta. Xin cho Đức Mẹ Maria, người đã mang Ngôi Lời trong lòng, giữ gìn lòng trung thành của anh chị em, và xin cho Mẹ là ngôi sao dẫn đường cho sứ mệnh của Giáo hội tại Pháp. Lạy Đức Mẹ Maria, Đức Mẹ Paris và Mẹ của Giáo hội, xin cầu bầu cho dân tộc Pháp, nâng đỡ các mục tử của họ, và luôn đồng hành cùng chúng con.

---

Source:Dicastère pour la Communication - Libreria Editrice Vaticana

VÊPRES AVEC LES ÉVÊQUES, LES PRÊTRES, LES DIACRES, LES PERSONNES CONSACRÉES ET LES SÉMINARISTES - HOMÉLIE DU PAPE LÉON XIV

 

Khuôn mặt các Vị Tổng lãnh Thiên Thần của Thiên Chúa

Hằng năm Giáo hội Công giáo mừng lễ ba vị tổng lãnh Thiên Thần Michael, Gabriel và Raphael chung vào ngày 29.09.

Thánh giáo phụ Augustino có suy tư cho rằng Thiên Thần là chủng loại thiêng liêng không có hình hài thể xác như con người do Thiên Chúa tạo dựng nên. Và Thiên Thần là sứ giả của Thiên Chúa được sai đi mang sứ điệp từ trời cao cho trần gian.

Ba vị Thiên Thần: Tổng lãnh Thiên Thần Michael, Gabriel và Raphael được Kinh Thánh nói đến với tên và nhiệm vụ sứ giả.

Tổng lãnh Thiên Thần Micael được nói đến là vị Thiên Thần đứng đầu đạo binh Thiên Thần của Thiên Chúa

“Thời đó, Mi-ca-en sẽ đứng lên. Người là vị chỉ huy tối cao, là đấng vẫn thường che chở dân ngươi. Đó sẽ là thời ngặt nghèo chưa từng thấy, từ khi có các dân cho đến bấy giờ. Thời đó, dân ngươi sẽ thoát nạn, nghĩa là tất cả những ai được ghi tên trong cuốn sách của Thiên Chúa.” ( Sách Daniel 12,1).

Tên Michael theo nguyên ngữ tiếng Do Thái có ý nghĩa “ Ai bằng Thiên Chúa?”. Theo truyền thống xưa nay, sau khi ông bà nguyên tổ Adong và Eva lỗi phạm luật của Thiên Chúa, bị đuổi không cho sống trong vườn địa đàng nữa, Tổng lãnh Thiên Thần Michael là người cầm gươm canh giữ cổng không cho hai ông bà trở lại vườn địa đàng.

Thánh Gioan tông đồ trong sách Khải huyền ( 12,7-9) thuật lại trận chiến trên trời Tổng lãnh Thiên Thần Michael cùng các Thiên Thần khác đã chiến đấu toàn thắng chống lại con mãng xà ma qủi phản loạn thách thức chống lại Thiên Chúa. Họ đã đánh đuổi xô chúng ra khỏi trời cao.

Vì thế hình ảnh Tổng lãnh Thiên Thần Michael được vẽ trình bày theo nghệ thuật thánh là một vị sĩ quan tay cầm cây gươm giáo chân đè bẹp con rồng mãng xà ma qủi thần dữ.

Nơi bức ảnh Đức Mẹ hằng cứu giúp, trên đầu bức ảnh có hình Thiên Thần góc phía bên trái cầm chiếc đòng ngọn giáo có hàng chữ: „ O AR M“ = O Archangelos Michael= Tổng lãnh Thiên Thần Michael. Vị tổng lãnh thiên thần này chỉ huy các Thiên Thần chống lại qủy dữ Satan nổi loạn chống Thiên Chúa, như sách Khải huyền diễn tả (Kh 12,7). Vị Tổng lãnh Thiên Thần này có tên Quis ut Deus: Ai bằng Thiên Chúa.

Tổng lãnh Thiên Thần Michael tay cầm chiếc bình nước đắng cùng với cây gậy có quấn miếng bọt biển thấm nước, mà người lính đưa lên cho Chúa Giêsu nhắp uống lúc Ngài bị treo trên thập gía ( Mt 27,48). Tay ông cũng cầm cây một cây đòng nhọn, thứ khí cụ này quân lính dùng đâm thủng cạnh sườn Chúa Giêsu thâu vào trái tim khi chết trên thập gía (Ga 19,28-36).

Trong đời sống đức tin, tinh thần luân lý, con người thường gặp phải bước đường gặp thử thách, bị cám dỗ theo nếp sống kiêu ngạo không chỉ muốn hơn người khác, nhưng có khi muốn ngang bằng hay hơn cả Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa và là nguồn sự sống nữa. Những lúc gặp cơn cám dỗ sự dữ như thế hình ảnh cung cách nếp sống của Tổng lãnh Thiên Thần Michael “ ai bằng Thiên Chúa” là mẫu gương nhắc nhớ trở về đời sống chân nhận mình là con người có giới hạn cùng phải sống chân thành khiêm nhường với Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa, và với những người khác nữa cũng là tạo vật do Thiên Chúa tạo dựng nên.

Hình ảnh Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel xưa nay thường được vẽ chạm khắc như một người phụ nữ với đôi cánh hai bên sau lưng, y phục dài phủ xuống tận gót chân, hai tay chắp lại trước ngực, hiện ra đứng hoặc qùi đối diện với Maria thành Nazareth nước Do Thái, đàm đạo nói chuyện báo tin Thiên Chúa muốn tuyển chọn Maria làm mẹ Chúa Giêsu, Con Thiên Chúa, sinh xuống làm người trong cung lòng Maria, như Kinh Thánh thuật lại. (Lc 1,26-38).

Nhưng trước đó vị Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel cũng đã hiện ra với Thầy cả Dacaria trong cung thánh đền thờ Jerusalem đang khi ông thi hành nhiệm vụ tế lễ Thiên Chúa, báo tin vợ ông bà Elisabeth có thai sẽ sinh một người con trai, mà ông sẽ đặt tên là Gioan.( Lc 1,11).

Vị Thiên Thần Gabriel cũng vị Thiên Thần hiện ra báo tin cho các mục đồng đêm Chúa Giêsu giáng sinh làm người trên cánh đồng Bethlehem ( Lc 2. 9.)

Và Vị Thiên Thần này đã ba lần hiện ra trong giấc ngủ báo tin cho ông Giuse nhận Maria làm vợ, rồi đưa gia đình đi tỵ nạn sang nước Aicập lánh nạn bị truy lùng giết hại, và trở về quê Nazareth sinh sống. ( Lc 1,20).

Nơi bức ảnh Đức Mẹ hằng cứu giúp bên trên góc bên phải, có hình một Thiên Thần đối diện với vị Thiên Thần phĩa bên trái với dòng chữ „O AR G“ O Archangelos Gabriel= Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel. Vị tổng lãnh Thiên Thần này đã đến truyền tin cho Đức mẹ, báo tin Chúa Giêsu xuống làm người trong cung lòng Đức Mẹ Maria (Lc 1,28). Trong tay Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel cầm cây thánh gía và 4 chiếc đinh sắt. Những dụng cụ này nói lên cuộc đời Chúa Giêsu sẽ phải chịu đau khổ chết trên thập gía thế nào.

Tên Gabriel có nghĩa “ Thiên Chúa là sức mạnh ”.

Trong đời sống có hậu duệ con cái nối dõi là chúc phúc lành, niềm vui hạnh phúc cho cha mẹ, ông bà gia đình. Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel, sứ gỉa của Thiên Chúa báo tin vui mừng này, không chỉ cho mẹ Maria, cho ông bà Dacaria-Elisabeth ngày xưa trong Kinh Thánh thuật lại, nhưng cho mọi con người trong công trình tạo dựng của Thiên Chúa trên trần gian. Vì thế vị Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel được yêu mến tôn kính đặc biệt không chỉ trong đức tin Kitô giáo, mà cả trong các niềm tin tôn giáo khác như Do Thái giáo và Hồi giáo nữa.

Vị tổng lãnh Thiên Thần Raphael ít được biết đến. Chỉ trong kinh thánh cựu ước trước thời Chúa Giêsu Kitô nơi sách Tobia 5,4, nói đến.

Thiên Thần Raphael là người cùng đồng hành với Tobia đi tìm kiếm phương thuốc về chữa cho cha của Tobia đang bị mù lòa được khỏi bệnh. Thiên Thần Raphael làm công việc cùng đồng hành vượt đường đồi núi đưa Tobia đi là sứ mệnh Thiên Chúa giao cho làm.

Trong đời sống hầu như ai chúng ta cũng đã trải qua những khúc đoạn đường thật bất ngờ có một ai đó cùng đồng hành với, giúp vượt qua nguy hiểm khó khăn. Những lúc đó thấy mình không một mình cô đơn, như lúc được an ủi giúp đỡ, lúc bệnh nạn nhận được phương thuốc chữa trị cho thuyên giảm lành mạnh trở lại.

Tổng lãnh Thiên Thần Raphael vì thế có tên với ý nghĩa “ Thiên Chúa chữa lành”. Và Tổng lãnh Thiên Thần Raphael được tôn kính vị là Thiên Thần bảo vệ, vị Thiên Thần đồng hành, chữa lành cho đời sống.

Thiên Thần của Thiên Chúa là những tạo vật thiêng liêng do Thiên Chúa tạo dựng không có hình hài thể xác như con người chúng ta. Nhưng họ thi hành sứ mệnh là những sứ gỉa của Thiên Chúa đến báo tin cho con người tin tức, mà Thiên Chúa muốn thực hiện nơi đời sống con người trần gian. Dẫu vậy Thiên Chúa tôn trọng trí tuệ, tình cảm nếp sống của con người do chính Ngài tạo dựng ban cho. Vì con người là công trình triều thiên cao qúi trong công trình tạo dựng thiên nhiên của Thiên Chúa.

Ngày nay Trí tuệ nhân tạo (AI- KI) một phát minh sáng tạo mới về phương diện khoa học đang trên đà phát triển mạnh hàng đầu trong các lãnh vực đời sống con người, cùng được ca ngợi như phép mầu thần thông, cơn lốc một cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật số có ảnh hưởng làm thay đổi rất sâu xa đến tương lai đời sống con ngươi.

Như vậy phải chăng Trí tuệ nhân tạo có thể dần thay thế con người chăng?

Đức giáo hoàng đương kim Leo 14. trong thông điệp mới đây đã đưa ra nhận xét về vấn đề này:

“ Không thể đưa ra một định nghĩa rõ ràng và toàn diện về Trí tuệ nhân tạo. Nhưng, chắc chắn cần phải tránh sự hiểu lầm, khi đánh đồng „trí tuệ“ này với trí tuệ con người. Các hệ thống này bắt chước một số chức năng của trí tuệ con người. Khi làm như vậy, chúng thường vượt trội hơn về tốc độ và sức mạnh tính toán, do đó mang lại những lợi thế cụ thể trong nhiều lĩnh vực.

Tuy nhiên, khả năng này chỉ liên quan đến xử lí dữ liệu: Cái gọi là Trí tuệ nhân tạo không có kinh nghiệm, không có thân thể, không cảm nhận được niềm vui hay nỗi đau, không trưởng thành trong các mối quan hệ, và không tự mình biết thế nào là tình yêu, việc làm, tình bạn và trách nhiệm.

Chúng cũng không có lương tâm đạo đức: Chúng không phân biệt được thiện ác, không nhận ra ý nghĩa thực sự của các tình huống, và không gánh chịu hậu quả. Chúng có thể bắt chước ngôn ngữ, hành vi và phán đoán. Chúng có thể mô phỏng sự đồng cảm hoặc thấu hiểu, nhưng chúng không hiểu được tác động các hành động của mình, vì chúng không hoạt động trong phạm vi cảm xúc, quan hệ và tinh thần, một phạm vi mà con người đạt được bằng sự khôn ngoan của mình.

Ngay cả khi những công cụ này được mô tả là „có khả năng học hỏi“, phương thức học hỏi của chúng vẫn khác với con người. Đó không phải là trải nghiệm của một người được cuộc sống định hình và trưởng thành theo thời gian, thông qua các quyết định, các sai lầm, thông qua sự tha thứ và lòng trung thành. Mà đúng hơn, đó là sự điều chỉnh thống kê dựa trên dữ liệu và phản hồi; điều này có thể rất hiệu quả, nhưng không hàm ý bất kì sự trưởng thành nội tâm nào.”( Thông điệp Magnifica humanitas Nr. 99.).

Lm. Daminh Nguyễn ngọc Long

 

Trước sự chứng kiến của hàng chục ngàn người tụ tập tại The Dome at America’s Center ở St. Louis, Đức Tổng Giám Mục Fulton J. Sheen đã chính thức được tuyên Chân Phước vào lúc 3 giờ chiều Thứ Năm, 24 Tháng Chín, theo một sắc lệnh do Đức Giáo Hoàng Lêô XIV ký

Nghi thức tuyên Chân Phước bắt đầu vào đầu Thánh lễ, ngay sau khi các tín hữu hát kinh Kyrie, tiếng Việt gọi là Kinh Thương Xót.

Mở đầu nghi thức, Đức Cha Louis Tylka, Giám Mục Giáo phận Peoria, Illinois, đã chính thức thỉnh cầu Đức Hồng Y Tagle tuyên Chân Phước cho Đức Tổng Giám Mục Fulton Sheen.

Sau đó, Paul Cunningham, cháu trai của Đức Tổng Giám Mục Fulton Sheen, đã đọc một tiểu sử ngắn về người thân nổi tiếng của mình.

Đức Tổng Giám Mục Fulton J. Sheen có tên khai sinh là Peter John Sheen; sinh ngày 8 tháng 5 năm 1895 tại El Paso, Illinois, trong một gia đình nông dân bình thường. Sau đó, ngài đổi tên là Fulton John Sheen. Fulton là họ của mẹ ngài.

Ngài được thụ phong linh mục tại giáo phận Peoria vào ngày 20 tháng 9 năm 1919, sau khi theo học tại Chủng viện Thánh Phaolô và Đại Học Thánh Viator. Ngài nhận được bằng tiến sĩ triết học từ Đại học Công Giáo Louvain ở Bỉ năm 1923.

Cha Fulton Sheen là một người tiên phong có tầm ảnh hưởng trong lĩnh vực truyền thông và một nhà truyền giáo nổi tiếng trên truyền hình, người đã tiếp cận hàng triệu người thông qua đài phát thanh và truyền hình thời kỳ đầu. Chương trình "Giờ Công Giáo" được phát sóng trên đài phát thanh vào tối Chúa Nhật rất được yêu thích, bắt đầu từ năm 1930 và thu hút hàng triệu người nghe mỗi tuần trong suốt hai thập niên.

Sau đó, ngài phát triển chương trình "Cuộc sống đáng sống". Đó là chương trình tiên phong trong lĩnh vực phát sóng tôn giáo trên truyền hình với một chương trình hàng tuần ra mắt năm 1951, thu hút tới 30 triệu người xem mỗi tuần.

Ngài được thụ phong giám mục năm 1951, và được bổ nhiệm làm Giám Mục Phụ Tá của New York. Ngài đoạt giải Emmy cho Nhân vật truyền hình xuất sắc nhất năm 1953.

Sau đó, ngài được bổ nhiệm Giám mục Chính Tòa của Rochester từ năm 1966 đến năm 1969. Ngài từ chức vào ngày 6 Tháng Chín, 1969 ở tuổi nghỉ hưu 75, và được Đức Thánh Cha Phaolô Đệ Lục bổ nhiệm làm Tổng Giám Mục hiệu tòa Newport, xứ Wales.

Ngài được Chúa gọi về vào ngày 9 Tháng Mười Hai, 1979 tại thành phố New York ở tuổi 84.

Án Tuyên Thánh cho ngài được bắt đầu vào năm 2002.

Tháng 6, 2012, Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô thứ 16 tuyên bố ngài là Bậc Đáng Kính. Ngày 5 Tháng Bẩy, 2019, Đức Thánh Cha Phanxicô chuẩn y một phép lạ nhờ lời cầu bầu của ngài, mở đường cho việc tuyên Chân Phước cho ngài. Lễ tuyên Chân Phước cho ngài được dự trù vào ngày 21 Tháng Mười Hai, 2019 tại Peoria.

Tưởng cũng nên biết thêm: Lý do chọn giáo phận Peoria để tuyên Chân Phước cho Đức Tổng Giám Mục Fulton Sheen là vì theo một thủ tục mới của Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô thứ 16, việc tuyên Chân Phước lý tưởng nhất nên diễn ra tại giáo phận quê hương của vị Tân Chân Phước.

Chẳng may, Đức Cha Salvatore Matano, Giám Mục Rochester đã tìm cách cản trở lễ tuyên Chân Phước, cáo buộc rằng Đức Cha Sheen đã thuyên chuyển một linh mục lạm dụng tính dục từ nơi này sang nơi khác thay vì phải huyền chức vị ấy. Tuy nhiên, giáo phận Peoria phản kháng và trưng ra các bằng chứng cho thấy quyết định thuyên chuyển vị linh mục ấy là do Giám Mục kế nhiệm Đức Cha Sheen đưa ra, không phải là ngài. Phản kháng của giáo phận Peoria có hiệu quả nhưng vì đại dịch coronavirus và vì những thận trọng nhất định, mãi cho đến nay lễ tuyên Chân Phước mới được diễn ra.

Sau phần đọc tiểu sử, Đức Hồng Y Tagle, thay mặt Đức Giáo Hoàng Lêô, đã đọc sắc lệnh tuyên Chân Phước bằng tiếng Latinh. Tiếp theo, Đức Cha Tylka đọc bản tuyên bố bằng tiếng Anh.

Dưới đây là toàn văn bản dịch sang Việt Ngữ sắc lệnh tuyên Chân Phước

"Để thực hiện nguyện vọng của anh em chúng tôi, là Giám mục Louis của Peoria, cũng như nhiều anh em khác trong hàng giám mục và nhiều tín hữu Kitô giáo, sau khi tham khảo ý kiến của Bộ Tuyên thánh; chúng tôi theo thẩm quyền tông đồ của mình, tuyên bố rằng Tôi Tớ Đáng Kính của Chúa Fulton John Sheen, Tổng Giám Mục danh dự của Newport và cựu Giám mục Rochester ở Hoa Kỳ, một người rao giảng Tin Mừng không mệt mỏi qua các phương tiện truyền thông hiện đại và một mục tử siêng năng được thúc đẩy bởi lòng nhiệt thành truyền giáo, từ nay sẽ được gọi là Chân Phước và lễ kính ngài được cử hành vào ngày 9 tháng 12, là ngày ngài được tái sinh trên trời, tại những nơi và theo cách thức được luật pháp quy định. Nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Amen. Ban hành tại Castel Gandolfo vào ngày Lễ nhớ Đức Trinh Nữ Maria Núi Carmelô, 16 tháng 7, năm 2026, năm thứ hai triều Giáo Hoàng của chúng tôi. Đức Giáo Hoàng Lêô XIV."

Trong bài thánh ca tạ ơn "Lạy Chúa là Cha Chí Thánh, chúng con ngợi khen Danh Chúa", một bức ảnh mới được tạc của Chân phước Sheen, có vầng hào quang, được mở ra, và một thánh tích được dâng lên để tôn kính. Sau bài thánh ca và lời phát biểu của Đức Cha Tylka, Thánh lễ tiếp tục.

Hàng ngàn tín hữu đã tập trung tại Nhà thờ chính tòa Thánh Louis để tham dự lễ chiều trước thềm lễ tuyên Chân Phước lịch sử cho Đức Tổng Giám Mục Fulton J. Sheen vào ngày 24 tháng 9.

Phát biểu trước đám đông, Đức Cha Robert Barron của Giáo phận Winona-Rochester, Minnesota, đã nêu bật tinh thần của Đức Tổng Giám Mục Fulton Sheen như một hình mẫu quan trọng cho Giáo hội ngày nay.

"Bất cứ ai tìm kiếm ngôn ngữ mới mẻ để mang Tin Mừng đến nền văn hóa của chúng ta, bất cứ ai rao giảng lời cổ xưa với tấm lòng nhiệt huyết, và bất cứ ai dám sử dụng phương tiện truyền thông sẵn có đều mang ơn Fulton Sheen và tìm thấy nơi ngài một người bạn và người cầu thay nguyện giúp quyền năng trên trời."

Lịch sử đáng chú ý của địa điểm Tuyên Chân Phước cho Đức Tổng Giám Mục Fulton Sheen

Các tín hữu Công Giáo đã tập trung tại The Dome at America’s Center ở St. Louis để tham dự lễ tuyên Chân Phước cho Đức Tổng Giám Mục Fulton J. Sheen. Địa điểm này nằm ở phía tây sông Mississippi và sát bên Cổng vòm Gateway Arch nổi tiếng.

Với kỳ vọng đón tiếp hơn 50.000 tín hữu Công Giáo từ khắp thế giới, địa điểm tuyên Chân Phước này đã có một lịch sử đáng chú ý kể từ khi mở cửa vào năm 1995.

Trước đây được biết đến với tên gọi Trans World Dome và Edward Jones Dome, công trình lịch sử này nổi tiếng vì đã tổ chức một Thánh lễ công khai mang tính lịch sử trong chuyến thăm kéo dài 32 giờ của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị tới St. Louis.

Thu hút hơn 104.000 tín hữu tham dự buổi lễ vào ngày 27 Tháng Giêng năm 1999, đây là một trong những sự kiện tập trung đông người nhất bên trong nhà thờ. Đức Giáo Hoàng đã gửi một thông điệp ủng hộ sự sống đến người dân Mỹ: "Hãy chống lại văn hóa sự chết và đứng vững về phía sự sống." Đức Thánh Cha kêu gọi sự đoàn kết, hòa giải và liên minh chống lại các chương trình phá thai.

Sân vận động Dome at America’s Center tiếp tục là không gian dành cho các cuộc tụ họp lớn. Ngành công nghiệp thể thao, các triển lãm thương mại, hội nghị và các hình thức giải trí khác thường xuyên sử dụng sân vận động này. Hiện tại, đây là sân nhà của đội St. Louis Battlehawks thuộc Liên đoàn Bóng bầu dục Hoa Kỳ (United Football League); tuy nhiên, trước đây nó từng là sân nhà của đội St. Louis Rams thuộc NFL trong 20 năm trước khi đội chuyển đến Los Angeles vào năm 2016. Dome at America’s Center là địa điểm tổ chức các cuộc tụ họp lớn và những sự kiện quan trọng đối với mọi người thuộc mọi tầng lớp xã hội.

Một khoảnh khắc quan trọng trong buổi lễ bao gồm việc một thiếu niên tên James Fulton Engstrom mang một thánh tích lên.

Đối với người ngoài cuộc, cậu ấy chỉ là một học sinh trung học bình thường. Nhưng đối với Giáo Hội Công Giáo, sự hiện diện của cậu ấy là bằng chứng sống động của một phép lạ — và là minh chứng sâu sắc cho lý do tại sao Đức Cha Fulton Sheen lại là vị thánh bảo trợ quyền lực cho thai nhi và phong trào tôn trọng sự sống. Phép lạ xoay quanh sự cầu bầu của Đức Cha Sheen bắt nguồn từ một ca sinh nở kinh hoàng tại nhà. Sinh ra không có mạch hoặc nhịp tim, đứa trẻ về mặt kỹ thuật đã chết trong 61 phút đầy đau đớn. Khi các nhân viên cấp cứu chuyển đứa bé từ nhà đến bệnh viện, các bác sĩ đã nỗ lực hết sức để cứu sống em. Trong suốt quá trình đó, cha mẹ sùng đạo của đứa trẻ — những người có lòng sùng kính sâu sắc đối với Đức Cha Sheen — đã cầu xin vị Tổng Giám Mục huyền thoại can thiệp, kêu gọi những người khác cùng cầu nguyện với họ.

Ngay khi các bác sĩ chuẩn bị tuyên bố rằng đứa trẻ đã không qua khỏi, mạch của đứa trẻ đã trở lại.

Luke và Elena Arredondo đã cùng các con của họ di cư từ Pensacola, Florida đến đây. Khi còn học ở chủng viện, Luke được Elena, lúc đó chỉ là bạn, tặng cuốn sách "Ba điều cần biết để kết hôn". Những lời trong sách đã ảnh hưởng sâu sắc đến sự phân định đức tin của Luke, cuối cùng dẫn đến việc anh kết hôn với Elena. Ngày nay, họ có năm người con, trong đó có một cậu con trai tên là Fulton!

Đối với Bonnie Engstrom, người đã chứng kiến đứa con sơ sinh của mình được chữa lành một cách kỳ diệu nhờ sự cầu bầu của Đức Tổng Giám Mục Fulton Sheen, người sắp được tuyên Chân Phước, hành trình hướng tới lễ tuyên Chân Phước cho vị giám mục này là một "cuộc hành trình đầy cảm xúc thăng trầm".

Bà Engstrom dự đoán Thánh lễ ngày 24 tháng 9 sẽ là "một sự nếm trải trước thiên đường", "nơi tất cả chúng ta sẽ cùng nhau thờ phượng Chúa và cử hành Giáo hội nói chung, cùng với quyền năng của thân thể Chúa Kitô và mọi ân sủng tốt lành mà Chúa đã ban cho chúng ta. Tôi rất mong chờ điều đó", bà nói tại cuộc họp báo sáng thứ Năm.

Tòa Bạch Ốc ra thông cáo về việc Tuyên Chân Phước cho Đức Tổng Giám Mục Fulton Sheen.

Tòa Bạch Ốc hôm thứ Năm đã ra một tuyên bố của Tổng thống Donald Trump nhân dịp tuyên Chân Phước cho Đức Tổng Giám Mục Fulton Sheen. "Tôi và Melania cùng chung vui với tất cả những người đang tôn vinh cuộc đời và di sản của Đức Tổng Giám Mục Fulton J. Sheen - vị linh mục Công Giáo tiên phong trong việc sử dụng truyền thông để nói lên sự thật, rao giảng Tin Mừng và đưa nhiều linh hồn đến gần Chúa Kitô hơn", Tổng thống Trump nói trong tuyên bố.

"Fulton Sheen được trời phú cho trí thông minh phi thường, khiếu hài hước và tài hùng biện"

Thông cáo này đề cập đến nguồn gốc của Sheen ở Illinois cho đến khi ngài nổi tiếng với vai trò người dẫn chương trình truyền hình "Life Is Worth Living" nghĩa là "Cuộc đời đáng sống".

Theo tuyên bố, vào những năm 1960, " Đức Tổng Giám Mục Sheen đã hướng về phía máy quay để chỉ ra một ‘loại bạo lực mới đang càn quét đất nước, trường học và đường phố của chúng ta’." Tuyên bố cho biết, trích dẫn lời Đức Cha Sheen, "bạo lực này liên quan đến việc phá hủy mọi thứ thuộc về quá khứ." Tuyên bố nói tiếp: "Quốc gia chúng ta quá đầy rẫy những kẻ đang la hét, ‘Đả đảo... Đả đảo trường học. Đả đảo nhà thờ. Đả đảo giáo viên. Đả đảo chính phủ. Đả đảo cảnh sát. Liệu các người có thể xây dựng bất cứ thứ gì từ dưới lên không? Các người không thể... Bây giờ chúng ta hãy bắt đầu sử dụng từ "Hướng lên". Hướng lên khỏi tất cả những thứ dơ bẩn này. Hướng lên khỏi bạo lực này... Hướng lên - hướng lên với Chúa.’"

Thông cáo kết luận: "Tối nay, khi hàng ngàn người Mỹ tụ họp tại St. Louis, Missouri, để tham dự Thánh lễ tuyên Chân Phước cho ngài, chúng ta cầu nguyện rằng sự tận tâm anh hùng của Đức Tổng Giám Mục Sheen trong việc nuôi dưỡng tâm hồn đất nước sẽ truyền cảm hứng cho những người khác noi theo gương ngài và nâng đỡ quốc gia chúng ta lên cao hơn nữa hướng về Chúa."

Tammy Peterson suy ngẫm về Fulton Sheen

Tammy Peterson, một người cải đạo sang Công Giáo, người dẫn chương trình podcast và là vợ của nhà tâm lý học nổi tiếng Jordan Peterson, đã có cuộc phỏng vấn với tờ National Catholic Register trước lễ tuyên Chân Phước cho Đức Tổng Giám Mục Fulton J. Sheen, nói rằng ngài là "một nhân vật vĩ đại để mọi người noi theo" khi họ tìm kiếm ý nghĩa, và cuối cùng là tình yêu thiêng liêng, trong cuộc sống của mình.

"Ngài là một nhân vật trí thức phức tạp," bà nói, lưu ý rằng Đức Cha Sheen đã sống một cuộc đời tận hiến sâu sắc từ khi còn rất trẻ, dành một giờ cầu nguyện mỗi ngày trong khoảng 60 năm. "Ngài nói rằng ngài không hoàn hảo. Không ai trong chúng ta hoàn hảo cả, và ngài cũng biết điều đó. Vì vậy, ngài thực sự là một hình mẫu tuyệt vời để mọi người noi theo, để nghĩ rằng, ‘Có lẽ nếu tôi cẩn thận hơn, có lẽ tôi có thể sống một cuộc đời có ý nghĩa và điều đó sẽ đưa tôi đến một nơi mà tôi có thể có tình yêu trong cuộc sống của mình và trao đi tình yêu trong cuộc sống của mình’," bà nói. "Bởi vì thực sự, khi xét đến tất cả những điều khác mà chúng ta tìm kiếm, nếu không có tình yêu, thì chúng ta cảm thấy lạc lõng," Peterson nói.

Bà Peterson gia nhập Giáo Hội Công Giáo năm 2023, sau khi trải qua sự chữa lành kỳ diệu khỏi một dạng ung thư thận hiếm gặp và nghiêm trọng, là điều mà bà đã kể lại với Solene Tadie của tờ Register. Bà là một trong những diễn giả nổi bật tại "Hội nghị Thánh nhân nước Mỹ" của Phong trào Fulton Sheen, được tổ chức vào thứ Tư tại St. Louis. Là một "người nổi tiếng cải đạo", sự hiện diện của bà Peterson tại lễ tuyên Chân Phước cho ngài đặc biệt phù hợp. Trong suốt thời gian làm linh mục, Fulton Sheen dường như có một khát vọng không thể nguôi ngoai trong việc cải đạo mọi người sang Công Giáo. Ngài nổi tiếng với việc sẵn lòng hướng dẫn đức tin cho bất cứ ai yêu cầu, và danh sách những người cải đạo được tường trình nhờ ngài rất dài và bao gồm nhiều nhân vật văn hóa và chính trị nổi tiếng.

 

1. Máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công tỉnh Rostov và vùng Krasnodar của Nga, các kho chứa dầu bốc cháy dữ dội.

Theo chính quyền địa phương, máy bay điều khiển từ xa của Ukraine được tường trình đã tấn công vào các kho chứa dầu ở tỉnh Rostov và vùng Krasnodar của Nga vào đêm 24 tháng 9.

Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố rằng hệ thống phòng không Nga đã đánh chặn và phá hủy 40 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trên một số khu vực của Nga, bao gồm tỉnh Rostov, vùng Krasnodar và Crimea bị tạm chiếm, vào đêm 24 tháng 9.

Thống đốc tỉnh Rostov Yury Slyusar tuyên bố lực lượng phòng không Nga đã chặn các máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trên bầu trời Taganrog và các quận Kagalnitsky và Neklinovsky.

Theo Slyusar, mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa rơi xuống đã gây hư hại các tòa nhà hành chính tại một kho dầu ở quận Kagalnitsky, nhưng không có thương vong hay hỏa hoạn.

Ngoài ra, kênh Telegram Exilenova+ của Ukraine ngày 24 tháng 9 cho biết một kho chứa dầu ở thị trấn Novotitarovskaya thuộc vùng Krasnodar Krai lân cận cũng bốc cháy sau một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa.

Hãng thông tấn nhà nước Nga TASS đưa tin một vụ cháy đã xảy ra tại khuôn viên "một cơ sở" sau khi mảnh vỡ từ một máy bay điều khiển từ xa rơi xuống khu Dinsky thuộc tỉnh Krasnodar. Không có thương vong nào được ghi nhận.

[Kyiv Independent: Ukrainian drones attack Russia's Rostov Oblast, Krasnodar Krai, allegedly targeting oil depots]

2. Lực lượng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã tấn công 300 tàu chở dầu thuộc Hạm đội Bóng tối của Nga trong vòng 3 tháng.

Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa, gọi tắt là USF của Ukraine cho biết họ đã tấn công 300 tàu chở dầu hạm đội bí mật của Nga trong vòng 11 tuần trong một chiến dịch có tên gọi "Chiến dịch MoLoChKa".

Cái gọi là "hạm đội bóng tối" đề cập đến các tàu chở dầu cũ vận chuyển dầu của Nga và lách luật trừng phạt cũng như mức giá trần của phương Tây bằng nhiều cách khác nhau để che giấu nguồn gốc và điểm đến của hàng hóa.

Chỉ huy của USF, Thiếu Tá Robert "Magyar" Brovdi, cho biết đơn vị của ông đã tấn công 134 tàu chở dầu như vậy ở Biển Azov và 166 tàu chở dầu khác ở Hắc Hải trong vòng 11 tuần.

Ông cho biết chiến dịch bắt đầu vào ngày 6 tháng 7 năm 2026.

Theo lời giải thích của Brovdi hồi tháng 7, tên của chiến dịch này là một từ viết tắt ngược từ một cụm từ tiếng Ukraine có nghĩa là "Mạc Tư Khoa sẽ nằm xuống bên kia Crimea", trong đó từ "Molochka" có nghĩa là "Sữa" trong tiếng Ukraine.

Hầu hết các tàu thuộc hạm đội ngầm bị tấn công đều đến từ giai đoạn đầu của chiến dịch, với việc USF tuyên bố 159 tàu chở dầu đã bị tấn công trong vòng 12 ngày, kết thúc vào ngày 17 tháng 7.

Đến đầu tháng 8, USF cho biết họ đã bắt giữ thêm 12 tàu ngầm nữa trong tuần đầu tiên của tháng, nâng tổng số tàu ngầm bị bắt giữ lên 218 chiếc – 134 chiếc ở Biển Azov và 84 chiếc ở Hắc Hải.

Hồi tháng 7, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov lên án các vụ tấn công là "hành vi cướp biển", trong khi ông Brovdi bác bỏ tuyên bố này. Cùng thời điểm đó, Mạc Tư Khoa cũng tấn công vào các tàu thương mại chở ngũ cốc của Ukraine kể từ những ngày đầu cuộc xâm lược Ukraine năm 2022.

Một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch, gọi tắt là CREA ước tính rằng tổng lượng xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch của Nga đã giảm 7% trong tháng 8, trong đó khối lượng xuất khẩu bằng đường biển giảm 21% và doanh thu giảm 32% do Ukraine cũng tăng cường các cuộc tấn công vào các cảng Hắc Hải của Nga.

Một báo cáo khác của Viện KSE của Ukraine lưu ý rằng Nga đã tăng cường vận chuyển hàng hóa bằng đội tàu ngầm từ các cảng Baltic của mình để đáp trả, mặc dù điều này vẫn không bù đắp được những tổn thất tổng thể.

[Kyiv Post: Ukraine's Drone Forces Hit 300 Russian Shadow Fleet Tankers in 3 Months]

3. Tổng thống Zelenskiy nói ông sẽ đến thăm Mạc Tư Khoa "trên một hỏa tiễn".

Khi các phóng viên Nga hỏi Tổng thống Volodymyr Zelenskiy ở New York về kế hoạch thăm Mạc Tư Khoa, ông đã trả lời thẳng thừng: "Bằng hỏa tiễn chết tiệt."

Cuộc trao đổi diễn ra bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc hôm thứ Tư. Video về cuộc gặp gỡ này đã được lan truyền trên mạng.

Tổng thống Zelenskiy đã đề cập đến khả năng đàm phán tại Mạc Tư Khoa vào ngày 30 tháng Giêng. Ông nói rằng một cuộc gặp với Putin ở đó là "không thể" và công khai mời Putin đến Kyiv thay thế.

"Tôi sẽ công khai mời ông ấy, nếu ông ấy dám, dĩ nhiên rồi," Tổng thống Zelenskiy nói vào thời điểm đó.

Ông nói thêm rằng Ukraine rất nghiêm chỉnh trong việc chấm dứt chiến tranh và sẽ xem xét một cuộc gặp gỡ giữa các nhà lãnh đạo theo thể thức có thể mang lại kết quả. Nhưng ông cho rằng Mạc Tư Khoa và Belarus là những địa điểm không thể chấp nhận được vì Nga đang tiến hành chiến tranh chống lại Ukraine và Belarus là đối tác của Nga trong những hành động đó.

"Nhưng nếu ai đó không muốn gặp mặt nhưng vì lý do nào đó không thể nói thẳng ra, thì đó là lúc những lời mời đến Mạc Tư Khoa xuất hiện. Chuyện gì đang xảy ra đã rõ ràng rồi," Tổng thống Zelenskiy nói thêm.

[Kyiv Post: Zelensky Says He Would Visit Moscow ‘On a Rocket’]

4. Tòa Bạch Ốc phản hồi bài phát biểu của tổng thống Iran tại Liên Hiệp Quốc.

Tòa Bạch Ốc hôm thứ Ba cho biết Tổng thống Trump đang "dũng cảm" đấu tranh chống lại chế độ Iran, khi trả lời câu hỏi về bài phát biểu của Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

"Chính quyền Iran đã sát hại hàng ngàn người dân của mình, giết hại người Mỹ ở nước ngoài, thực hiện các hành vi khủng bố ở eo biển Hormuz và tiến hành các cuộc tấn công bừa bãi chống lại các nước láng giềng trong khu vực," Anna Kelly, phó thư ký báo chí chính của Tòa Bạch Ốc, cho biết trong một tuyên bố. "Tổng thống đang dũng cảm bảo đảm rằng một quốc gia độc ác như vậy sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, điều này sẽ làm cho toàn thế giới an toàn hơn và ổn định hơn."

Pezeshkian nói rằng Iran là nạn nhân của Israel và Mỹ, và Mỹ đang sử dụng eo biển Hormuz "để áp đặt sự xâm lược của họ lên chúng tôi".

Ông Pezeshkian nói: "Iran sẽ không bao giờ cúi đầu hay quỳ gối. Tổng thống Trump và những kẻ muốn bắt nạt chúng tôi cần hiểu rằng chúng tôi sẵn sàng đối thoại, ngoại giao và đàm phán mà không cần sử dụng ngôn ngữ vũ lực."

[CBSNews: White House responds to Iranian president's speech at U.N.]

5. NATO tăng cường chia sẻ thông tin tình báo trước mối đe dọa phá hoại từ Nga.

Các đồng minh NATO đang tăng cường chia sẻ thông tin tình báo khi các vụ phá hoại nghi do Nga gây ra lan rộng khắp Âu Châu.

Hôm Thứ Sáu, 25 Tháng Chín, Tư lệnh tối cao Liên minh Âu Châu, gọi tắt là SACEUR, Tướng Alexus Grynkewich, kêu gọi các đối tác giữ bình tĩnh trước mối đe dọa từ Mạc Tư Khoa, khẳng định rằng liên minh có đủ công cụ cần thiết để quản lý rủi ro.

Tướng Grynkewich nói về những sự việc gần đây: "Điều này thật đáng lo ngại", đồng thời mô tả NATO là "liên minh hùng mạnh nhất trong lịch sử".

Trong khi đó, Điện Cẩm Linh tiếp tục bác bỏ các cáo buộc về việc tiến hành các hoạt động hỗn hợp trên lãnh thổ NATO, đồng thời phủ nhận việc tìm kiếm một cuộc đối đầu với liên minh này.

Đan Mạch cảnh báo về sự leo thang.

Những phát biểu của vị tướng này được đưa ra sau đánh giá mới nhất từ cơ quan tình báo quốc phòng Đan Mạch, vốn dự đoán Mạc Tư Khoa sẽ tăng cường các cuộc tấn công hỗn hợp, bao gồm phá hoại, tấn công mạng và xâm nhập trên bộ hạn chế, nhằm vào các đối tác phương Tây của Ukraine trong những tháng tới.

Theo Reuters, cơ quan tình báo Đan Mạch cũng nhận thấy nguy cơ thấp nhưng ngày càng tăng về việc Nga tiến hành một cuộc tấn công quân sự hạn chế vào một hoặc nhiều thành viên NATO, đặc biệt là các quốc gia Baltic.

Các nhà lãnh đạo Âu Châu khác thường xuyên đưa ra những cảnh báo tương tự. Tuần trước, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cho biết các đánh giá tình báo chỉ ra rằng Nga đang lên kế hoạch tấn công các quốc gia ủng hộ Kyiv, trong đó có Ba Lan.

Trong những tháng gần đây, các vụ xâm nhập bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga và các cuộc tấn công kết hợp khác đã tăng gần gấp đôi. Một số quốc gia thành viên hiện coi chúng là các cuộc tấn công trực tiếp chứ không phải là các sự việc riêng lẻ.

Hôm thứ Ba, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cảnh báo rằng Mạc Tư Khoa có thể tấn công vào một quốc gia Liên Hiệp Âu Châu khác bằng máy bay điều khiển từ xa, hỏa tiễn hoặc lực lượng lục quân nhằm chia rẽ phương Tây và ngăn chặn sự ủng hộ dành cho Kyiv.

Trong phiên họp Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc hôm thứ Tư, Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski đã đối chất với Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov, đồng thời nhắc lại cảnh báo của Tusk rằng mối nguy hiểm đang lan rộng ra ngoài Ukraine, chỉ ra các cuộc tấn công gần biên giới NATO và các vụ vi phạm không phận.

"Nga hiện đang áp dụng chiến thuật tương tự vào Âu Châu," ông nói.

Mặc dù một cuộc tấn công hạn chế của Nga vào lãnh thổ NATO khó xảy ra, nhưng đó là điều không thể loại trừ hoàn toàn, Grynkewich nói với Reuters.

"Nếu chúng ta tiếp tục từ giai đoạn hiện tại và bắt đầu thấy những mối đe dọa mới nổi lên, tôi tin tưởng rằng hiện tại tôi đã có đủ thẩm quyền cần thiết để thực hiện các biện pháp ngăn chặn bất kỳ hành động gây hấn nào chống lại liên minh," ông nói.

Vị tướng này đang trên đường đến dự lễ chuyển giao quyền chỉ huy được tổ chức tại trụ sở NATO ở Norfolk, Virginia, nơi dự kiến quyền chỉ huy sẽ được chuyển từ một đề đốc hải quân Mỹ sang một tướng quân đội Anh.

Theo Reuters, động thái này là một phần của cuộc tái tổ chức rộng lớn hơn do Tổng thống Donald Trump thúc đẩy, nhằm khuyến khích Liên Hiệp Âu Châu tự chủ hơn trong việc phòng thủ quốc phòng.

Một quan chức của Liên Hiệp Âu Châu cũng sẽ lãnh đạo Bộ Chỉ huy Lực lượng Liên hợp NATO tại Naples, Ý.

Bộ chỉ huy Norfolk giám sát các hoạt động ở Bắc Cực và Bắc Âu, đồng thời bảo vệ các tuyến đường tiếp tế nối liền Bắc Mỹ và Âu Châu.

Tướng Grynkewich cho biết Washington sẽ tiếp tục cung cấp "những năng lực thiết yếu nhưng hạn chế hơn" khi Liên Hiệp Âu Châu gánh vác phần lớn trách nhiệm.

Washington đã lãnh đạo NATO từ năm 1949. Gần đây, Tổng thống Trump liên tục đe dọa rút Mỹ khỏi NATO, cho rằng Liên Hiệp Âu Châu đã dựa vào sự bảo hộ của Mỹ mà không đáp lại bằng bất cứ điều gì.

Một loạt các sự việc

Trong số những sự việc khiến Tướng Grynkewich đặc biệt lo ngại, ông đã đề cập đến vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa bất thành vào phi trường Leipzig/Halle của Đức và việc một tàu Nga bắn pháo sáng về phía một máy bay trực thăng quân sự của Đan Mạch - điều mà Mạc Tư Khoa mô tả là hành động ngăn chặn một "sự khiêu khích" của Đan Mạch.

Ngày 16 tháng 9, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrei Belousov đã trao tặng huân chương "Vì thành tích chiến đấu xuất sắc" cho vị chỉ huy giấu tên của tàu hộ vệ Soobrazitelny thuộc Hạm đội Baltic.

Một máy bay trực thăng quân sự Mi-8 của Nga thuộc vùng Kaliningrad đã xâm phạm không phận Ba Lan trong khoảng 42 giây vào thứ Tư.

Hôm thứ Năm, một máy bay điều khiển từ xa tấn công của Nga đã bay vào Rumani từ không phận Ukraine và rơi xuống một khu rừng ở hạt Suceava. Các máy bay chiến đấu của NATO đã không thể đánh chặn nó, đánh dấu ngày thứ hai liên tiếp máy bay Nga xâm nhập không phận liên minh mà không gặp trở ngại.

[Kyiv Post: NATO Steps Up Intelligence-Sharing Over Russian Sabotage Threat]

6. Ba Lan điều động máy bay chiến đấu sau khi trực thăng Nga xâm phạm không phận nước này.

Hôm thứ Tư, một máy bay trực thăng Mi-8 của Nga đã xâm phạm không phận Ba Lan trong thời gian ngắn gần vùng lãnh thổ Kaliningrad thuộc Nga, khiến Warsaw phải điều động máy bay chiến đấu của mình.

Bộ Chỉ huy Tác chiến của Quân đội Ba Lan cho biết trong một tuyên bố trên X rằng chiếc trực thăng đã xâm nhập không phận Ba Lan lúc 11:08 sáng từ Kaliningrad ở phía bắc nước này, và ở đó trong 42 giây.

"Hệ thống định vị vô tuyến của quân đội Ba Lan đã theo dõi được chuyến bay của chiếc máy bay", bộ chỉ huy cho biết trong một tuyên bố, đồng thời nói thêm rằng lực lượng lục quân vẫn trong tình trạng sẵn sàng. "Bản chất của vụ việc cho thấy Nga một lần nữa đang thử nghiệm khả năng sẵn sàng của hệ thống phòng không của chúng ta."

Vụ việc xảy ra sau khi các công tố viên Ba Lan tiết lộ rằng một máy bay điều khiển từ xa Gerbera 2 của Nga được tìm thấy ở Biển Baltic tuần trước mang theo đầu đạn nổ mạnh phân mảnh. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cảnh báo ngày 17 tháng 9 rằng Nga có thể tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa hoặc hỏa tiễn nhằm vào các quốc gia ủng hộ Ukraine, và cố gắng che đậy chúng như những tai nạn.

Các quan chức Âu Châu đã nhiều lần cáo buộc Mạc Tư Khoa trong năm nay sử dụng các hành động phá hoại, tấn công mạng, gián điệp và hoạt động máy bay điều khiển từ xa để gây áp lực lên những người ủng hộ Kyiv trong bối cảnh Nga tiếp tục cuộc chiến toàn diện dai dẳng chống lại nước láng giềng.

Vào tháng 8, Đức cáo buộc Nga về vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa mang chất nổ nhằm vào phi trường Leipzig/Halle, trong khi đầu tháng này, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cáo buộc một tàu khu trục của Nga đã bắn hai quả pháo sáng vào một máy bay trực thăng quân sự của Đan Mạch. Bà gọi vụ việc là một nỗ lực nhằm thử thách NATO và cho rằng đó là một phần trong chiến lược chiến tranh hỗn hợp ngày càng hung hăng của Nga.

Trong bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc hôm thứ Tư, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã cáo buộc Nga "kiên trì đến cùng" trong nỗ lực "chinh phục một quốc gia láng giềng và gây bất ổn toàn bộ khu vực".

"Chúng tôi không phải là người tìm kiếm sự đối đầu," ông nói.

Putin tuyên bố Mạc Tư Khoa không có kế hoạch tấn công các nước NATO, nhưng Ngoại trưởng Sergey Lavrov cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào của Âu Châu nhằm vào Nga sẽ châm ngòi cho một cuộc chiến khác — và "rất ngắn".

Văn phòng của ông Tusk và Đại sứ quán Nga tại Warsaw đã không đưa ra phản hồi ngay lập tức khi được POLITICO yêu cầu bình luận.

[Politico: Poland scrambles jets after Russian helicopter breaches its airspace]

7. Ngoại trưởng Đức: "Iran phải tham gia một cách mang tính xây dựng" vào các cuộc đàm phán.

Trong cuộc gặp với người đồng cấp Abbas Araghchi tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc hôm thứ Ba, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul đã trực tiếp chỉ trích các cuộc đàm phán của Iran.

Ông nói: "Iran phải tham gia một cách xây dựng vào các cuộc đàm phán để tìm ra giải pháp bền vững nhằm chấm dứt xung đột trong khu vực và mở cửa vô điều kiện eo biển Hormuz, bảo đảm quyền tự do, an toàn và không thu phí cho tất cả các phương tiện hàng hải."

Những phát ngôn của Wadephul được đưa ra trong bối cảnh Iran tiếp tục giữ lập trường cứng rắn trong các cuộc đàm phán, yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, thả các tài sản bị đóng băng hoặc hạn chế và đồng ý với thỏa thuận do Oman và Iran đàm phán về việc đi qua eo biển, theo phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei.

Ông Araghchi vẫn chưa bình luận về cuộc gặp với ông Wadephul, mặc dù chính phủ đã chia sẻ bức ảnh hai người gặp nhau bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

[CBSNews: German foreign minister: "Iran must engage constructively" in negotiations]

8. Đan Mạch cảnh báo Nga có thể leo thang các cuộc tấn công kết hợp nhằm vào NATO trong những tháng tới.

Hôm Thứ Sáu, 25 Tháng Chín, cơ quan tình báo quân sự Đan Mạch cảnh báo rằng Nga có khả năng sẽ tăng cường chiến dịch hỗn hợp chống lại NATO và các nước phương Tây trong những tháng tới, tiến hành các cuộc tấn công thường xuyên hơn với hậu quả tiềm tàng lớn hơn.

Cơ quan Tình báo Quốc phòng Đan Mạch, gọi tắt là DDIS cho biết Nga ngày càng sẵn sàng chấp nhận rủi ro khi tình hình an ninh ở Âu Châu xấu đi.

"Nga sẽ tăng cường chiến tranh hỗn hợp bằng cách tiến hành các cuộc tấn công thường xuyên hơn nhằm vào phương Tây và NATO, với hậu quả nghiêm trọng hơn đối với các quốc gia bị tấn công so với trước đây", cơ quan này cho biết trong đánh giá mối đe dọa mới nhất của mình.

Theo đánh giá, các cuộc tấn công có thể bao gồm các hoạt động mạng phá hoại nhắm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu cũng như hành vi phá hoại mang theo nguy cơ thương vong đáng kể.

DDIS cũng cảnh báo về "nguy cơ thấp nhưng ngày càng tăng" rằng Nga có thể tiến hành một cuộc tấn công quân sự hạn chế nhằm vào một hoặc nhiều quốc gia NATO giáp biên giới với Nga, ngay cả khi chiến tranh ở Ukraine vẫn tiếp diễn.

Cơ quan này cho biết: "Một cuộc tấn công quân sự hạn chế sẽ là một động thái tuyệt vọng của Nga" và có thể diễn ra "trong những tháng tới".

Theo đánh giá, cuộc tấn công như vậy có thể bao gồm các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa hoặc hỏa tiễn riêng lẻ nhằm vào cơ sở hạ tầng hỗ trợ Ukraine, với việc Nga có thể tuyên bố rằng vũ khí đã xâm nhập lãnh thổ NATO do hoạt động chiến tranh điện tử của Ukraine.

DDIS cũng cho biết Nga có thể dàn dựng một cuộc tấn công giả mạo bằng máy bay điều khiển từ xa do Ukraine sản xuất hoặc triển khai một số lượng binh lính hạn chế, có thể không mang phù hiệu quốc gia, vào một quốc gia thành viên NATO giáp biên giới với Nga.

Đồng thời, DDIS đánh giá rằng Putin khó có khả năng thỏa hiệp về các mục tiêu chiến tranh cốt lõi của Mạc Tư Khoa và có thể coi vài năm tới là "cơ hội vàng" trước khi năng lực quân sự của Âu Châu mạnh lên đáng kể.

Bất chấp nguy cơ leo thang gia tăng, DDIS cho biết họ không thấy dấu hiệu nào cho thấy Nga đang chuẩn bị một cuộc xâm lược toàn diện vào một quốc gia thành viên NATO. Theo đánh giá của DDIS, một cuộc xâm lược như vậy vẫn "rất khó xảy ra ", mặc dù cơ quan này cho biết không thể loại trừ hoàn toàn khả năng đó.

Cơ quan tình báo ước tính rằng Nga sẽ cần ít nhất sáu tháng để chuẩn bị lực lượng cần thiết cho một cuộc xâm lược.

[Kyiv Independent: Denmark warns Russia could escalate hybrid attacks against NATO in coming months]

9. Các cơ sở dầu mỏ của Nga lại bị tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào đêm qua.

Một vụ hỏa hoạn đã xảy ra tại một cơ sở công nghiệp ở vùng Krasnodar, miền nam nước Nga, vào đêm 24 tháng 9, trong khi một vụ việc khác liên quan đến máy bay điều khiển từ xa đã gây hư hại các tòa nhà tại một kho chứa dầu ở vùng Rostov lân cận.

Trụ sở chỉ huy khẩn cấp vùng Krasnodar cho biết mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa rơi xuống đã gây ra hỏa hoạn tại một cơ sở ở quận Dinskaya, nhưng không nêu rõ địa điểm. Kênh giám sát Exilenova+ của Ukraine đưa tin rằng đám cháy xảy ra tại một kho chứa dầu ở làng Novotitarovskaya.

Thống đốc vùng Rostov, Yury Slyusar, cho biết các tòa nhà hành chính tại một kho dầu ở huyện Kagalnitsky đã bị hư hại do mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa rơi xuống. Ông cho biết không có hỏa hoạn và không có ai bị thương. Ông cũng nói rằng hệ thống phòng không Nga đã đối phó với máy bay điều khiển từ xa gần Taganrog và ở huyện Neklinovsky.

Bộ Quốc phòng Mạc Tư Khoa cho biết họ đã bắn hạ 40 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trong đêm qua trên nhiều khu vực của Nga và vùng Crimea bị tạm chiếm.

Đầu tuần này, hàng chục máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã tấn công vào các cơ sở công nghiệp ở vùng Samara của Nga vào đêm thứ Ba, ngày 22/23 tháng 9, gây hư hại cơ sở hạ tầng dân sự và được tường trình đã gây cháy một nhà máy lọc dầu lớn của Rosneft.

Thống đốc Samara, Vyacheslav Fedorishchev, cho biết máy bay điều khiển từ xa đã tấn công vào các doanh nghiệp công nghiệp, gây hư hại cho nhà cửa và phương tiện giao thông. Ông không báo cáo về thương vong.

Trang tin tức độc lập Astra của Nga, trích dẫn đoạn video do nhân chứng cung cấp, đã xác định mục tiêu ở Samara là nhà máy lọc dầu Kuibyshev, một trong những nhà máy lớn nhất trong khu vực, và cho biết một vụ hỏa hoạn lớn đã bùng phát tại cơ sở này sau vụ tấn công.

Nhà máy lọc dầu này, thuộc sở hữu của tập đoàn dầu khí nhà nước Nga Rosneft, có công suất danh nghĩa hàng năm là 7 triệu tấn dầu thô. Năm 2024, nhà máy đã chế biến 4,7 triệu tấn dầu thô, sản xuất khoảng 800.000 tấn xăng, 1,4 triệu tấn dầu diesel và 1,3 triệu tấn dầu nhiên liệu.

Trước đó, cơ sở này đã bị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công vào tháng Sáu. Hãng Reuters, dẫn nguồn tin từ ngành công nghiệp, đưa tin rằng vào thời điểm đó, nhà máy lọc dầu đã tạm ngừng hoạt động sau vụ tấn công.

[Kyiv Post: Russia’s Oil Sites Hit Again in Overnight Ukrainian Drone Attack]

10. Một quan chức cao cấp của Iran nói với Reuters rằng Tehran đang xem xét phản hồi của Mỹ đối với đề xuất của mình.

Một quan chức cao cấp của Iran nói với hãng tin Reuters hôm thứ Tư rằng Iran đang xem xét phản hồi của Mỹ đối với kế hoạch chấm dứt giao tranh giữa hai nước, đồng thời cho biết thêm rằng vẫn còn nhiều bất đồng giữa hai bên.

Theo nguồn tin, việc mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng và tàu thuyền của Iran là những chủ đề được thảo luận trong các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ hôm thứ Ba.

Thiếu tướng Mohsen Rezaei, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cho biết hôm thứ Tư trong một cuộc phỏng vấn dài được phát sóng trên đài truyền hình nhà nước IRIB rằng eo biển Hormuz sẽ vẫn đóng cửa cho đến khi Mỹ đáp ứng các điều kiện mà Iran đã nêu ra từ lâu.

"Không có giai đoạn hay quy trình từng bước nào cả," ông nói. "Iran đang cố gắng thực hiện điều này trong vòng ba hoặc bốn ngày, ví dụ như trong vòng bốn hoặc năm ngày."

"Bước tiếp theo cũng sẽ do Cộng hòa Hồi giáo Iran quyết định và quy định," ông Rezaei nói.

Iran từ lâu đã yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa và quay trở lại các điều khoản của Bản ghi nhớ được ký kết hồi tháng 6 giữa Tổng thống Trump và người đồng cấp Iran, điều mà Tehran nhanh chóng cáo buộc Mỹ vi phạm bằng cách duy trì lệnh phong tỏa.

[CBSNews: Tehran reviewing U.S. response to its proposal, senior Iranian official tells Reuters]

11. Phó Thủ tướng Ba Lan cho rằng vụ cháy trạm Starlink có thể là do Nga phá hoại.

Hôm Thứ Sáu, 25 Tháng Chín, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Kỹ thuật số Ba Lan, Krzysztof Gawkowski, nói với các phóng viên rằng vụ cháy tại trạm mặt đất Starlink ở Ba Lan có thể là một nỗ lực cố ý nhằm làm gián đoạn truy cập internet mà lực lượng Ukraine sử dụng ở tiền tuyến.

Ông Gawkowski cho biết có những dấu hiệu cho thấy vụ cháy tại trạm xăng ở Wola Krobowska, thuộc tỉnh Masovian của Ba Lan, vào tối ngày 23 tháng 9, có thể là một âm mưu nhằm phá hoại hoạt động của trạm.

Trạm này do công ty viễn thông nhà nước Exatel vận hành và đóng vai trò là trung tâm internet truyền tải lưu lượng truy cập qua Ba Lan, bao gồm cả Ukraine, ông Gawkowski cho biết.

Ông cho rằng Nga có thể đứng sau vụ việc, mô tả nó như một phần của chiến tranh hỗn hợp do Mạc Tư Khoa tiến hành. Giới chức Ba Lan vẫn chưa kết luận cuộc điều tra về vụ việc.

Ông cho biết sự gián đoạn này có thể ảnh hưởng đến việc truy cập internet của quân đội Ukraine, có khả năng làm gián đoạn liên lạc của lực lượng Ukraine ở tiền tuyến.

Ngoài khả năng cho phép liên lạc tốc độ cao hoàn hảo giữa các vị trí chiến đấu và sở chỉ huy, mạng internet Starlink, khi được gắn trên máy bay điều khiển từ xa, cho phép kết nối gần như không bị nhiễu sóng, không bị hạn chế bởi các giới hạn của ăng-ten vô tuyến truyền thống.

Trong năm 2026, lực lượng Ukraine đã đạt được nhiều thành công hơn trong việc sử dụng máy bay điều khiển từ xa được trang bị công nghệ Starlink trên lãnh thổ bị Nga tạm chiếm, đáng chú ý nhất là ở tầm "tấn công tầm trung" (50-200 km từ tiền tuyến), nơi các tuyến đường hậu cần của Nga đã bị tàn phá bởi các cuộc tấn công của Ukraine.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng đưa tin riêng vào ngày 24 tháng 9 rằng hoàn cảnh vụ hỏa hoạn "không khả quan", đồng thời cảnh báo rằng còn quá sớm để xác định liệu vụ việc là do phá hoại hay tai nạn, theo hãng thông tấn PAP của Ba Lan.

[Kyiv Independent: Polish Deputy PM says Starlink station fire possibly Russian sabotage]

12. Bà Tsikhanouskaya cảnh báo Nga có thể sử dụng Belarus để tiến hành các cuộc tấn công mới vào Ukraine.

Lãnh đạo phe đối lập Belarus đang sống lưu vong, Sviatlana Tsikhanouskaya, cho biết mối đe dọa Nga sử dụng lãnh thổ Belarus để phát động các cuộc tấn công mới chống lại Ukraine là "một khả năng có thật", theo báo cáo của Ukrinform ngày 23 tháng 9.

"Nếu Nga vào một thời điểm nào đó lại muốn tấn công Ukraine bằng bất kỳ cách nào từ biên giới phía bắc, thì nhà độc tài Belarus Alexander Lukashenko sẽ rất sẵn lòng cung cấp lãnh thổ, hậu cần và cơ sở hạ tầng của Belarus để giúp Putin đạt được mục tiêu của hắn ta," bà Tsikhanouskaya nói với Ukrinform bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy ngày càng cảnh báo rằng Nga có thể mở một mặt trận mới chống lại miền bắc Ukraine và tìm cách lôi kéo Belarus vào cuộc chiến sâu hơn.

Tên độc tài Lukashenko, người đã cho phép lực lượng Nga sử dụng lãnh thổ Belarus làm căn cứ cho cuộc tấn công Kyiv năm 2022, đã phủ nhận những kế hoạch đó vào ngày 21 tháng 5 và đề xuất một cuộc gặp với Tổng thống Zelenskiy tại Belarus hoặc Ukraine.

Bà Tsikhanouskaya cho biết cơ sở hạ tầng của Belarus hiện đang được sử dụng để hỗ trợ các hoạt động máy bay điều khiển từ xa của Nga, bao gồm cả hậu cần và thiết bị điều khiển máy bay điều khiển từ xa.

[Kyiv Independent: Tsikhanouskaya warns Russia could use Belarus for new attacks on Ukraine]

13. Lavrov nói với Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc rằng Nga sẽ không tạm dừng chiến tranh trong quá trình đàm phán.

Ngoại trưởng Nga kiêm đại diện cao cấp nhất của Điện Cẩm Linh tại Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc, Sergey Lavrov, tuyên bố trong cuộc họp Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc hôm thứ Tư rằng Nga sẽ không ngừng hành động gây hấn chống lại Ukraine ngay cả trong các cuộc đàm phán có thể xảy ra.

Trong cuộc họp cao cấp của Hội đồng Bảo an về Ukraine tại New York, thuộc khuôn khổ kỳ họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, Nga đã bác bỏ những lời kêu gọi ngừng bắn ngày càng gia tăng từ cộng đồng quốc tế.

"Rút kinh nghiệm từ những trải nghiệm cay đắng, chúng tôi sẽ không tạm dừng chiến dịch quân sự đặc biệt trong suốt thời gian đàm phán dưới bất kỳ hình thức nào", đại diện cao cấp nhất của Điện Cẩm Linh cho biết.

Ông nói tiếp rằng Ukraine lẽ ra đã giữ nguyên biên giới năm 1991 nếu các quốc gia Âu Châu không "gây ra những trò hề của họ", lặp lại thái độ thù địch lâu nay của Mạc Tư Khoa đối với phương Tây, chỉ một tháng sau khi Ukraine kỷ niệm 35 năm Ngày Độc lập.

Trong cuộc gặp hôm thứ Tư, Ngoại trưởng Andrii Sybiha đã lên án những phát ngôn của Lavrov.

Theo một tuyên bố từ Bộ Ngoại giao Ukraine, ông Sybiha cho biết: "Mười bốn trong số 15 thành viên của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc ủng hộ lệnh ngừng bắn. Chỉ có một bên gây hấn đang cản trở điều đó."

Hội đồng Bảo an là cơ quan duy nhất của Liên Hiệp Quốc mà các quyết định của nó có tính ràng buộc pháp lý đối với các quốc gia thành viên. Hội đồng có 15 thành viên, bao gồm 5 thành viên thường trực: Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc và Nga.

Mỗi thành viên thường trực đều có quyền phủ quyết một nghị quyết quan trọng, có nghĩa là Nga có thể chặn một nghị quyết nhằm ra lệnh hành động liên quan đến cuộc chiến mà nước này đang tiến hành chống lại Ukraine.

Ông Sybiha nói rằng Nga "chiếm giữ bất hợp pháp vị trí của Liên Xô tại Hội đồng này", đồng thời kêu gọi loại bỏ Nga khỏi Hội đồng.

Sau đó, ông trực tiếp hỏi Lavrov ba câu hỏi gửi đến Mạc Tư Khoa: Tại sao Putin không chịu gặp Tổng thống Volodymyr Zelenskiy? Hàng chục ngàn binh sĩ Nga đã hy sinh vào tháng 8 để làm gì? Và tại sao, sau bốn năm lên kế hoạch chiếm Kyiv trong ba ngày, giờ đây Mạc Tư Khoa lại đang chìm trong lửa loạn?

Sybiha cũng kêu gọi các thành viên yêu cầu thiết lập hành lang nhân đạo cho Oleshky bị tạm chiếm ở vùng Kherson. "Nếu các bạn chỉ nhớ một điều từ cuộc họp này, hãy nhớ đến Oleshky", ông nói.

Oleshky, bị cô lập khỏi nguồn nước, thực phẩm và thuốc men, vẫn là một thảm họa nhân đạo khi Nga không thực hiện thỏa thuận di tản. Dmytro Lubinets, ủy viên nhân quyền của Quốc hội Ukraine, mô tả thành phố này là một "cái bẫy tử thần", nơi người dân thường xuyên đối mặt với nguy cơ bị bom mìn nổ tung chỉ để có cơ hội thoát thân qua rừng.

Ngày 16 tháng 9, Lubinets cho biết văn phòng của ông đã nhận được 176 lời kêu gọi liên quan đến tình hình nhân đạo ở Oleshky, và đã xác minh được ít nhất 358 người cần được hỗ trợ khẩn cấp để rời đi an toàn.

Hôm thứ Tư, 51 quốc gia đã ủng hộ Ukraine trong một tuyên bố chung, kêu gọi Điện Cẩm Linh đồng ý ngừng bắn toàn diện và tiến hành các cuộc đàm phán có ý nghĩa trong bối cảnh các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vẫn tiếp diễn trong năm thứ năm của cuộc chiến.

Theo hãng tin Democrata, Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của Liên Hiệp Âu Châu, Kaja Kallas, đã đưa ra tuyên bố này tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, cùng với bà Sybiha và Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot.

Trước đó cùng ngày, Tổng thống Zelenskiy nói rằng Ukraine sẵn sàng ủng hộ chế độ tự do đi lại cho tàu thuyền ở Hắc Hải, với điều kiện Nga thực hiện các bước đi chân thành và có đi có lại hướng tới việc giảm leo thang căng thẳng.

Hôm thứ Ba, trong cuộc gặp với Tổng thống Donald Trump, Tổng thống Zelenskiy đã đề nghị Nga ngừng các cuộc tấn công nhằm vào ngành năng lượng.

[Kyiv Post: Lavrov Tells UN Security Council Russia Won’t Pause the War During Negotiations]

14. Chủ tịch Trung Quốc đến Mỹ với đòn bẩy năng lượng mới trong bối cảnh chiến tranh làm rung chuyển thị trường toàn cầu.

Tổng thống Trump dự định sẽ gây áp lực lên Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về lập trường năng lượng của ông đối với Iran khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau vào thứ Tư tại Washington. Nhưng Trung Quốc khó có lý do để nhượng bộ — đặc biệt là khi cuộc chiến đã giúp củng cố vị thế của nước này như một siêu cường năng lượng toàn cầu đang nổi lên.

Cuộc chiến ở Iran đã đẩy giá năng lượng và các mặt hàng khác trên toàn cầu tăng vọt, tạo ra gánh nặng chính trị cho cả Tổng thống Trump và đảng của ông. Giá một thùng dầu toàn cầu đã ở mức khoảng 100 đô la vào thứ Ba. Trong khi đó, Trung Quốc đang xuất khẩu các công nghệ năng lượng sạch của mình sang các quốc gia dễ bị tổn thương khác, tận dụng nguồn dự trữ dầu khổng lồ và tự thể hiện mình là một đối tác địa chính trị ổn định hơn.

"Trung Quốc chắc chắn là bên thắng lớn," Erica Downs, cựu chuyên gia phân tích năng lượng của CIA, hiện là học giả nghiên cứu cao cấp tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho biết. "Trung Quốc đã giải quyết cuộc khủng hoảng khá tốt. Tôi không nghĩ ông Tập Cận Bình sẽ cảm thấy bất kỳ áp lực nào để đáp lại bất kỳ lời kêu gọi nào từ phía Mỹ."

Một quan chức cao cấp của Tòa Bạch Ốc cho biết, trong chuyến thăm của ông Tập Cận Bình, Tổng thống Trump và chính quyền của ông sẽ nhấn mạnh rằng "tiếp tục làm ăn với Iran và chế độ này là không thể chấp nhận được, và sẽ có hậu quả nếu làm vậy".

Tuy nhiên, các giám đốc điều hành và nhà phân tích ngành năng lượng cho biết họ không kỳ vọng nhiều kết quả thực chất từ cuộc gặp, bất chấp tác động của chiến tranh đối với nền kinh tế của cả hai nước. Philip Luck, một nhà phân tích kinh doanh quốc tế tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, gọi tắt là CSIS và là cựu quan chức Bộ Ngoại giao dưới thời chính quyền Tổng thống Biden, cho biết chiến tranh dường như đang chiếm phần lớn sự chú ý của các quan chức Tòa Bạch Ốc, những người lẽ ra có thể tập trung vào chuyến thăm của ông Tập Cận Bình.

"Điều quan trọng nhất là tất cả những dấu hiệu chúng tôi nhận được đều cho thấy việc này chưa được lên kế hoạch kỹ lưỡng," Luck nói. "Khi bạn đang uống nước từ vòi cứu hỏa, bạn chỉ nhìn thấy được khoảng cách 5cm trước mặt."

Tuy nhiên, hình ảnh cuộc gặp khó có thể bị bỏ qua. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump đã siết chặt hai nguồn dầu giá rẻ nhập khẩu từ Trung Quốc. Trung Quốc là người mua chính dầu thô của Iran và Venezuela, cả hai nguồn dầu này Tổng thống Trump đều tuyên bố Mỹ có thể chiếm đoạt nhờ các hành động quân sự của mình. Hôm thứ Ba, Tổng thống Trump nói với các nhà lãnh đạo toàn cầu tập trung tại Liên Hiệp Quốc rằng Mỹ hiện có quyền ưu tiên đối với dầu mỏ của Venezuela.

"Kẻ thắng cuộc sẽ được hưởng chiến lợi phẩm," ông ta nói.

Ngay cả khi chính quyền Trump đang khiến việc mua dầu của Bắc Kinh trở nên đắt đỏ hơn, họ vẫn hy vọng có thể tách Trung Quốc khỏi Nga như một nguồn cung cấp dầu khí và đưa thị trường này trở lại thị trường Mỹ. Trung Quốc hầu như đã ngừng mua khí đốt tự nhiên trực tiếp từ Hoa Kỳ kể từ khi Tổng thống Trump áp thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vào năm ngoái. Trung Quốc cũng ngừng mua dầu thô của Mỹ, mặc dù việc mua nhiên liệu từ các nhà máy lọc dầu của Mỹ đã phục hồi trong những tháng gần đây.

Chính quyền Trump đã hứa rằng thuế quan áp đặt lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ giúp họ gây áp lực buộc Bắc Kinh nới lỏng sự kiểm soát đối với nguồn cung khoáng sản quan trọng và thuyết phục các công ty Trung Quốc mua nhiều dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hơn từ Mỹ. Nhưng điều đó vẫn chưa xảy ra - và có rất ít hy vọng rằng các cuộc đàm phán trong tuần này sẽ đạt được bất kỳ tiến triển nào, theo lời một giám đốc điều hành ngành công nghiệp LNG giấu tên cho biết.

Sức ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trong lĩnh vực năng lượng diễn ra bất chấp thực tế rằng nước này là nước nhập khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới. Nhưng Trung Quốc đã sử dụng sức mua đó để xây dựng một kho dự trữ dầu thô khổng lồ và nổi lên như một nhà cung cấp sản phẩm dầu mỏ chủ chốt trong khu vực. Trong những tháng gần đây, Bắc Kinh đã cho thấy rằng việc nước này tham gia - hoặc không tham gia - vào các thị trường dầu mỏ đó có thể quyết định điều gì sẽ xảy ra với người tiêu dùng năng lượng trên toàn thế giới.

Trung Quốc đang củng cố vai trò của mình trong nền kinh tế năng lượng toàn cầu một phần bằng cách cung cấp một loại hình an ninh năng lượng mới cho các quốc gia dễ bị tổn thương phụ thuộc vào dầu khí Trung Đông, các chuyên gia cho biết. Xuất khẩu tấm pin mặt trời và xe điện của Trung Quốc đang bùng nổ, điều này càng làm tăng thêm vai trò của nước này như một siêu cường năng lượng lớn.

"Ở Trung Quốc có quan điểm cho rằng thế giới đang ở thời điểm mà nền tảng của an ninh năng lượng đang chuyển từ việc kiểm soát các nguồn tài nguyên vật chất - thùng dầu, tấn than - sang kiểm soát công nghệ," Downs, cựu chuyên gia phân tích năng lượng của CIA, cho biết.

"Và vì Trung Quốc thống trị việc sản xuất rất nhiều công nghệ sạch, họ cảm thấy mình đang ở một vị thế rất thuận lợi, không chỉ để bảo đảm an ninh năng lượng của chính họ mà còn để bán những công nghệ này cho các quốc gia khác cũng đang tìm cách làm điều tương tự," Downs nói.

Theo Ethan Zindler, nhà lãnh đạo bộ phận nghiên cứu chính sách và quốc gia tại BloombergNEF và là cựu quan chức Bộ Tài chính dưới thời chính quyền Tổng thống Biden, hiệu ứng tổng thể là cuộc chiến đang thúc đẩy xuất khẩu năng lượng sạch của Trung Quốc vào các thị trường mới quan trọng, đặc biệt là các nước đang phát triển.

Ông cho rằng, ở những khu vực trên thế giới vẫn đang nỗ lực điện khí hóa, chẳng hạn như khu vực Phi Châu cận Sahara, tấm pin mặt trời của Trung Quốc sẽ là giải pháp tức thời hơn so với một thùng dầu của Mỹ. Và khi nhu cầu năng lượng tăng lên trên toàn cầu, điều đó có nghĩa là ngành công nghệ Mỹ đang nhường lại nhiều thị phần hơn nữa cho Trung Quốc.

"Tôi không chắc thế giới đã thực sự hiểu được cuộc chiến này đã mang lại lợi ích lớn như thế nào cho ngành công nghệ sạch của Trung Quốc, rằng nó đến vào thời điểm mà họ thực sự cần đến nó," ông nói. "Và thành thật mà nói, nó sẽ cho phép các nhà sản xuất thiết bị này củng cố vị thế dẫn đầu mà nhiều công ty trong số họ đã có so với các công ty phương Tây và mở rộng phạm vi hoạt động của họ sang nhiều quốc gia hơn nữa."

[Politico: Chinese president arrives in US with new energy leverage as war rattles global markets]

 

1. Điện Cẩm Linh khẳng định lời mời đến Mạc Tư Khoa vẫn còn hiệu lực sau khi Tổng thống Zelenskiy thông báo rằng ông sẽ đến đó "trên một hỏa tiễn".

Điện Cẩm Linh khẳng định Tổng thống Volodymyr Zelenskiy chưa hề từ chối lời mời đến thăm Mạc Tư Khoa sau khi nhà lãnh đạo Ukraine nói với một phóng viên Nga rằng ông sẽ đến đó "trên một hỏa tiễn".

"Zelenskiy không từ chối đến Mạc Tư Khoa. Ít nhất, tôi chưa nghe thấy điều đó," phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov nói với các phóng viên hôm Thứ Sáu, 25 Tháng Chín, theo truyền thông nhà nước Nga.

Peskov nói thêm rằng Tổng thống Zelenskiy đã đưa ra "nhiều tuyên bố" bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York.

Cuộc tranh luận diễn ra sau khi một video được công bố cho thấy một phóng viên người Nga liên tục hét vào mặt Tổng thống Zelenskiy: "Volodymyr Oleksandrovych, khi nào ông mới đến Mạc Tư Khoa?"

Ban đầu, Tổng thống Zelenskiy tiếp tục bước đi mà không trả lời, sau đó quay lại và đáp bằng tiếng Nga: "Na rakete, blyad" – "Trên cái hỏa tiễn chết tiệt đó."

Điện Cẩm Linh khẳng định lời mời vẫn còn hiệu lực.

Hôm thứ Tư, Peskov nói rằng nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin sẽ chỉ gặp tổng thống Ukraine nếu Tổng thống Zelenskiy đến Mạc Tư Khoa.

"Tổng thống Putin nói rằng nếu Zelenskiy muốn, ông ấy có thể đến Mạc Tư Khoa," Peskov nói, đồng thời khẳng định Nga sẽ cung cấp cho nhà lãnh đạo Ukraine "những bảo đảm an ninh cần thiết."

Tuy nhiên, tại cuộc họp báo đó, phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh cho biết không có "điều kiện tiên quyết" nào để các cuộc đàm phán tiến tới một giải pháp hòa bình.

Trước đó, Kyiv Post đưa tin rằng việc Mạc Tư Khoa khăng khăng đòi đăng cai cuộc gặp đã làm phức tạp thêm nỗ lực của Mỹ trong việc tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp hoặc ba bên giữa Tổng thống Zelenskiy, Putin và Tổng thống Donald Trump.

Kyiv đã nhiều lần bác bỏ thủ đô của Nga như một địa điểm khả thi trong khi Nga tiếp tục cuộc xâm lược và phóng hỏa tiễn cũng như máy bay điều khiển từ xa vào các thành phố của Ukraine.

Thay vào đó, Tổng thống Zelenskiy đề xuất tổ chức các cuộc đàm phán tại một quốc gia trung lập, và nêu tên Thổ Nhĩ Kỳ, Thụy Sĩ và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất trong số những địa điểm khả thi.

Mạc Tư Khoa bác bỏ các địa điểm trung lập.

Đầu tháng 9, Tổng thống Zelenskiy cho biết ông sẵn sàng gặp Putin tại hội nghị thượng đỉnh G20 ở Miami vào tháng 12 nếu nhà lãnh đạo Nga tham dự.

Điện Cẩm Linh đã bác bỏ đề xuất đó, mô tả một cuộc gặp ở Florida là "không thể" và một lần nữa khẳng định rằng các cuộc đàm phán trực tiếp chỉ có thể diễn ra ở Mạc Tư Khoa.

Tổng thống Zelenskiy cho biết ông sẵn sàng gặp Putin và lập luận rằng Tổng thống Trump có thể tổ chức một cuộc gặp ba bên nhằm chấm dứt chiến tranh.

Chưa có thông báo nào về ngày, địa điểm hoặc chương trình nghị sự đã được thống nhất cho bất kỳ cuộc họp nào có thể diễn ra.

[Kyiv Post: Kremlin Says Invitation to Moscow Still Stands After Zelensky Told He’d Get There ‘On a Rocket’]

2. Các trạm radar và bãi phóng máy bay điều khiển từ xa của Nga bị Ukraine phá tan tành.

Quân đội Ukraine cho biết họ đã tấn công hai trạm radar của Nga, một cơ sở phóng máy bay điều khiển từ xa tấn công và một kho nhiên liệu trên khắp các khu vực bị tạm chiếm của Donetsk và Zaporizhzhia.

Chuẩn tướng Oleksii Hromov, phát ngôn nhân Bộ Tổng tham mưu Ukraine, cho biết trong cuộc họp báo hôm Thứ Sáu, 25 Tháng Chín, rằng các cuộc không kích của quân Ukraine được thực hiện vào thứ Tư, ngày 23 tháng 9, và kéo dài suốt đêm đến sáng thứ Năm, ngày 24 tháng 9.

Gần khu vực Donetsk bị tạm chiếm, lực lượng Ukraine đã tấn công một cơ sở được tường trình do các đơn vị Nga sử dụng để cất giữ, chuẩn bị và phóng máy bay điều khiển từ xa tấn công.

"Tấn công các cơ sở như vậy là một trong những lĩnh vực ưu tiên trong các hoạt động tác chiến của Lực lượng Quốc phòng Ukraine", Chuẩn tướng Oleksii Hromov cho biết.

Ông không tiết lộ loại vũ khí được sử dụng, số lượng máy bay điều khiển từ xa có thể được cất giữ tại địa điểm này, hoặc mức độ thiệt hại.

Ukraine cũng thông báo đã tấn công hai trạm radar của Nga ở khu vực Zaporizhzhia bị tạm chiếm.

Theo Chuẩn tướng Oleksii Hromov, một radar 35N6 Kasta của Nga đã bị trúng đạn gần Chekhohrad, trước đây gọi là Novohrodivka, trong khi một radar P-18 bị tấn công gần Akymivka.

Radar giám sát di động 35N6 Kasta của Nga được thiết kế để phát hiện máy bay và các mục tiêu trên không khác, bao gồm cả các vật thể bay ở độ cao cực thấp. Nó có thể truyền thông tin mục tiêu đến các sở chỉ huy phòng không.

Radar cảnh báo sớm di động P-18 do Liên Xô thiết kế, hoạt động trong dải tần sóng mét. Nó phát hiện các mục tiêu trên không, xác định khoảng cách và hướng của chúng, và truyền thông tin đến các đơn vị phòng không.

Bằng cách tấn công vào các trạm radar, Ukraine tìm cách làm suy yếu khả năng phát hiện máy bay, hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa đang bay tới, cũng như khả năng phối hợp các hệ thống phòng không của Nga.

Ukraine đã nhiều lần tấn công các thiết bị giám sát và phòng không của Nga. Vào tháng 8, lực lượng Ukraine đã tấn công một trạm radar Kasta khác, một trung tâm huấn luyện máy bay điều khiển từ xa, các cơ sở sửa chữa và kho quân sự trên khắp các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm.

Đầu tháng 9, lực lượng Ukraine cũng được tường trình đã tấn công một radar P-18, các cơ sở sản xuất máy bay điều khiển từ xa và một hệ thống phòng không Pantsir-S2 ở Taganrog của Nga.

Kho nhiên liệu bị tấn công

Chuẩn tướng Oleksii Hromov cũng báo cáo về một cuộc tấn công vào kho nhiên liệu và chất bôi trơn của Nga gần Velyka Bilozerka, cũng thuộc khu vực Zaporizhzhia bị tạm chiếm.

Các kho này cung cấp nhiên liệu cho các phương tiện, máy phát điện và các thiết bị quân sự khác của Nga hoạt động gần tiền tuyến.

Chiến dịch mới nhất này diễn ra sau một loạt các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng máy bay điều khiển từ xa của Nga. Vào ngày 17 tháng 9 và rạng sáng ngày 18 tháng 9, lực lượng Ukraine đã tấn công một trạm điều khiển máy bay điều khiển từ xa Orion tại phi trường Saki ở Crimea bị tạm chiếm, một địa điểm phóng máy bay điều khiển từ xa tấn công khác gần Donetsk và hai kho quân sự ở vùng Luhansk.

" Chiến dịch tấn công các mục tiêu quân sự trọng yếu của kẻ xâm lược Nga vẫn đang tiếp diễn", Bộ Tổng tham mưu cho biết thêm.

[Kyiv Post: Russian Radars and Drone Launch Site Damaged by Ukraine]

3. Pistorius cho biết Đức muốn sản xuất hỏa tiễn PAC-3 tại Âu Châu.

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius hôm thứ Tư cho biết Đức rất muốn một trong những loại hỏa tiễn chính được hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất sử dụng được sản xuất tại Âu Châu, trong bối cảnh nhu cầu về loại vũ khí này đang tăng mạnh trên khắp NATO và ở Ukraine.

"Đó là mong muốn của chúng tôi," Pistorius nói với các phóng viên bên ngoài cuộc họp của ủy ban quốc phòng Quốc hội Đức, trả lời câu hỏi của POLITICO về việc liệu ông có muốn thiết lập dây chuyền sản xuất PAC-3 trong nước hay không.

"Vấn đề là về PAC-3, về PAC-2 GEM-T, và về mặt lý thuyết cũng có thể là về hệ thống Patriot, nhưng đó không phải là quyết định mà chúng tôi có thể đưa ra. Chúng tôi đã nhận được một lời đề nghị," ông nói.

PAC-3 và PAC-2 GEM-T là các hỏa tiễn đánh chặn được phóng bởi các hệ thống phòng không Patriot để tiêu diệt các mối đe dọa đang đến. Hệ thống Patriot đã trở nên vô cùng quan trọng kể từ khi Nga xâm lược Ukraine trên quy mô lớn, vì nó được sử dụng để bảo vệ các thành phố và cơ sở hạ tầng trọng yếu khỏi các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo của Nga.

Đề xuất của Đức được đưa ra sau chuyến đi của Pistorius đến Washington tuần trước, nơi ông gặp Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và ký một tuyên bố về ý định nhằm mở rộng hợp tác công nghiệp quốc phòng giữa hai nước.

Pistorius cho biết Berlin đã đề nghị giúp đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về vũ khí của Mỹ bằng cách chuyển thêm sản xuất sang Đức và các nơi khác ở Âu Châu.

"Ý tưởng là nhằm đáp ứng nhu cầu khổng lồ đối với hệ thống này và các hệ thống khác của Mỹ bằng cách thiết lập các dây chuyền sản xuất ở Âu Châu và Đức," ông nói.

Bất kỳ thỏa thuận nào cũng vẫn cần sự chấp thuận của chính phủ Mỹ và sự đồng thuận từ các công ty liên quan, bao gồm cả việc tiếp cận với quyền sở hữu trí tuệ được bảo mật nghiêm ngặt của Mỹ.

Đức hiện đã sản xuất hỏa tiễn đánh chặn PAC-2 GEM-T thông qua COMLOG, một liên doanh giữa MBDA Đức và công ty Raytheon của Mỹ. Hỏa tiễn PAC-3 MSE, một loại hỏa tiễn quan trọng khác cho hệ thống Patriot, hiện đang được sản xuất bởi Lockheed Martin ở Hoa Kỳ.

Sự khác biệt đó rất quan trọng vì hỏa tiễn Patriot đang khan hiếm. Mỹ đã sử dụng hàng trăm quả trong cuộc chiến chống Iran và các chính phủ Âu Châu đang cố gắng bổ sung kho dự trữ của riêng mình trong khi vẫn tiếp tục cung cấp cho Ukraine, tạo ra sự cạnh tranh về vũ khí mà các nhà sản xuất không thể nhanh chóng thay thế.

Pistorius cũng đã tận dụng lần xuất hiện hôm thứ Tư để nêu rõ những gì Berlin mong đợi từ Washington khi chính quyền Trump xem xét lại sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Âu Châu trong tương lai.

Khi được POLITICO hỏi về việc xem xét bố trí lực lượng của Ngũ Giác Đài, Pistorius cho biết Đức kỳ vọng sẽ có thêm thông tin chi tiết vào cuối năm nay.

"Tôi đã trao đổi về vấn đề này với đồng nghiệp Hegseth tại Ngũ Giác Đài, và chúng tôi cho rằng sẽ nhận được thêm thông tin chi tiết vào cuối năm nay," ông nói.

Bản đánh giá này xem xét việc quân đội và năng lực quân sự của Mỹ nên được bố trí ở đâu trên thế giới. Các chính phủ Âu Châu đang theo dõi sát sao vì một số lực lượng hiện đang đóng tại lục địa này có thể được chuyển đến nơi khác, bao gồm cả khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Chính quyền Trump cũng đang gây áp lực lên các đồng minh Âu Châu để họ gánh vác nhiều trách nhiệm hơn trong việc phòng thủ quốc phòng, làm dấy lên câu hỏi về việc Âu Châu có thể nhanh chóng thay thế năng lực của Mỹ như thế nào nếu Washington giảm bớt sự hiện diện của mình.

Pistorius cho biết Đức chấp nhận việc một số năng lực có thể được chuyển giao, nhưng cảnh báo rằng việc rút quân không nên diễn ra nhanh hơn khả năng lấp đầy khoảng trống của các đồng minh Âu Châu.

"Chúng tôi hiểu rằng một số năng lực nhất định có thể bị rút lại để sử dụng ở những nơi khác, ví dụ như khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Nhưng chúng ta cần một lộ trình", Pistorius nói.

Ông nói: "Việc rút bớt một số năng lực của Mỹ không được diễn ra theo cách tạo ra những khoảng trống năng lực nguy hiểm, bởi vì chúng ta không thể mua sắm hoặc bổ sung chúng trong cùng một khung thời gian."

[Politico: Germany wants PAC-3 missile production in Europe, Pistorius says]

4. Ukraine có sử dụng hỏa tiễn đạn đạo Pelican để tấn công Mạc Tư Khoa không?

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tuyên bố rằng lực lượng Ukraine đã triển khai một loạt hệ thống tấn công tầm xa do trong nước phát triển nhằm vào các mục tiêu chiến lược ở Nga trong đêm, bao gồm cả một hỏa tiễn đạn đạo mang tên "Pelican".

Trên mạng xã hội, Tổng thống Zelenskiy xác nhận các cuộc tấn công vào các cơ sở lọc dầu và hậu cần quan trọng hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Nga trên khắp vùng Mạc Tư Khoa và một doanh nghiệp công nghiệp ở vùng Voronezh.

Tổng thống đã liệt kê cụ thể các loại vũ khí được các đơn vị tình báo và quân đội Ukraine triển khai, bao gồm FP-1, RZ-100, MICH-2000, Palianytsia, Vendetta, Liutyi, Bars, Flamingo, Sichnevyi và Pelican.

"Tối nay tại khu vực Mạc Tư Khoa, các cuộc tấn công tầm xa của chúng ta đã phát huy tác dụng rất rõ rệt," Tổng thống Zelenskiy tuyên bố. "Các cơ sở công nghiệp dầu mỏ và hậu cần quan trọng hỗ trợ cỗ máy chiến tranh của kẻ xâm lược đã bị tấn công. Chúng trị giá hàng tỷ đô la, là nguồn lực duy trì nỗ lực chiến tranh."

Việc công khai đưa Pelican vào danh sách các phương tiện tấn công đã làm dấy lên cuộc tranh luận rộng rãi về mặt kỹ thuật giữa các nhà quan sát quân sự liên quan đến việc liệu Ukraine đã triển khai hỏa tiễn đạn đạo tầm ngắn FP-7 mới được phát triển của mình trong chiến đấu hay chưa, và liệu nó có thể vươn tới thủ đô Mạc Tư Khoa của Nga hay không.

Nhiều nguồn tin đã liên kết Pelican với FP-7 của nhà sản xuất vũ khí Fire Point của Ukraine, mặc dù chưa hoàn toàn rõ ràng liệu chúng có phải là cùng một loại hay không.

Vào tháng 9 năm 2025, nhà sản xuất vũ khí Fire Point của Ukraine đã tiết lộ việc phát triển hỏa tiễn đạn đạo chiến thuật FP-7 và FP-9 lớn hơn, định vị chúng như những lựa chọn tấn công thay thế cho các hệ thống nước ngoài như ATACMS do Mỹ cung cấp – nhưng chúng chưa bao giờ được đặt tên, ngoại trừ số hiệu.

Trước đây, Fire Point đã đặt tên cho hỏa tiễn hành trình FP-5 của mình là "Flamingo", mặc dù cái tên "Pelican" chưa từng được nhắc đến cho đến Chúa Nhật bởi Tổng thống Zelenskiy.

Các nhà phân tích quốc phòng cảnh báo rằng thông số kỹ thuật của FP-7 khiến cho việc tấn công trực tiếp bằng hỏa tiễn đạn đạo vào Mạc Tư Khoa là điều cực kỳ khó xảy ra.

Nhà phân tích quân sự Vasyl Pekhno của Đài phát thanh NV lưu ý rằng FP-7 có tầm hoạt động được thiết kế là 200-350 km, trong khi Mạc Tư Khoa nằm cách biên giới Ukraine khoảng 450 km

"Có nhiều nghi ngờ về khả năng nó có thể bay xa đến vậy, bởi vì tầm bay thiết kế của nó chỉ là 350 km," Pekhno giải thích. "Nó không thể bay thẳng đến Mạc Tư Khoa."

Pekhno cho rằng vũ khí đạn đạo có thể đã đóng vai trò không thể thiếu trong một cuộc tấn công phối hợp đa trục.

Theo thiết kế hoạt động như vậy, hỏa tiễn đạn đạo tầm ngắn có thể tấn công các trận địa phòng không của Nga, chẳng hạn như radar S-400 và các bệ phóng được triển khai ở các khu vực biên giới như Bryansk hoặc Voronezh, tạo ra các lỗ hổng phòng không cục bộ cho phép máy bay điều khiển từ xa tầm xa chậm hơn và hỏa tiễn hành trình Flamingo xâm nhập sâu vào thủ đô Mạc Tư Khoa.

"Nếu chúng ta xem xét rằng hỏa tiễn đạn đạo là một phần của chiến dịch tổng thể, thì các mảnh ghép sẽ khớp lại với nhau," Pekhno nói thêm. "Ví dụ, hỏa tiễn đạn đạo có thể tấn công các vị trí triển khai hệ thống S-400 trong khi các hệ thống khác làm quá tải mạng lưới phòng không, cho phép hỏa tiễn Flamingo vươn tới các mục tiêu đã định."

Cho nên, có thể Tổng thống Zelenskiy có ý muốn nói rằng một số hỏa tiễn đạn đạo tầm ngắn đã được triển khai để đánh dọn đường hơn là tấn công thẳng vào Mạc Tư Khoa.

[Kyiv Post: Did Ukraine Use Pelican Ballistic Missile to Strike Moscow?]

5. ‘Cần thiết mỗi ngày’: Tổng thống Zelenskiy và Rutte nói về Patriot

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy kêu gọi NATO hỗ trợ gói phòng không mùa đông sau khi Nga tiến hành ba đợt tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo vào Kyiv, nói rằng Ukraine cần hỏa tiễn đánh chặn Patriot "gần như mỗi ngày".

Theo một tuyên bố được công bố hôm thứ Năm, ngày 24 tháng 9, Tổng thống Zelenskiy đã đưa ra lời kêu gọi này trong cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại New York.

"Khi chúng tôi gặp Tổng thư ký Mark Rutte, Kyiv đã hứng chịu ba đợt tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo", Tổng thống Zelenskiy nói.

Ông cho biết đã báo cáo với Rutte về sự tàn phá và thương vong do các cuộc không kích gây ra, mô tả các cuộc tấn công của Nga là "thực tế thường trực" mà người dân Ukraine phải sống chung.

"Không thể nào chống lại nỗi kinh hoàng nhắm vào sự sống chỉ bằng nỗ lực cá nhân," ông nói.

Hiện chỉ có hỏa tiễn Patriot mới có thể chặn được hỏa tiễn đạn đạo.

Tổng thống Zelenskiy cho biết lực lượng Ukraine đã học được cách đánh chặn hỏa tiễn hành trình và máy bay điều khiển từ xa của Nga, đồng thời đang phát triển các phương pháp để chống lại máy bay điều khiển từ xa tấn công Shahed chạy bằng động cơ phản lực.

"Chúng tôi đã thấy những kết quả tốt," ông nói. "Nhưng đối với hỏa tiễn đạn đạo, hiện tại chỉ có hệ thống đánh chặn Patriot mới hoạt động hiệu quả, và chúng cần thiết gần như mỗi ngày."

Hai quan chức đã thảo luận về nhu cầu hỏa tiễn đánh chặn hiện tại của Ukraine và các cách thức mà các đối tác của nước này có thể tập hợp một gói hỗ trợ mùa đông.

Tổng thống Zelenskiy cảm ơn ông Rutte vì sự sẵn sàng tìm kiếm giải pháp, đồng thời nhấn mạnh rằng việc tăng cường phòng không cũng rất quan trọng đối với các thành viên NATO trong bối cảnh Nga tiếp tục đe dọa mở rộng phạm vi gây hấn.

Tổng thống Zelenskiy cho biết hôm thứ Năm rằng Ukraine đã đánh chặn được khoảng 60% số hỏa tiễn đạn đạo được phóng trong cuộc tấn công mới nhất của Nga.

Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng tỷ lệ đánh chặn trong các cuộc tấn công trước đây đã giảm xuống mức thấp nhất là 10%, trong khi một số đợt tấn công kết thúc mà không có hỏa tiễn đạn đạo nào bị đánh chặn.

"Không phải vì ai đó thiếu kinh nghiệm. Mà là vì ai đó thiếu hỏa tiễn," Tổng thống Zelenskiy nói.

Ba đợt sóng thần ập vào Kyiv.

Theo chính quyền thành phố Kyiv, vụ tấn công của Nga đã khiến hai người thiệt mạng và ít nhất sáu người bị thương.

Mảnh vỡ hỏa tiễn đã gây hư hại cho một nhà riêng, một tòa nhà chung cư 16 tầng và một tòa nhà phi dân cư 8 tầng ở quận Dniprovskyi.

Tại quận Podilskyi, mảnh vỡ đã làm hư hại mặt tiền và cửa sổ của một bệnh viện phụ sản và gây cháy nhiều phương tiện trong bãi đậu xe gần đó. Một trung tâm chẩn đoán và một số nhà kho cũng bị hư hại.

Không có bệnh nhân hay nhân viên y tế nào bên trong bệnh viện phụ sản bị thương.

Cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo diễn ra sau vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn của Nga vào Kyiv hôm thứ Tư, khiến hai người thiệt mạng, hàng chục người bị thương và gây thiệt hại cho các doanh nghiệp, trạm xăng và cơ sở hạ tầng giao thông.

Các đồng minh Âu Châu của Ukraine đang phải vật lộn để tìm đủ hỏa tiễn Patriot trước mùa đông do nguồn cung hạn chế và các yêu cầu quốc phòng cạnh tranh.

Hầu hết các hỏa tiễn đánh chặn PAC-3 có khả năng đánh chặn hỏa tiễn đạn đạo đều được sản xuất tại Hoa Kỳ, điều này khiến Washington đóng vai trò trung tâm trong các nỗ lực tăng cường hệ thống phòng không của Ukraine.

[Kyiv Post: ‘Needed Every Day’: Zelensky, Rutte Talk Patriots]

6. NATO điều động máy bay F-16 và F-18 trong nỗ lực đánh chặn bất thành máy bay điều khiển từ xa chiến đấu của Nga trên không phận Rumani.

Hôm thứ Năm, lực lượng phòng thủ NATO đã không thể chặn bắt bất kỳ máy bay điều khiển từ xa chiến đấu nào của Nga xâm phạm không phận của quốc gia thành viên Rumani, đánh dấu ngày thứ hai liên tiếp máy bay quân sự của Điện Cẩm Linh vi phạm không phận Liên minh Đại Tây Dương mà không gặp trở ngại nào.

Một máy bay điều khiển từ xa tấn công Geran của Nga đã xâm nhập không phận Rumani từ Ukraine gần khu vực Botoșani ở phía bắc Rumani vào sáng thứ Năm, ngay trước hoặc trong thời gian ngắn sau khi mặt trời mọc. Một cuộc tấn công lớn bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa của Nga nhằm vào Ukraine với hơn 200 vũ khí, bao gồm hỏa tiễn siêu thanh, hỏa tiễn đạn đạo, máy bay điều khiển từ xa tấn công và máy bay điều khiển từ xa mồi nhử, đang diễn ra vào thời điểm đó.

Theo một tuyên bố của Bộ Quốc phòng Rumani, radar phòng không quân sự Rumani đã phát hiện chiếc máy bay điều khiển từ xa này trên bầu trời Ukraine và đang hướng về thành phố Botoșan của Rumani. Hai máy bay F-16 của Rumani đã cất cánh từ phi trường Borcea, một căn cứ phòng không lớn của Rumani/NATO ở phía đông nam nước này. Chiếc máy bay điều khiển từ xa của Nga đã bay trong không phận Rumani khoảng bốn phút trước khi rơi xuống một khu rừng gần làng Solca, huyện Suceava, theo tuyên bố chính thức.

Sau đó, Bộ trưởng Quốc phòng Radu Miruță nói với đài truyền hình Digi24 rằng máy bay điều khiển từ xa "không bay qua Moldova" và đã xâm nhập không phận Rumani từ không phận Ukraine.

Một máy bay điều khiển từ xa Geran-2 của Nga bay vào Rumani từ Ukraine qua Botoșani có thể sẽ bay qua lãnh thổ Rumani từ 30 đến 80 km (19 đến 48 dặm) trước khi đến Solca, và có thể đã ở trong không phận Rumani lâu hơn bốn phút như Bộ Quốc phòng Rumani tuyên bố, theo đánh giá của Kyiv Post về các đường bay có thể xảy ra và tốc độ bay điển hình của Geran-2.

Căn cứ không quân máy bay chiến đấu F-16 Fetești của Rumani, gần Borcea, cách Botoșani và Solca khoảng 350-380 km (217 đến 236 dặm). Tùy thuộc vào tốc độ mà phi công lựa chọn, một chiếc F-16 trong nhiệm vụ đánh chặn thường sẽ bay hết quãng đường đó trong 10-20 phút – có thể không đủ nhanh để đánh chặn chiếc máy bay điều khiển từ xa đơn lẻ đang bay về phía Solca.

Theo tuyên bố của Bộ Quốc phòng, sau vụ tai nạn, Không quân Rumani đã điều một máy bay trực thăng IAR-330 SOCAT từ Căn cứ Không quân Bacău 95 "để giám sát tình hình trong khu vực".

Một báo cáo của kênh truyền hình lớn Digi24 của Rumani cho biết các vụ vi phạm không phận Rumani của quân đội Nga đã tăng gấp ba lần kể từ năm 2025. Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Radu Miruță, trong một cuộc phỏng vấn được phát sóng hôm thứ Năm trên kênh này, cho biết rằng "đó là một đêm căng thẳng đối với các nhiệm vụ của Quân đội Rumani… Tám máy bay chiến đấu đã được điều động đêm qua, từ nửa đêm đến sáng nay, điều này không phải là chuyện thường tình và không phải là điều bình thường."

Tại vùng Bucovina phía đông bắc Rumani, người dân địa phương đã quay phim và đăng tải lên mạng video về một chiếc máy bay điều khiển từ xa cánh quạt đơn độc, di chuyển chậm, có hình dáng giống cánh dơi và âm thanh giống động cơ máy cắt cỏ, bay lượn không bị cản trở trên bầu trời xám xịt. Các nhóm trò chuyện địa phương cho biết đã nghe thấy tiếng ồn lớn giống như tiếng nổ trước khi chiếc máy bay điều khiển từ xa rơi xuống, theo News Bucovina đưa tin.

Các nhà báo từ News Bucovina và các hãng truyền thông khác đã đến hiện trường vụ tai nạn trước khi các quan chức đến để quay phim mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa và hiện trường vụ tai nạn. Hình ảnh mảnh vỡ được truyền thông Rumani công bố cho thấy các dòng chữ bằng tiếng Nga.

Trang tin tức và thông tin lớn của Rumani, news.ro, đưa tin các quan chức Bộ Quốc phòng đã mở cuộc điều tra "ngay sau khi máy bay điều khiển từ xa rơi" và đã cử các chuyên gia đến hiện trường, nơi họ tìm thấy hàng chục mảnh vỡ, và cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn.

Ông Miruță cho biết, việc Không quân Rumani không đánh chặn được máy bay điều khiển từ xa là do hoàn cảnh "thay đổi liên tục" và do luật giao chiến thời bình chứ không phải thời chiến.

"Quân đội Rumani và đất nước Rumani đang trong thời bình. Những kẻ thực hiện các hoạt động vi phạm không phận, vi phạm luật pháp quốc tế, phải nhận ra rằng điều đó là không được phép", ông Miruță nói. "Chúng tôi, ở cấp độ quân sự, có trách nhiệm làm mọi thứ trong khả năng của mình để bảo vệ người dân Rumani."

Trên khắp vùng đông bắc Rumani, sau khi có cảnh báo không kích vào ban đêm, các trường học ở các khu vực Solca, Arbore, Botoșana, Cacica đã quyết định tạm ngừng các lớp học cho đến khi có thông báo an toàn lúc 10 giờ sáng.

Qua biên giới phía bên kia lãnh thổ Ukraine, vào đêm đó, theo thống kê của Không quân Ukraine, Nga đã tiến hành một cuộc tấn công với hơn 300 vũ khí nhằm vào Ukraine, bao gồm hỏa tiễn chống hạm, hỏa tiễn đạn đạo và 282 máy bay điều khiển từ xa, trong đó có chiếc Geran-2 bay vào Rumani.

Theo tuyên bố chính thức của Kyiv, trong không phận quốc gia của mình, lực lượng phòng không Ukraine đã bắn hạ bốn hỏa tiễn chống hạm "Zircon"; ba hỏa tiễn đạn đạo Iskander-M/S-400/KN-23; một hỏa tiễn hành trình "Banderol"/"Dan-T" và 219 trong số 282 máy bay điều khiển từ xa, gọi tắt là UAV loại Geran. Theo tiêu chuẩn của cuộc chiến Nga-Ukraine, đây là một cuộc tấn công đường không quy mô trung bình của Nga, trong khi các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn nhất của Nga đã làm quá tải hệ thống phòng không Ukraine với hơn 100 hỏa tiễn và 1.000 máy bay điều khiển từ xa chỉ trong một đêm.

Vụ vi phạm không phận Rumani của một máy bay điều khiển từ xa Nga duy nhất đã diễn ra song song vào đêm 23-24 tháng 9, khi một hoặc nhiều máy bay điều khiển từ xa bị mạng lưới phòng không Rumani phát hiện bay về phía bắc làng Chilia Veche, trên lãnh thổ Ukraine ở vùng đồng bằng sông Danube, nơi con sông này là biên giới quốc tế với Rumani. Hai máy bay chiến đấu F-18 của Tây Ban Nha đã cất cánh từ căn cứ không quân số 57 Mihail Kogălniceanu, gần Constanza, nhưng theo tin tức và báo cáo chính thức, chúng không tìm thấy mục tiêu nào trên lãnh thổ Rumani để đánh chặn.

Đêm đó, các mạng lưới giám sát không phận dân sự của Ukraine đã báo cáo theo dõi bốn máy bay điều khiển từ xa của Nga bay qua Moldova từ không phận Ukraine, và hai trong số các máy bay này dường như đã rơi xuống các huyện Sholdaneshtsky và Floreshtsky, thuộc miền trung Moldova.

Hai máy bay điều khiển từ xa còn lại đã bay tiếp vào Rumani, các nguồn tin Ukraine cho biết, trích dẫn dữ liệu theo dõi không phận quân sự. Các nguồn tin chính thức và truyền thông của Moldova và Rumani không xác nhận tuyên bố của Ukraine rằng hai máy bay điều khiển từ xa khác của Nga đã xâm nhập không phận NATO, trong trường hợp này là từ Rumani, mà không bị hệ thống phòng không NATO chặn lại. Kyiv Post không thể đối chiếu các báo cáo mâu thuẫn này.

Chưa đầy 24 giờ trước các vụ vi phạm không phận Moldova và Rumani bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga, hôm thứ Tư, một máy bay trực thăng Mi-8 của không quân Nga cất cánh từ một phi trường ở vùng Kaliningrad đã bay vào không phận Ba Lan trong khoảng 42 giây, xâm phạm khoảng 300 mét vào lãnh thổ quốc gia thành viên NATO, theo báo cáo của lực lượng phòng không Ba Lan. Chiếc trực thăng đã quay trở lại không phận Nga mà không gặp trở ngại nào.

" Chuyến bay của chiếc máy bay đã được hệ thống định vị vô tuyến của Quân đội Cộng hòa Ba Lan phát hiện. Máy bay chiến đấu đã được điều động, và các lực lượng cùng trang thiết bị trên mặt đất vẫn trong tình trạng sẵn sàng. Bản chất của vụ việc cho thấy Nga một lần nữa đang thử nghiệm khả năng sẵn sàng của hệ thống phòng không của chúng ta. Các kíp lái của hệ thống phòng không Cộng hòa Ba Lan tiến hành giám sát liên tục, luôn trong tình trạng sẵn sàng để bảo đảm an ninh không phận Ba Lan", một tuyên bố chính thức từ Warsaw cho biết.

Các vụ vi phạm có hệ thống bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga nhằm vào hệ thống phòng không của NATO bắt đầu từ tháng 9 năm 2025 và diễn ra thường xuyên kể từ đó. Hệ thống phòng không của NATO đã gặp khó khăn trong việc đánh chặn các máy bay điều khiển từ xa bay thấp của Nga. Ngay cả trong những vụ đánh chặn thành công, các chỉ huy không quân NATO cũng buộc phải triển khai máy bay có người lái trị giá hàng trăm triệu đô la, bắn hỏa tiễn trị giá hàng trăm ngàn đô la, để tấn công các máy bay điều khiển từ xa giá rẻ của Nga thường chỉ có giá từ 50.000 đến 75.000 đô la. NATO đã kêu gọi Điện Cẩm Linh cả chính thức và không chính thức chấm dứt hành vi này, nhưng hiệu quả rõ rệt là rất ít.

[Kyiv Post: NATO Scrambles F-16s and F-18s in Failed Intercept of Russian War Drone Over Romania]

7. Máy bay điều khiển từ xa nghi là của Nga bị rơi ở Rumani và Moldova.

Các máy bay điều khiển từ xa bị nghi là của Nga đã rơi xuống Rumani và Moldova vào đêm 24 tháng 9, trong bối cảnh cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn quy mô lớn nhằm vào Ukraine đang diễn ra liên tục.

Cảnh sát Moldova cho biết một máy bay điều khiển từ xa có "các bộ phận đặc trưng của loại ‘Gerbera’ được Liên bang Nga sử dụng" đã được tìm thấy ở quận Floresti của nước này.

Theo Digi24 đưa tin, một máy bay điều khiển từ xa khác đã xâm phạm không phận Rumani trong khoảng bốn phút trước khi rơi xuống gần Solca, hạt Suceava.

Rumani không trực tiếp đổ lỗi cho Nga, nhưng quyền Bộ trưởng Quốc phòng Rumani, Radu Miruța, nói với hãng tin rằng cần phải phản đối Mạc Tư Khoa về vụ việc này.

Không có trường hợp thương vong nào được báo cáo ở cả hai quốc gia.

Các vụ việc xảy ra trong bối cảnh cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn kéo dài nhằm vào Ukraine, với việc Thống đốc tỉnh Chernivtsi, Ruslan Osypenko, cho biết máy bay điều khiển từ xa của Nga đang tấn công vào "cơ sở hạ tầng biên giới, cụ thể là các điểm cửa ải biên giới quốc tế trên biên giới Ukraine-Rumani và Ukraine-Moldova."

Trong những tháng gần đây, máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn của Nga thường xuyên xâm phạm không phận của cả Rumani và Moldova.

Một máy bay điều khiển từ xa loại Shahed của Nga bị nghi ngờ đã xâm phạm không phận Moldova và Rumani vào ngày 8 tháng 9 và suýt chút nữa đã đâm vào máy bay chở Tổng thống Volodymyr Zelenskiy khi nó đang cất cánh từ Moldova.

Ngày 16 tháng 8, các máy bay chiến đấu của NATO đã bắn hạ một máy bay điều khiển từ xa bị nghi ngờ là của Nga xâm phạm không phận Rumani gần biên giới Moldova, Bộ trưởng Quốc phòng Rumani Radu Miruta xác nhận, đây là trường hợp xâm phạm không phận bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga thứ tư trong năm nay.

Một ngày sau, vào ngày 17 tháng 8, một hỏa tiễn hành trình S8000 Banderol của Nga đã xâm nhập không phận Moldova trong một cuộc tấn công của Nga vào Odessa, trước khi rơi xuống một cánh đồng ngô cách làng Talmaz khoảng 3 km, thuộc huyện Stefan Voda của Moldova.

[Kyiv Independent: Suspected Russian drones crash in Romania, Moldova]

8. Điện Cẩm Linh hoan nghênh lời mời của Mỹ dành cho Putin tham dự Hội nghị thượng đỉnh G20.

Điện Cẩm Linh hoan nghênh lời mời của Mỹ dành cho Putin tham dự Hội nghị thượng đỉnh Nhóm G20 tại Miami vào giữa tháng 12, trong bối cảnh Washington tăng cường nỗ lực làm trung gian hòa giải chấm dứt cuộc chiến của Nga.

Theo trang tin Clash Report hôm thứ Tư, vấn đề này sẽ được giải quyết thông qua các kênh ngoại giao.

Theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã thông báo về lời mời này vào sáng thứ Tư, sau cuộc gặp với Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lần thứ 81 tại New York.

"Chúng tôi đã mời Tổng thống Putin tham dự G20. Chúng tôi nghĩ đây là cơ hội để ông ấy không chỉ gặp gỡ tổng thống mà còn với các nhà lãnh đạo thế giới khác", Rubio nói, đồng thời lưu ý rằng lời mời không có nghĩa là cuộc gặp sẽ diễn ra ngay lập tức.

Lời mời này được đưa ra sau phát biểu hôm thứ Ba của Tổng thống Donald Trump, người đã gặp Tổng thống Volodymyr Zelenskiy bên lề hội nghị thượng đỉnh cùng sự kiện đó.

Khi được hỏi liệu Putin có tham dự cuộc gặp dự kiến với Tổng thống Zelenskiy tại hội nghị thượng đỉnh G20 hay không, Tổng thống Trump vẫn chưa chắc chắn về địa điểm, nhưng dự đoán nhà lãnh đạo Nga sẽ tham gia.

"Ông ấy sẽ gặp. Ông ấy sẵn lòng gặp. Ông ấy muốn thấy chiến tranh kết thúc", Tổng thống Trump nói trong buổi phát sóng trực tiếp cuộc gặp.

Tuy nhiên, Putin vẫn chưa chấp nhận bất kỳ lời mời gặp mặt trực tiếp nào của Tổng thống Zelenskiy và không tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc năm nay, nơi Lavrov đại diện cho Nga.

Tổng thống Zelenskiy và Tổng thống Trump đã gặp nhau lần đầu tiên sau những động thái ngoại giao đạt được nhờ các đặc phái viên cao cấp của Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner, những người đã đến thăm Mạc Tư Khoa và Kyiv vào đầu tháng 9.

Ngày 5 tháng 9, các phái viên đã có cuộc hội đàm kéo dài ba giờ với Putin tại Mạc Tư Khoa, tiếp theo là bữa tối thân mật với các quan chức Nga, và ngày hôm sau đã đến Kyiv cho chuyến thăm đầu tiên trong nhiệm kỳ làm trung gian hòa giải của Washington.

Cả ba bên – Ukraine, Mỹ và Nga – đều đánh giá các cuộc gặp là hiệu quả và tích cực.

Kể từ đó, Tổng thống Zelenskiy liên tục bày tỏ hy vọng về một cuộc gặp khác với Tổng thống Trump, và nêu tên New York là một địa điểm khả thi.

Ông cũng cho biết ông sẵn sàng gặp trực tiếp Putin, đồng thời kêu gọi Mỹ tổ chức các cuộc đàm phán ba bên.

Mạc Tư Khoa phát tín hiệu thận trọng

Bất chấp việc Nga hoan nghênh lời mời, Lavrov tuyên bố rằng Điện Cẩm Linh sẽ không tạm dừng "chiến dịch quân sự đặc biệt" của mình ngay cả trong quá trình đàm phán.

Ông nói tiếp rằng Ukraine lẽ ra đã giữ nguyên biên giới năm 1991 nếu các quốc gia Âu Châu không "gây ra những trò hề của họ", lặp lại thái độ thù địch lâu nay của Mạc Tư Khoa đối với phương Tây, chỉ một tháng sau khi Ukraine kỷ niệm 35 năm Ngày Độc lập.

Ngoại trưởng Andrii Sybiha đã lên án những bình luận đó. Theo một tuyên bố từ Bộ Ngoại giao Ukraine, ông nói: "Mười bốn trong số 15 thành viên của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc ủng hộ lệnh ngừng bắn. Chỉ có một bên gây hấn đang cản trở điều đó."

Cùng thời điểm đó, 51 quốc gia đã ủng hộ Ukraine trong một tuyên bố chung, kêu gọi Điện Cẩm Linh đồng ý ngừng bắn toàn diện và tiến hành các cuộc đàm phán có ý nghĩa trong bối cảnh các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vẫn tiếp diễn trong năm thứ năm của cuộc chiến.

Nga liên tục bác bỏ các lời kêu gọi quốc tế về việc ngừng bắn và một cuộc gặp trực tiếp với Tổng thống Zelenskiy, thường xuyên chế giễu những đề xuất đó.

Ngày 18 tháng 9, Putin cáo buộc Kyiv phá hoại các nỗ lực hòa bình, cho rằng các quan chức Ukraine "nói về hòa bình" trong khi "làm mọi cách để bảo đảm" điều đó không xảy ra.

Ba ngày sau, phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov cho biết các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh của Nga với Ukraine vẫn chưa có tiến triển, nhưng Mạc Tư Khoa hy vọng các cuộc đàm phán ba bên có sự tham gia của Mỹ sẽ được nối lại.

Trong khi đó, bất kỳ động thái ngoại giao nào đạt được đều liên tục bị theo sau bởi các cuộc tấn công dữ dội hơn từ phía Nga. Thỏa thuận ngừng bắn ba ngày gần đây nhất nhằm vào Kyiv – mà cuối cùng Putin đã ra lệnh để tạo điều kiện cho chuyến thăm của các phái viên Mỹ – đã kết thúc bằng một cuộc oanh tạc dữ dội trên toàn quốc nhằm vào thủ đô, với việc Nga vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ngay cả trước khi nó chính thức kết thúc.

[Kyiv Post: Kremlin Welcomes US Invitation for Putin to Attend G20 Summit]

9. Nga tấn công vào mạng internet của Ukraine khi các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng của Kyiv ngày càng gia tăng.

Hai ngày qua, các cuộc tấn công của Nga đã nhắm vào nhiều trung tâm dữ liệu và nhà cung cấp dịch vụ internet ở Kyiv, làm gián đoạn dịch vụ cho khoảng 100.000 gia cư khi Mạc Tư Khoa mở rộng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng internet của Ukraine.

Bộ Chuyển đổi kỹ thuật số của Ukraine cho biết khoảng 100.000 gia cư ở Kyiv và tỉnh Kyiv gặp khó khăn trong việc kết nối internet sau vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa ngày 23 tháng 9, trong khi các chuyên gia đang nỗ lực đánh giá thiệt hại và khôi phục dịch vụ ổn định.

"Đây là giai đoạn đầu, kể từ tháng 9, họ đã bắt đầu gỡ bỏ nó một cách có hệ thống," Anatolii Frolenkov, đại diện của điểm trao đổi internet 1-IX, nói với Kyiv Independent.

Ông Frolenkov nói thêm rằng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc của Ukraine không phải là điều mới mẻ, dẫn chứng các cuộc tấn công trước đó vào mạng lưới năng lượng và viễn thông. Nhưng sự leo thang gần đây của các cuộc tấn công vào các trung tâm dữ liệu và các nút thông tin liên lạc đánh dấu một sự thay đổi về cường độ, ông nói.

Một số nhà cung cấp báo cáo thiệt hại trực tiếp đến cơ sở hạ tầng của họ. UTELS báo cáo thiệt hại tại trung tâm dữ liệu ở Kyiv, nơi chứa thiết bị cốt lõi của họ, khiến trung tâm này mất điện, trong khi Pavutyna cho biết một trong các trung tâm dữ liệu của họ bị ảnh hưởng, gây ra sự việc mất điện cho một số khách hàng.

Mạng lưới Crazy Network cho biết một cuộc tấn công đã làm hư hại một trung tâm trao đổi lưu lượng internet ở Kyiv, gây gián đoạn dịch vụ internet và điện thoại tại thủ đô cũng như các tỉnh Vinnytsia và Khmelnytskyi.

Tình trạng gián đoạn tiếp diễn đến ngày 24 tháng 9. Nhà cung cấp Etherlink có trụ sở tại Kyiv cho biết một cuộc tấn công đã làm hư hại nút mạng chính của họ, khiến một số khách hàng bị mất kết nối và buộc công ty phải di dời lõi mạng của mình.

Các công ty khác báo cáo thiệt hại lớn hơn. Nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ MiroHost cho biết trung tâm dữ liệu ở Ukraine, nơi đặt cơ sở hạ tầng của họ, đã bị phá hủy trong cuộc tấn công, người sáng lập công ty, Oleksandr Olshansky, nói với dev.ua. Ông cho biết thêm, khoảng 90-95% khách hàng của MiroHost sử dụng cơ sở hạ tầng bên ngoài Ukraine và không bị ảnh hưởng.

CityHost cũng cho biết thiết bị mà họ lưu trữ tại trung tâm dữ liệu ở Kyiv đã bị phá hủy, làm gián đoạn một số dịch vụ của họ.

[Kyiv Independent: Russia puts Ukraine's internet in its sights as attacks on Kyiv infrastructure intensify]