Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.

Khi ấy, Nhóm Bảy Mươi Hai trở về, hớn hở nói với Đức Giê-su : “Thưa Thầy, nghe đến danh Thầy, cả ma quỷ cũng phải khuất phục chúng con.” Đức Giê-su bảo các ông : “Thầy đã thấy Xa-tan như một tia chớp từ trời sa xuống. Đây, Thầy đã ban cho anh em quyền năng để đạp lên rắn rết, bọ cạp và mọi thế lực Kẻ Thù, mà chẳng có gì làm hại được anh em. Tuy nhiên, anh em chớ mừng vì quỷ thần phải khuất phục anh em, nhưng hãy mừng vì tên anh em đã được ghi trên trời.” Ngay giờ ấy, được Thánh Thần tác động, Đức Giê-su hớn hở vui mừng và nói : “Lạy Cha là Chúa Tể trời đất, con xin ngợi khen Cha, vì Cha đã giấu kín không cho bậc khôn ngoan thông thái biết những điều này, nhưng lại mặc khải cho những người bé mọn. Vâng, lạy Cha, vì đó là điều đẹp ý Cha.

“Cha tôi đã giao phó mọi sự cho tôi. Và không ai biết người Con là ai, trừ Chúa Cha, cũng như không ai biết Chúa Cha là ai, trừ người Con, và kẻ mà người Con muốn mặc khải cho.”

Rồi Đức Giê-su quay lại với các môn đệ và bảo riêng : “Phúc thay mắt nào được thấy điều anh em thấy ! Quả vậy, Thầy bảo cho anh em biết : nhiều ngôn sứ và nhiều vua chúa đã muốn thấy điều anh em đang thấy, mà không được thấy, muốn nghe điều anh em đang nghe, mà không được nghe.”

Đó là Lời Chúa

 

MẤT HẾT - PHÚC THẬT


“Anh em hãy mừng vì tên anh em đã được ghi trên trời!”.
“Bất hạnh là người biết mọi điều mà không biết Chúa; hạnh phúc là người biết Chúa, dù không biết những điều ấy!” - Augustinô.
Kính thưa Anh Chị em,
Hạnh phúc nằm ở chỗ chúng ta ít ngờ nhất: biết Chúa! Nhưng mải vui với thành công, chúng ta có thể quên Ngài. Lời Chúa hôm nay gợi mở: có khi ‘mất hết’ mới ‘phúc thật’.
Các môn đệ trở về, vui vì ma quỷ khuất phục họ. Chúa Giêsu đưa niềm vui ấy về tận gốc: “Tên anh em đã được ghi trên trời”. Một đàng, các ông kể điều mình làm được; một đàng, Ngài nói đến điều Chúa Cha làm cho họ. Tên ghi trên trời không phải là thành tích, nhưng là dấu chỉ người được đón nhận. Chúa không chỉ biết việc chúng ta làm; Ngài biết những gì làm nên chúng ta. Khi chẳng còn thành công nào để kể, chúng ta vẫn có phúc: biết Chúa và biết mình được Ngài nhớ tên.
“Ngay giờ ấy, được Thánh Thần tác động, Đức Giêsu hớn hở vui mừng”, Ngài cất lời tạ ơn Cha. Điều dành cho các môn đệ - những người bé mọn - còn lớn hơn cả quyền năng khiến ma quỷ khuất phục: biết Cha nhờ Người Con! Chúng ta có thể biết nhiều điều về Chúa, làm nhiều việc cho Ngài mà vẫn đứng ngoài sự thân mật ấy. Người bé mọn để mình được dẫn vào, học thưa “Cha” với Người Con. Phúc thật sâu đến thế: được yêu trong tình yêu của Cha - Con. “Chúng ta được chia sẻ sự sống bên trong của Thiên Chúa!” - Robert Barron.
Gióp đã qua một quãng dài để cảm nhận sự thiết thân ấy. Sau bao tranh luận, ông thưa: “Trước kia, con chỉ được biết về Ngài nhờ người ta nói lại, nhưng giờ đây, chính mắt con chứng kiến” - bài đọc một. Không nhận được lời giải cho từng mất mát, ông gặp Đấng mình từng chất vấn. Của cải sẽ được phục hồi, nhưng ông đã gặp Chúa trước khi nhận lại chúng. Phúc của Gióp vì thế không chỉ là những gì Chúa cho lại sau khi ông ‘mất hết’; ‘phúc thật’ của ông là được biết Chúa, sống với Ngài như “Cha con” khi Ngài “toả ánh tôn nhan rạng ngời trên tôi tớ” - Thánh Vịnh đáp ca.
Với chúng ta, có khi làm việc cho Chúa, nhưng cần thành công hơn cần Ngài. Đến khi phải trao lại một công việc, rời khỏi một công trình, chúng ta ngỡ mình ‘mất hết’ - lòng chông chênh. Điều đau nhất là thấy mọi sự vẫn tiếp tục, dù vụng về, khi thiếu mình. Lúc ấy, chúng ta có dám đến với Chúa, chỉ thưa một tiếng “Cha?”. Và đó mới là ‘phúc thật’. “Sự buông bỏ, khi thực hành đúng, chỉ là phương thế để gắn bó với Thiên Chúa!” - Fulton Sheen.
Anh Chị em,
Đức Kitô đã sống mối tương quan “Cha - con” đến tận thập giá. Khi đôi tay từng làm bao phép lạ nay chịu đóng đinh, Ngài vẫn thưa: “Lạy Cha, con xin phó thác hồn con trong tay Cha!”. Không phải đau khổ tự nó làm nên phúc; chính tình yêu của Cha vẫn nâng đỡ Ngài giữa đau khổ. Đấng Phục Sinh đưa chúng ta vào tình yêu ấy. Nhờ Ngài, khi những gì từng làm nên vị thế không còn, chúng ta vẫn sống như người con được yêu - ‘mất hết - phúc thật’.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Cha, khi thành công, đừng để con quên Ngài; khi mất mát, đừng để con chao đảo; và khi chẳng còn gì, cho con biết con vẫn còn Cha!”, Amen.
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)

 

"Chúng ta không thể dùng nó để thay thế sự sáng tạo hay sự tương tác giữa con người với con người."

Michelle La Rosa của tạp chí The Pillar, ngày 30 tháng 9 năm 2026, đã cho phổ biến cuộc phỏng vấn của chị với Đức Cha Oscar Cantu, đặc trách Đặc nhiệm AI của Hội Đồng Giám mục Hoa Kỳ:

Đầu tháng này, Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ đã công bố thành lập Ban Đặc trách về Bảo vệ Phẩm giá Con người trong Kỷ nguyên Trí tuệ Nhân tạo (AI), nhằm hưởng ứng lời kêu gọi liên tục của Đức Giáo Hoàng Leo XIV về việc tiếp cận một cách có trách nhiệm đối với lĩnh vực AI đang phát triển nhanh chóng.

Đức Giám Mục Oscar Cantu của Giáo phận San Jose – nơi bao gồm cả vùng Thung lũng Silicon – đã được bổ nhiệm làm trưởng ban đặc trách mới này.

Đức Giám Mục Cantu đã trao đổi với tờ The Pillar về ban đặc trách mới, các mục tiêu của ban, cũng như cách ngài tiếp cận vấn đề xác định giới hạn cho việc sử dụng AI trong Giáo hội.

Bài phỏng vấn này đã được biên tập lại để đảm bảo độ dài phù hợp và sự rõ ràng.

Thưa Đức Cha, đâu là những mục tiêu mà ban đặc trách mới về AI của các Giám mục hướng tới?

Ban đặc trách sẽ hoạt động trên ba lĩnh vực chính. Thứ nhất là duy trì đối thoại với các phòng thí nghiệm AI. Chúng tôi đã bắt đầu việc này và muốn duy trì các mối quan hệ đó để hiểu nhau hơn ở bình diện đích danh, đồng thời lắng nghe những người phát triển kỹ thuật; lắng nghe những kỳ vọng cũng như những lo ngại của họ về kỹ thuật này và xem xét chúng một cách nghiêm túc.

Tiếp đó là chia sẻ các nguyên tắc dựa trên sự khôn ngoan từ giáo huấn xã hội và giáo huấn luân lý của Giáo hội, cũng như các giá trị về phẩm giá con người và lợi ích chung. Tôi nghĩ đây là những điều mà bất cứ ai có thiện chí cũng sẽ đồng tình. Họ cũng đang mong muốn nhận được một số định hướng về khía cạnh này. Họ rất giỏi trong lĩnh vực chuyên môn của mình nhưng không phải lúc nào cũng am tường về các ngành khoa học nhân văn. Vì vậy, họ trân trọng kho tàng khôn ngoan tích lũy qua nhiều thế kỷ mà Giáo hội mang lại.

Thứ hai là công tác vận động – bao gồm cả đối nội và đối ngoại (theo thuật ngữ của Giáo hội). Tất nhiên là vận động tại các cơ quan lập pháp tiểu bang và tại Washington để thúc đẩy các quy định và có thể là cả luật pháp nhằm bảo vệ phẩm giá con người. Có những vấn đề có thể giải quyết ngay (những mục tiêu dễ đạt được): Hiện có rất nhiều nhà lập pháp đang soạn thảo các dự luật, và chúng tôi muốn ủng hộ các nguyên tắc như: đảm bảo an toàn cho trẻ em, bảo vệ gia đình, bảo vệ quyền riêng tư, giải quyết lo ngại về kỹ thuật "deepfake" (giả mạo hình ảnh/âm thanh) và tác hại của nó đối với danh dự người ta, cũng như bảo vệ ngành tài chính và ngân hàng. Tôi nghĩ tất cả chúng ta đều đồng thuận rằng có những lĩnh vực cần được quản lý bằng quy định. Vì vậy, chúng tôi muốn lên tiếng ủng hộ và vận động cho những vấn đề này.

Trụ cột thứ ba trong công việc của chúng tôi là công tác đào tạo và nâng cao nhận thức. Chúng tôi muốn giúp các giám mục trên khắp Hoa Kỳ nắm bắt kịp thời về bản chất kỹ thuật, cách thức hoạt động, lợi ích cũng như cách sử dụng có trách nhiệm, đồng thời hiểu rõ những nguy cơ và các vấn đề cần lưu ý. Sau đó, chúng tôi cũng sẽ triển khai công tác đào tạo tương tự cho các giáo phận. Đó là ba trụ cột chính mà chúng tôi đang tập trung thực hiện.

Liệu quý vị có xem xét cả các chính sách nội bộ của Giáo hội không?

Có thể sẽ đến lúc các giám mục quyết định ban hành một chính sách chung ở bình diện quốc gia. Tuy nhiên, hiện tại chúng tôi chưa đi đến bước đó. Thông thường, chúng tôi bắt đầu bằng việc đưa ra các quy trình thực hành tốt nhất và các hướng dẫn. Đó là những gì chúng tôi đã thực hiện tại giáo phận của mình cho đến nay: khi tìm hiểu về các vấn đề liên quan đến kỹ thuật, chúng tôi ban hành các hướng dẫn và quy trình thực hành tối ưu. Kỹ thuật luôn phát triển và chúng tôi có thể sẽ có thêm những hiểu biết mới, vì vậy chúng tôi không muốn đặt ra những quy tắc cứng ngắc ngay lúc này. Tuy nhiên, có những nguyên tắc cơ bản, chẳng hạn như không đưa thông tin mật vào mô hình AI. Điều này có nghĩa là đối với trường học thì không đưa hồ sơ học sinh vào; đối với giáo xứ thì không đưa hồ sơ bí tích, hồ sơ nhân sự hay thông tin nhà hảo tâm vào hệ thống; và dĩ nhiên là không sử dụng kỹ thuật deepfake hay sao chép giọng nói của giáo sĩ hoặc bất cứ ai khác. Ngoài ra còn có yêu cầu công khai khi sử dụng AI để tạo tờ rơi hoặc tài liệu – đó là sự minh bạch cần thiết. Đó là một số điều chúng tôi đã bắt đầu triển khai, và tôi nghĩ mọi người tại các giáo xứ và trường học đều đánh giá cao những hướng dẫn như vậy.

Tương tự như những gì ngài vừa mô tả, các chính sách và hướng dẫn tại nhiều giáo phận hiện nay thường tập trung vào sự minh bạch và tính bảo mật dữ liệu. Ngài có nghĩ rằng chừng đó là đủ, hay đó chỉ mới là bước khởi đầu?

Tôi chưa biết chắc. Tôi không có quả cầu pha lê để nhìn thấu tương lai hay đoán trước những vấn đề nào sẽ nảy sinh trong một tháng hay một năm tới. Điều quan trọng là chúng ta phải luôn cảnh giác; tôi tin rằng tất cả chúng ta đều đồng ý rằng kỹ thuật này—cũng như những hiểu biết của chúng ta về nó—đang thay đổi và phát triển từng tuần. Vì vậy, tôi không muốn đưa ra một kết luận mang tính dứt khoát khi mà thực tế có thể chưa cho phép làm điều đó.

Tất nhiên rồi. Nhưng khi chưa biết rõ AI sẽ có những khả năng gì hay sẽ được ứng dụng ra sao trong tương lai, liệu ngài có cho rằng các hướng dẫn hiện hành là đủ cho giai đoạn này không? Ngài có đang trong quá trình xây dựng thêm các quy định khác không?

Chúng tôi sẽ liên tục theo dõi và điều chỉnh khi cần thiết.

Ngài từng đề cập rằng ngài muốn bắt đầu bằng các quy trình thực hành tốt nhất và các hướng dẫn thay vì các chính sách cứng ngắc. Hiện nay, đang tồn tại nhiều cách làm khác nhau tại các giáo phận trong cả nước. Dường như điều này tạo ra một thông điệp thiếu nhất quán về việc sử dụng AI như thế nào là phù hợp. Ngài có nghĩ rằng rốt cuộc sẽ cần một quy định chung ở bình diện quốc gia để đảm bảo sự thống nhất hơn không?

Có lẽ là vậy, nhưng chúng tôi muốn thực hiện từng bước một. Tôi nghĩ bước đầu tiên sẽ là nêu bật những mô hình thực hành tốt nhất để chúng ta có thể cùng học hỏi lẫn nhau. Mỗi vị giám mục là người đứng đầu giáo phận của mình. Thẩm quyền của Hội đồng Giám mục không thay thế thẩm quyền của giám mục tại giáo phận riêng của ngài. Vì vậy, trước tiên chúng tôi sẽ nêu bật các mô hình thực hành tốt, sau đó có thể tiến tới các hướng dẫn, và nếu thấy hợp lý, sẽ đưa ra một số chính sách mang thẩm quyền của Hội đồng Giám mục.

Ngài có nghĩ rằng có những hoạt động gắn liền với bản chất con người mà chúng ta không nên dùng AI để thực hiện, ngay cả khi việc đó giúp tiết kiệm thời gian và tiền bạc không?

Một lần nữa, tôi không thể biết trước tương lai, nhưng chúng tôi hành động dựa trên các nguyên tắc. Điều gì bảo vệ phẩm giá con người và sự thật rằng Thiên Chúa đã tạo dựng chúng ta theo hình ảnh và giống như Ngài? Chương hai của sách Sáng Thế mô tả việc Thiên Chúa tạo dựng thế giới theo một cách đầy sáng tạo. Người xuất hiện như một chuyên gia làm vườn khi tạo ra khu vườn, rồi nặn hình con người từ đất sét, và sau đó ban cho con người một người bạn đồng hành thích hợp, đồng thời cũng đưa các loài vật đến trước mặt A-đam. Có một nét gì đó đầy hứng khởi và vui tươi; Thiên Chúa như một nghệ sĩ thần linh đang kiến tạo thế giới.

Và Thiên Chúa cũng mời gọi chúng ta sử dụng khả năng sáng tạo của con người; điều đó trở thành một phần trong sự cộng tác của chúng ta vào công trình sáng thế. Vì vậy, đặc biệt là đối với các tác phẩm nghệ thuật thánh thiêng, vấn đề không chỉ nằm ở thành phẩm cuối cùng mà còn ở cả quá trình thực hiện, để tác phẩm đó thực sự mang dấu ấn con người.

Khi dâng lễ vật lên bàn thờ trong Thánh Lễ, chúng ta nói rằng đây là "hoa màu ruộng đất và công lao của con người." Như vậy, không chỉ bánh và rượu mới là công lao của con người, mà bất cứ thứ gì chúng ta dâng lên Thiên Chúa cũng đều như vậy. Do đó, chắc chắn rằng trong các không gian thánh thiêng, mọi thứ nên là thành quả từ đôi tay con người.

Vậy ý ngài là chúng ta không nên dùng AI để tạo ra các tác phẩm nghệ thuật thánh thiêng...

Tôi không hẳn nói như vậy. Chắc chắn tôi không nói rằng chúng ta không thể dùng nó cho một số khía cạnh nhất định, nhưng suy cho cùng, đó phải là thành quả từ trí tuệ, sự sáng tạo và trái tim của con người.

Những khía cạnh nào được coi là chấp nhận được khi dùng AI để tạo ra nghệ thuật thánh thiêng?

Đó là điều chúng ta sẽ phải xác định trong tương lai. Tôi sẽ không tự nhận là mình hiểu rõ mọi chi tiết phức tạp đó.

Đó là một phần của cuộc đối thoại và là một phần của sự khôn ngoan sẽ nảy sinh từ chính các giám mục cùng với các cố vấn và giáo phận của họ. Và có lẽ chúng tôi sẽ thảo luận về vấn đề này trong nhóm công tác vào thời điểm thích hợp.

Còn trong phụng vụ thì sao? Theo ngài, liệu có ổn không nếu để AI sáng tác các bài thánh ca dùng trong Thánh lễ hay các lời nguyện tín hữu? Hoặc viết bài giảng? Liệu ngài có vạch ra được ranh giới rõ ràng nào cho những điều tuyệt đối không được phép làm không?

Chúng ta không thể giao phó việc thờ phượng cho máy móc. Đó là nguyên tắc mà chúng ta cần tuân theo. Đó là nguyên tắc mà các mục tử, các chuyên gia phụng vụ và các giám mục cần ghi nhớ. Vì vậy, tôi không có câu trả lời cụ thể về việc điều này sẽ diễn ra như thế nào trong các quyết định cụ thể. Có lẽ sau này sẽ có những ranh giới cứng rắn được thiết lập, nhưng đó là nguyên tắc nền tảng mà chúng tôi sẽ làm việc dựa trên đó.

Còn các ứng dụng cầu nguyện và tài liệu suy niệm thì sao? Liệu có ổn không khi để AI viết các lời cầu nguyện?

Tôi nghĩ chúng ta có thể sử dụng AI để khơi gợi ý tưởng, cung cấp gợi ý, sắp xếp suy nghĩ và hỗ trợ phát triển nội dung. Nhưng suy cho cùng, con người vẫn phải là người kết nối các mảnh ghép lại với nhau. Và cuối cùng, chính trái tim, trí tuệ và linh hồn con người mới là thực thể cầu nguyện. Chúng ta không thể chỉ đơn giản nhấn một nút và nói: "Ứng dụng này sẽ cầu nguyện thay cho tôi."

Ngài có nghĩ rằng cần phải có những giới hạn trong các trường học Công Giáo không? Hiện nay, một số giáo phận cho phép giáo viên sử dụng AI để chấm bài hoặc soạn tài liệu, còn học sinh thì dùng AI để hỗ trợ viết lách hoặc làm bài tập về nhà. Theo ngài, liệu có cần thiết lập những ranh giới rõ ràng trong lĩnh vực này không?

Tôi nghĩ rằng chúng ta cần lắng nghe các nhà giáo dục thông qua tiến trình hiệp hành. Tôi từng đứng lớp nhiều năm trước, nhưng đã vài thập niên nay tôi không còn trực tiếp giảng dạy. Vì vậy, điều quan trọng là phải lắng nghe ý kiến của các nhà giáo dục về cách sử dụng AI một cách có trách nhiệm, cũng như áp dụng tiến trình hiệp hành trước khi đưa ra các quy định áp đặt.

Trong văn kiện Magnifica humanitas, Đức Giáo Hoàng Leo cho rằng câu hỏi cốt yếu về AI là liệu nó có "làm cho đời sống con người trên trái đất trở nên nhân bản hơn về mọi phương diện" hay không. Ngài sẽ trả lời câu hỏi đó như thế nào?

Chà, nó có thể làm được điều đó. Mọi chuyện tùy thuộc vào cách chúng ta sử dụng nó. Chúng ta có thể dùng nó để nghiên cứu. Chúng ta có thể dùng nó để khơi dậy sự sáng tạo của chính mình. Tuy nhiên, chúng ta không thể dùng nó để thay thế sự sáng tạo hay sự tương tác giữa người với người. Phần lớn kết quả sẽ phụ thuộc vào cách chúng ta sử dụng công cụ này.

Khi nói về AI như một công cụ, Đức Giáo Hoàng Leo khẳng định rằng chúng ta không thể coi nó chỉ là một công cụ bình thường như bao công cụ khác. Ngài cho rằng nó không hề trung lập về mặt đạo đức, bởi nó phản ánh những định kiến của chính những người tạo ra nó. Và ngài cũng cảnh báo rằng nó có nguy cơ làm suy yếu khả năng sáng tạo cũng như năng lực phán đoán của mỗi cá nhân. Làm thế nào để chúng ta tránh được những cạm bẫy đó khi suy ngẫm về những yếu tố tạo nên việc sử dụng AI có thể chấp nhận được?

Sự phán đoán thận trọng là rất quan trọng. Thận trọng là một trong bốn nhân đức chính. Trên thực tế, nó được mô tả là nhân đức hàng đầu trong bốn nhân đức chính. Vì vậy, chúng ta không thể chỉ dựa vào các quy tắc để mặc định một nhân đức nào đó. Một số nhân đức đó cần được đích thân phát triển, được làm gương và được dẫn dắt. Không có nghĩa là chính sách không được mong muốn hoặc không hoạt động trong Giáo hội hoặc xã hội của chúng ta. Nó rất quan trọng, nhưng chúng ta phải nhớ rằng chúng ta không thể chỉ nhìn vào một danh sách các quy tắc. Đó không phải là cách thực hành tốt nhất về nhân đức luân lý.

Chúng ta cần phát triển sự phán đoán thận trọng trong nhiều trường hợp này, và việc thiết lập các chính sách về vấn đề này sẽ tùy thuộc vào các giám mục trong giáo phận của họ. Đó là thẩm quyền thích hợp trong Giáo hội.

Với sự kiện phong chân phước lịch sử tuần trước, ngài có nghĩ rằng Fulton Sheen nên là thánh bổn mạng của AI không?

Tôi sẽ để điều đó cho Đức Thánh Cha và Vatican quyết định. Tôi không muốn nói trước bất cứ ai.

 

Vatican – Tiến trình phong chân phước cho Tôi tớ Chúa Andrea Majcen (một nhà truyền giáo tại Việt Nam cho đến ngày Cộng sản Việt Nam trục xuất) có bước tiến mới

Ngày 2 tháng 10 năm 2026 (ANS – Thành phố Vatican) – Vào ngày 1 tháng 10 năm 2026, trong phiên họp đặc biệt của Hội đồng các Chuyên viên Thần học thuộc Bộ Phong Thánh, một ý kiến thuận lợi đã được đưa ra liên quan đến việc thực hành các nhân đức ở mức độ anh hùng, danh tiếng thánh thiện và các dấu chỉ nơi Tôi tớ Chúa Andrea Majcen (1904–1999) – một linh mục thuộc Dòng Salêdiêng Don Bosco, từng là nhà truyền giáo tại Trung Quốc và Việt Nam.

Các chuyên viên thần học được mời gọi xem xét tập tài liệu *Positio super virtutibus* (Hồ sơ về các nhân đức) và giải quyết vấn đề liên quan đến việc thực hành các nhân đức Kitô giáo ở mức độ anh hùng của Tôi tớ Chúa, cũng như danh tiếng thánh thiện và các dấu chỉ nơi ngài. Tập hồ sơ này, được đệ trình vào ngày 5 tháng 6 năm 2025, có sự tham gia của Cha Praśkiewicz Szczepan (Dòng Cát Minh Nhiệm nhặt - OCD) trong vai trò Thỉnh cáo viên; Cha Pierluigi Cameroni (SDB) cũng là Thỉnh cáo viên; và Tiến sĩ Lodovica Maria Zanet Biên tập viên.

Ý kiến thuận lợi của các chuyên viên thần học đánh dấu một giai đoạn quan trọng trong tiến trình phong chân phước. Tập hồ sơ *Positio* cùng các kết luận của phiên họp sẽ được đệ trình lên các Hồng Y và Giám mục – thành viên của Bộ Phong Thánh – để xem xét.

Cha Andrea Majcen sinh tại Maribor, Slovenia, vào ngày 30 tháng 9 năm 1904. Là một linh mục Salêdiêng, ngài đã dành phần lớn cuộc đời cho công cuộc truyền giáo tại châu Á. Sau thời gian truyền giáo tại Trung Quốc, ngài đến Việt Nam vào năm 1952; tại đây, ngài đã tích cực thực hiện công việc loan báo Tin Mừng, đào tạo và hỗ trợ sự hiện diện còn non trẻ của Dòng Salêdiêng. Tổng cộng, ngài đã dành 44 năm phục vụ truyền giáo tại Trung Quốc và Việt Nam.

Khi Việt Nam bị Cộng sản cưỡng chiếm toàn bộ miền nam, Ngài bị trục xuất về Slovenia vào năm 1979, ngài tiếp tục phục vụ trong khoảng hai mươi năm với tư cách là người cổ vũ tinh thần truyền giáo, linh hướng và giải tội; ngài vẫn duy trì mối liên hệ chặt chẽ với các vùng truyền giáo và hướng dẫn nhiều người trên hành trình tâm linh của họ. Ngài qua đời tại Ljubljana vào ngày 30 tháng 9 năm 1999, đúng vào ngày sinh nhật lần thứ 95.

Những trang viết cá nhân của ngài – hơn 6.000 trang nhật ký viết tay – là minh chứng quan trọng cho hành trình làm người, làm tu sĩ dòng Salêdiêng, linh mục và nhà truyền giáo của ngài; qua đó, chúng ta thấy được một đời sống nội tâm luôn khao khát tìm kiếm thánh ý Thiên Chúa, trung thành với ơn gọi Salêdiêng và linh mục, cùng lòng nhiệt thành truyền giáo sâu xa.

Việc các chuyên gia thần học thuộc Hội đồng Đặc biệt bỏ phiếu thuận đã đánh dấu một giai đoạn mới trong tiến trình phong chân phước cho Tôi tớ Chúa Andrej Majcen – người vẫn luôn được nhớ đến một cách sâu đậm tại Slovenia, Trung Quốc và Việt Nam, những nơi ngài đã dành phần lớn cuộc đời để thực hiện sứ vụ truyền giáo.

Thật ý nghĩa khi cột mốc này đạt được vào ngày 1 tháng 10, ngày Giáo hội cử hành lễ kính Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu. Cha Andrej Majcen có mối liên kết thiêng liêng sâu sắc và bền chặt với vị thánh trẻ này; ngài coi Thánh nữ là người hướng dẫn đích thực và là "người đỡ đầu" cho ơn gọi truyền giáo của Ngài.

Quả thực, "Con đường Thơ ấu Thiêng liêng" chính là lăng kính giúp ngài sống trọn vẹn đặc sủng Salêdiêng nơi vùng đất truyền giáo: "Tôi biết ơn tất cả là nhờ ân sủng của Thiên Chúa cùng sự che chở của Đức Maria – Mẹ Phù hộ các giáo hữu – và Thánh Têrêsa; chính các ngài đã dạy tôi biết trở nên bé nhỏ giữa những người bé mọn để chinh phục họ về cho Đức Kitô."

 

Đức Hồng Y Zuppi đi Nga để Thúc đẩy và Tăng cường các thủ tục đưa trẻ em Ukraine về đoàn tụ cùng gia đình

Đức Hồng Y Matteo Zuppi vừa trở về từ Moscow sau chuyến công tác thứ ba tới Nga. Trong chuyến đi này, ngài đã gặp gỡ các tù binh chiến tranh người Ukraine – những người là trọng tâm chính trong các cuộc thảo luận của ngài, bên cạnh vấn đề tìm kiếm người mất tích và đưa trẻ em trở về Ukraine.

(Tin Vatican)

Chuyến công tác thứ ba tới Moscow của Đức Hồng Y Matteo Zuppi đã kết thúc vào thứ Tư, ngày 30 tháng 9, tiếp nối các chuyến thăm trước đó vào tháng 6 năm 2023 và tháng 10 năm 2024.

Là Đặc phái viên của Đức Thánh Cha về các vấn đề nhân đạo, đồng thời là Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý, Ngài đã đến thăm Ukraine vào tháng 7 vừa qua; tại đây, ngài cũng đến thăm các trại giam giữ tù binh chiến tranh Nga ở vùng Lviv.

Vào thứ Tư (30/9/2026), Đức Hồng Y đã đến thăm một trại giam tù binh chiến tranh người Ukraine. Ngài đã trò chuyện với họ, chuyển tải sự quan tâm của Đức Giáo Hoàng và bày tỏ hy vọng họ sẽ sớm được trở về quê nhà.

Đức Tổng Giám Mục Giovanni d’Aniello, Sứ thần Tòa Thánh tại Moscow, đã tháp tùng Đức Hồng Y trong suốt chuyến thăm kéo dài ba ngày này.

Đức Hồng Y Zuppi đã gặp ông Yuri Ushakov, cố vấn chính sách đối ngoại của Tổng thống Nga Vladimir Putin. Các cuộc thảo luận của họ tập trung vào vấn đề tù binh quân sự và dân sự, việc tìm kiếm người mất tích, sự đoàn tụ gia đình và việc đưa trẻ em bị bắt trở về nước.

Đức Hồng Y cũng gặp bà Yana Lantratova – Ủy viên Nhân quyền của Liên bang Nga (người đã cảm ơn ngài vì "cách tiếp cận mang tính xây dựng") – và bà Maria Lvova-Belova, Ủy viên về Quyền Trẻ em của Nga.

Đức Hồng Y Zuppi phát biểu rằng: "Chúng ta cần tăng cường và đẩy mạnh các thủ tục xác minh cần thiết để đảm bảo các gia đình có thể đoàn tụ."

 

Anna Ashkova của tạp chí Aleteia, ngày 2 tháng 10, 2026, đã tiếp xúc với đạo diễn nghệ thuật của buổi canh thức dành cho giới trẻ Pháp cùng Đức Giáo Hoàng Leo XIV để biết đôi điều về công việc đồ sộ khi biến một sân vận động thành nơi cầu nguyện.

Cô cho rằng: Những người theo dõi chuyến thăm Pháp của Đức Giáo Hoàng Leo đã rất thích thú, thậm chí ngạc nhiên, khi thấy Paris vẫn giữ được vẻ đẹp thanh lịch đầy ấn tượng ngay cả trong những sự kiện quy mô lớn. Nổi bật nhất trong số đó là buổi canh thức dành cho giới trẻ; sự kiện này đã kể lại câu chuyện lịch sử nước Pháp thông qua hình ảnh các vị thánh tiêu biểu.

Sân vận động Stade de France chưa bao giờ mang dáng dấp của một thánh đường rõ nét đến thế. Vào ngày 25 tháng 9, khoảng 80,000 người trẻ đã quy tụ tại đây cùng Đức Giáo Hoàng Leo XIV để tham dự buổi canh thức, nơi mà sự dàn dựng công phu đã nhường chỗ cho bầu không khí cầu nguyện sâu lắng. Đứng sau sự chuyển đổi ngoạn mục này là một người đàn ông 33 tuổi: Jean-Baptiste Darantière, người đã lên ý tưởng và dàn dựng chương trình.

Darantière đã chia sẻ với Aleteia về sự kiện quy mô lớn này. Anh giải thích những lựa chọn định hướng cho việc dàn dựng và kể lại vô số tình huống bất ngờ nảy sinh trong quá trình chuẩn bị cũng như ngay trong đêm diễn ra sự kiện. Bài phỏng vấn đã được biên tập lại để đảm bảo độ dài và sự rõ ràng.

Một ô cửa kính màu sống động

Aleteia: Anh là người phụ trách chỉ đạo nghệ thuật và dàn dựng buổi canh thức quy mô lớn tại Stade de France, nơi quy tụ 80,000 người trẻ cùng Đức Giáo Hoàng Leo XIV. Anh được mời thực hiện nhiệm vụ này khi nào, và anh đã bắt đầu công việc ra sao trước một quy mô lớn cùng thời gian gấp rút như vậy?

Jean-Baptiste Darantière: Khi Tổng Giáo phận Paris đề nghị tôi phụ trách chỉ đạo nghệ thuật và dàn dựng buổi canh thức cho giới trẻ tại Stade de France, tôi bắt đầu bằng việc suy nghĩ xem làm thế nào để thánh hóa không gian này, biến nó thành nơi thích hợp cho việc cầu nguyện. Rất nhanh chóng, một ý tưởng lóe lên trong tôi: biến Stade de France thành một "thánh đường lộ thiên". Khi đó, mối liên hệ với cửa sổ hoa hồng của Nhà thờ Đức Bà Paris (Notre Dame de Paris) hiện lên thật rõ ràng.

Mười tháng trước đó, tôi đã phụ trách dàn dựng nghệ thuật cho Đại hội Truyền giáo (Mission Congress) tại Bercy. Chính tại đây, tôi đã biết đến WePixArena – một công nghệ sử dụng điện thoại di động của người tham dự để tạo hiệu ứng ánh sáng hoặc hiển thị thông điệp. Trải nghiệm này đã khơi dậy ý tưởng về một ô cửa kính màu sống động. Chúng tôi muốn sắp xếp khán giả trên sân vận động tựa như những mảnh kính, để mỗi người trẻ trở thành một mảng màu, và cùng nhau, họ tạo nên một tác phẩm nghệ thuật. Đó chính là điểm khởi đầu cho toàn bộ công việc của tôi.

Những vị thánh cho thời đại chúng ta

Anh đã chọn dành một phần quan trọng của sự kiện để tôn vinh các vị thánh nước Pháp và di sản Kitô giáo của đất nước này. Anh lấy cảm hứng từ đâu và đã xây dựng mạch chuyện cho buổi canh thức như thế nào?

Ban chỉ đạo muốn đề xuất một chương trình lấy các vị thánh nước Pháp làm trọng tâm. Với tôi, thách thức đặt ra là phải tạo ra một điều gì đó vừa ấn tượng vừa mang đậm chiều sâu tâm linh trong một không gian vốn dĩ không mang tính tâm linh. Chúng tôi thực hiện chương trình này trước sự hiện diện của người đứng đầu Giáo Hội Công Giáo và 80,000 người trẻ đại diện cho sự đa dạng của Giáo hội. Tôi phải hình dung ra một ý tưởng có khả năng gắn kết tất cả mọi người, dù mỗi cá nhân đều mang theo những kỳ vọng, niềm tin, sự nhạy cảm và thị hiếu riêng biệt.

Những nhân vật duy nhất thực sự có khả năng chạm đến trái tim mọi người và gắn kết chúng tôi lại với nhau chính là các vị thánh nước Pháp, bởi họ là những người chỉ lối cho chúng ta. Vào thời đại của mình, họ đều đã trải qua những thử thách vô cùng cam go, bao gồm chiến tranh, biến động xã hội, khủng hoảng và sự bách hại. Những thực tế đó vẫn phản chiếu những gì người trẻ đang trải qua ngày nay, dù là dưới những hình thức khác và trong bối cảnh hiện đại.

Anh đã chọn các vị thánh nào để làm nổi bật trong chương trình?

Jean-Baptiste: Trong các cuộc thảo luận ban đầu, nhiều vị thánh – cả những vị nổi tiếng lẫn những vị ít được biết đến hơn – đã được đề xuất. Tôi hiểu rằng điều cốt yếu là mọi người đều cảm thấy mình được đại diện và không có vị thánh nào làm lu mờ vị thánh khác. Đó là lúc ý tưởng về cách tiếp cận theo trình tự thời gian ra đời. Nó cho phép chúng tôi kể lại lịch sử Giáo hội tại Pháp qua lăng kính của những người đã làm nên lịch sử ấy: các vị thánh.

Bước vào sự thinh lặng

Anh đã có một lựa chọn đầy ấn tượng khi giới thiệu chính các vị thánh thông qua thánh tích của họ. Ý tưởng này đã hình thành như thế nào? Sự hiện diện hữu hình, chân thực của họ đã mang lại điều gì cho câu chuyện mà anh muốn truyền tải?

Jean-Baptiste: Vì nhiều lý do, chúng tôi không thể tổ chức chầu Thánh Thể. Điều đó đặt ra câu hỏi: làm thế nào để tạo ra một sự chuyển động mang tính thiêng liêng, thánh thiêng và đủ sâu sắc để dẫn dắt mọi người cùng hiệp ý cầu nguyện với Đức Giáo Hoàng.

Việc để Đức Giáo Hoàng Leo XIV chỉ cầu nguyện trước cây Thánh giá—dù cây Thánh giá đó có đẹp đẽ đến đâu—dường như vẫn chưa đủ. Ngay từ đầu, chúng tôi đã đối diện với một thách thức to lớn: làm sao để 80,000 người trẻ thực sự bước vào khoảnh khắc thinh lặng. Chính từ đó, ý tưởng sử dụng một thánh tích mang đủ ý nghĩa tâm linh và cảm xúc để tạo nên bầu không khí đó.

Ban đầu, tôi nghĩ đến Mão Gai Thánh, nhưng Đức Giáo Hoàng đã tôn kính thánh tích này trong giờ Kinh Chiều được truyền hình trực tiếp. Rất nhanh sau đó, Áo Thánh của Chúa Kitô trở thành lựa chọn hiển nhiên. Khi có được thánh tích phi thường này của Chúa Kitô, và biết rằng Đấng Kế vị Thánh Phêrô sẽ đến cầu nguyện trước Người, tôi nhận ra mình cần phải quy tụ đoàn rước các vị thánh vây quanh Đấng mà họ đã hiến dâng cả cuộc đời mình.

Khung cảnh ấy mang sức mạnh tâm linh to lớn, nhưng đối với tôi, nó cũng vô cùng ngoạn mục xét về câu chuyện mà nó truyền tải. Nó tạo nên một bức tranh sống động vừa mang tính tâm linh, vừa đầy xúc động và ấn tượng; và ở góc độ bản thân, chính khung cảnh ấy đã là một lời cầu nguyện.

Hơn nữa, nó còn nối dài sợi chỉ xuyên suốt của chương trình là sự tôn vinh các vị thánh. Xét về mặt tâm linh, sự hiện diện của họ thực sự đã nâng tầm chương trình và chuyển hóa nó thành một lời cầu nguyện.

Một quá trình chuẩn bị giống như một cuộc chạy đua marathon

80,000 khán giả tại sân vận động Stade de France đã bị chinh phục bởi buổi canh thức. Tuy nhiên, ở hậu trường, chắc hẳn đã có những sự cố bất ngờ, những khoảnh khắc hoài nghi, những trở ngại nhỏ và cả những bất ngờ tuyệt vời. Điều gì đọng lại sâu sắc nhất trong tâm trí anh khi nhìn lại mọi chuyện đã diễn ra trước và trong buổi tối hôm đó?

Jean-Baptiste: Điều đầu tiên tôi nghĩ đến là cảm giác nhẹ nhõm tột độ, nhưng cũng là lòng biết ơn sâu sắc đối với chương trình này, bởi thành công của nó là điều không hề chắc chắn ngay từ đầu.

Cụ thể là, chúng tôi chỉ có đúng một ngày tổng duyệt vào thứ Bảy tuần trước đó với sự tham gia của 450 người thực hiện chương trình. Chúng tôi cũng phải hoàn tất việc thử và chỉnh sửa trang phục cho 450 người ngay trong buổi chiều hôm ấy. Đó thực sự là một cuộc chạy đua marathon đầy cam go.

Cũng cần lưu ý rằng toàn bộ phần âm nhạc đều được biểu diễn trực tiếp. Ngày nay, trong lĩnh vực sản xuất truyền hình, điều này gần như chưa từng có tiền lệ. Thông thường, khi chơi nhạc sống, người ta vẫn chuẩn bị sẵn một bản thu âm dự phòng để nhạc có thể tiếp tục vang lên nếu nhạc công mắc lỗi. Còn ở đây, chúng tôi chưa bao giờ có cơ hội tập luyện cùng dàn nhạc và dàn hợp xướng. Chúng tôi cũng không thể thu âm nhạc trước. Nếu dàn nhạc hoặc các ca đoàn bị chậm nhịp hoặc nhanh hơn so với phần lời dẫn được thu âm sẵn, thì toàn bộ buổi biểu diễn đã có thể bị hỏng.

Thế nhưng, mọi thứ đã diễn ra hoàn hảo. Thật sự vô cùng tuyệt vời.

Những bất ngờ thú vị

Tất nhiên là có những tình huống không lường trước, nhưng đó lại là những điều rất vui. Ví dụ, vào phút chót, nhóm của tôi được thông báo rằng các quan chức Vatican cho biết Đức Giáo Hoàng muốn chào đám đông và đi ra sân khấu chính. Chỉ trong vòng ba hoặc bốn phút, chúng tôi phải âm thầm điều động một đội ngũ kỹ thuật viên để đảm bảo an ninh khu vực và di chuyển hàng chục rào chắn đi một quãng đường gần 300 mét (khoảng 1,000 feet), tạo lối đi cho Đức Giáo Hoàng bước ra từ giữa, lên sân khấu và chào khán giả.

Đó là một quyết định hoàn toàn ngẫu hứng từ phía ngài, và rõ ràng đó là một trong những hình ảnh đáng nhớ nhất của buổi canh thức: Đức Giáo Hoàng đứng trên sân khấu đó, được bao quanh bởi một đám đông khổng lồ. Cảm giác thật sự kỳ diệu!

Đáp lại cơn khát tâm linh

Nhìn lại sự kiện này, anh lý giải thế nào về phản ứng nồng nhiệt vượt xa phạm vi 80,000 bạn trẻ có mặt tại sân vận động Stade de France?

Jean-Baptiste: Tôi vô cùng xúc động trước phản ứng của những người tham dự, không chỉ từ khắp nước Pháp mà còn từ quốc tế. Tôi đã nhận được hàng trăm tin nhắn kể từ thứ Sáu. Điều đó chứng tỏ rằng sự kiện này đã chạm đến một điều gì đó sâu sắc hơn nhiều so với một màn trình diễn nghệ thuật đơn thuần nhằm chào đón Đức Giáo Hoàng.

Tôi nghĩ có nhiều yếu tố góp phần vào điều này. Ngày nay, mọi người có khao khát mãnh liệt muốn khám phá hoặc khám phá lại những nhân vật vĩ đại đã định hình nên lịch sử Giáo hội. Họ cũng đang tìm kiếm câu trả lời cho những vấn đề mà giới trẻ ngày nay đang trăn trở. Chương trình đã khơi dậy và đáp ứng những mong mỏi đó.

Rõ ràng, thành công này không hoàn toàn do công sức của riêng tôi. Tối hôm đó, tôi chỉ là một mắt xích nhỏ trong guồng quay chung. Tôi rất hạnh phúc khi được trở thành một công cụ hữu ích trong tay của Chúa Quan phòng. Chính ân sủng đã làm nên vẻ đẹp trọn vẹn cho buổi tối hôm ấy.

 

Khuôn mặt lễ tạ ơn sau mùa thu gặt

Hằng năm, tùy theo tập tục văn hóa mỗi miền vùng châu lục, quốc gia đất nước trên thế giới, có lễ Tạ ơn sau mùa thu gặt. Giáo hội Kitô giáo có truyền thống mừng Lễ tạ ơn này trong nếp sống lễ nghi phụng vụ.

Giáo hội Công giáo nước Đức có truyền thống mừng lễ này vào ngày chúa nhật thứ nhất của tháng 10. hằng năm.Vì vào tháng này thời tiết sang mùa Thu và mùa trồng cấy lúa hoa trái đã thu hoạch xong.

Đâu là khuôn mặt Lễ tạ ơn mùa màng?

Đời sống con người theo đức tin Công giáo là do được Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa, tạo dựng ban cho, và nuôi sống trong suốt dọc đời sống.

Thực phẩm, sản phẩm dùng cho nhu cầu sinh sống, tuy do bàn tay công sức con người làm lụng chế biến ra thành lương thực, cùng tự nhiên, nhưng tất cả lại nằm trong chương trình sắp đặt quan phòng của Thiên Chúa cho sinh hoa kết trái mang lại kết qủa tốt đẹp cho đời sống con người.

Như Thánh Phaolô đã có xác tín: Phaolo trồng, Apollo tưới, nhưng chính Thiên Chúa mới làm cho phát triển nẩy nở sinh hoa kết trái.

Kinh nghiệm này con người dân gian xưa nay đều đã có, nhất là trong việc trồng cấy nông nghiệp, việc chăn nuôi xúc vật. Vì thế dân gian có ngạn ngữ khôn ngoan tin tưởng: làm bởi ta, nhưng ban bởi Trời cao!

Vì thế Giáo hội hăng năm tổ chức lễ Tạ ơn mùa màng muốn nhắc nhớ con người đến tâm tình tạ ơn trời đất, tạ ơn Thiên Chúa nguồn ban cho lương thực của ăn nuôi sống, đồng thời nói lên tâm tình lời cám ơn những nỗ lực hy sinh của những con người đã góp phần vào công việc làm lụng gieo trồng chăm sóc, phát minh cho có được hoa trái mùa màng thực phẩm.

Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa, không chỉ quan phòng sắp đặt cho mùa màng tốt đẹp làm lương thực cho nhu cầu nuôi sống sức khoẻ thể xác cùng tinh thần trí khôn con người. Nhưng Ngài ngay từ thuở tạo dựng vũ trụ trước tiên đã tạo dựng những nền tảng cơ sở cho đời sống, cho mùa màng của con người rồi. Ngài đã tạo dựng bốn yếu tố nền tảng căn bản cho sự sống phát triển: Nước, Đất, Không Khí, và Lửa,như Kinh Thánh thuật lại.

1.Kinh Thánh nơi sách Sáng Thế ký thuật lại: Thuở ban đầu khi vũ trụ chưa thành hình còn hoang sơ hỗn mang, Thần Linh Thiên Chúa bay là là trên mặt nước. ( St 1,1). Như thế nước là yếu tố căn bản đầu tiên.

Trong đời sống xưa nay, nước là nhu cầu căn bản cho sự sống, cho phát triển nơi con người, nơi xúc vật, nơi cây cỏ thảo mộc trong vũ trụ thiên nhiên. Không có nước không có sự sống, và sự sống không có phát triển tồn tại được.

Nước mưa từ trên trời rơi xuống vũ trụ mặt đất. Nước chảy từ trên núi đồi xuống bên dưới vùng đất thấp. Nước chảy trong dòng suối, sông ngòi, ao hồ và ngoài biển đại dương bao la. Dòng nước chẩy qua tới đâu mang sức sống phù sa cho mọi loài sinh vật sống trong nước, như cây cỏ rong rêu cùng các loài cá.

Theo ước tính: ba phần tư trái đất được bao phủ bởi nước, ba phần tư mỗi thảo mộc cây cỏ, thân thể của mỗi loài xúc vật được cấu thành chứa nước.

Nước là món qùa tặng châu báu cho sự sống các loài thụ tạo trong trái đất. Nước cùng với đất, không khí và lửa tạo thành chuỗi dây căn bản của bốn yếu tố căn bản cho sự sống trong vũ trụ.

Thánh Phanxico khó khăn thành Assisi đã nói lên tâm tình ca ngợi tạ ơn trong bài ca Mặt Trời về Nước do Thiên Chúa dựng nên, và thân tình gọi Nước là chị.

“Chúc tụng Ngài, lạy Chúa, qua Chị Nước

Rất khiêm nhường, rất hữu ích làm sao

Rất mực thanh khiết, trong sáng dường nào

và thật duyên dáng và vô cùng quý giá.”

2.Kinh Thánh viết thuật lại: Ban đầu Thiên Chúa tạo dựng trời và đất. ( St 1,1-2).

Từ lòng Đất nảy sinh cây cỏ hoa trái. Từ lòng đất sự sống thảo mộc các chủng loại phát triển xanh tươi tốt vươn vượt lên trên không gian. Đất được ca ví gọi là mẹ của chúng sinh. Đất là hình ảnh chỉ về sự sinh sôi nảy nở, sự mầu mỡ phát triển sinh hoa kết trái.

Đất là không gian ngôi nhà cho sự sống con người chúng ta, là một hành tinh trong chuỗi các hành tinh do Thiên Chúa tạo dựng nên, là chất liệu được Thiên Chúa dùng tạo dựng thân xác hình hài con người, như Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa thực hiện: Thiên Chúa lấy bùn đất nặn thành hình dạng con người, và Ngài thổi hơi vào mũi cho có hơi thở sự sống. ( St 2,7)

Đất ở vị trí đối diện với trời, như dân gian có ca “ví trời cao, đất thấp”. Và con người thuộc về cả trời lẫn đất, như Thánh Phaolo đã có hình ảnh về Ông Adong và Chúa Giêsu Kitô: Adong, con. người thứ nhất được tạo thành từ đất. Con người thứ hai- Chúa Giesu Kitô – có nguồn gốc từ trời có hình dạng từ trời cao. ( 1 Cor 15,45-49).

Năm 1855 Vị thủ lãnh dân da đỏ vùng Seatle bên Hoa Kỳ đã viết thư cho Tổng Thống Hoa Kỳ: Đất là người mẹ của chúng ta. Đất không thuộc về con người. Nhưng con người thuộc về đất.

Đất vì thế là ngôi nhà căn bản quan trọng cho đời sống con người, thú động vật và thảo mộc cây cỏ trong thiên nhiên.

Thánh Phanxico khó khăn thành Assisi đã nói lên tâm tình ca ngợi cùng tạ ơn trong bài ca Mặt Trời về Đất do Thiên Chúa dựng nên, và thân tình gọi là Chị, là người Mẹ.

“ Chúc tụng Ngài, lạy Chúa tôi, qua người chị, Mẹ Trái Đất

hằng nâng đỡ và chăm sóc chúng con

sản sinh ra muôn vàn hoa trái

cùng muôn loài thảo mộc đẹp tươi”

3.Như Nước, Đất và Lửa, Không Khí gío trời thuộc vào bốn yếu tố căn bản như trong quan niệm suy nghĩ truyền thống từ thời cổ đại.

Không khí gío trời không thể nhìn thấy. Nhưng con người ai cũng cảm nhận ra được, và không khí gío trời rất cần thiết cho sự sống. Không khí gío trời thổi tới đâu gây làn sức chuyển động cây cỏ trong thiên nhiên, mang luồng sức thoáng mát cho đời sống. Nhưng nếu Không khí gió trời thổi qúa mạnh cũng gây ra sự tàn phá nhà cửa cùng cây cối thảo mộc… như những cơn bão tố, cơn xoáy lốc.

Hình ảnh Không khí gío trời đã thể hiện ngay từ khi Thiên Chúa tạo dựng vũ trụ trời đất: Thần linh Thiên Chúa bay là là trên vũ trụ còn đang trong tình trạng hỗn mang. ( St 1,1)

Không khí hơi thở sự sống con người có là do từ Thiên Chúa. Kinh Thánh thuật lại sau khi Thiên Chúa Giave lấy bùn đất nặn thành hình hài con người, rồi Ngài thổi hơi (không khí) vào mũi, con người liền có sự sống. ( St 2,7).

Kinh Thánh khi nói vể Đức Chúa Thánh Thần hiện xuống ngày xưa vào ngày lễ Ngũ Tuần trên các Tông đồ và Đức Mẹ Maria ở Jerusalem, đã dùng hình ảnh biểu tượng cơn gío mạnh là biểu tượng Thần Linh Thiên Chúa ngự đến. ( Cv 2,2).

Trong đời sống con người chúng ta, thú động vật sống trên mặt đất hay trong lòng nước đều cần không khí để thở cho sự sống được phát triển tồn tại. Buồng phổi trong con người, cùng cả nơi thú động vật là nơi tiếp nhận không khí cho có sinh khí sức mạnh lưu chuyển nuôi sống cơ thể.

Thánh Phanxico khó khăn thành Assisi đã nói lên tâm tình ca ngợi cùng tạ ơn trong bài ca Mặt Trời về Không khí gío trời và thân tình gọi là Anh.

“Chúc tụng Ngài, lạy Chúa tôi, qua anh Gió,

với Mây trời, bầu Khí Quyển thanh quang

Ngài cho thời tiết thay đổi nhịp nhàng

cho muôn loài nguồn dưỡng nuôi sinh nở.”

4.Như Nước, Đất, Không Khí và Nước, Lửa thuộc vào bốn yếu tố căn bản như trong quan niệm suy nghĩ truyền thống thời cổ đại. Lửa ở vị trí đối ngược với Nước. Nước có thể dập tắt Lửa đang cháy, nhưng Lửa có thể làm cho nước biến hóa thành khói hơi lỏng bay lan tỏa lên cao.

Kinh Thánh nói đến Lửa như một sức mạnh thần thánh chiếu sáng.

Thiên Chúa Giave hiện ra với thánh Tiên tri Mose trong bụi gai cháy sáng rực lửa, nhưng bụi gai không bị thiêu rụi, diễn tả bản thể và công việc của Ngài trở thành như hình ảnh ngọn Lửa. ( Xh 3,2)

Khi tổ tiên dân Do Thái xuất hành vượt qua sa mạc, biển đỏ trở về quê hương đất nước Do Thái, ban đêm luôn có một cột lửa thánh thiêng của Giave Thiên Chúa dẫn đường soi lối đi.( Xh 13,21)

Chúa Giêsu Kitô đã dùng hình ảnh biểu tượng của Lửa khi Ngài nói về sứ mạng cứu độ của Ngài: Thầy đã đến ném lửa vào mặt đất, và Thầy những ước mong phải chi lửa ấy bùng cháy lên.” ( Lc 12,49).

Vào ngày lễ Ngũ Tuần, như Kinh Thánh viết thuật lại, Đức Chúa Thánh Thần, Đấng là Thần linh của Thiên Chúa, ngự xuống trên các Tông Đồ và Đức mẹ Maria như hình một ngọn lưỡi Lửa. Hình ảnh này muốn trình bày diễn tả Đức Chúa Thánh Thần là hơi nồng ấm của Thiên Chúa mang đến sự can đảm cho con người trong cơn sợ hãi âu lo. ( Cv 2,3)

Trong đời sống con người chúng ta xưa nay luôn có thách thức với Lửa, như có ngạn ngữ khôn ngoan cảnh giác: Đừng chơi đùa với Lửa!

trong ý nghĩa: Chỉ khi ai nhận ra giới hạn của mình và chấp nhận thực tế, họ có thể giữ cho Lửa-sự nóng nảy vội vàng- không bùng lên vượt qúa lằn ranh hàng rào, tránh được nguy cơ bị lửa lan tỏa thiêu rụi.

Lửa phát tỏa ánh sáng và hơi nóng ra vùng xung quanh, cùng có sức mạnh đốt cháy thiêu rụi vật thể ra thành tro bụi, như những vụ cháy cây rừng đã từng xảy ra.

Lửa cũng là hình ảnh biểu tượng về tình yêu, lòng sốt mến, như khi chúng ta đốt thắp ngọn lửa nơi cây nến lúc cầu nguyện. Trong đêm tối ánh lửa cây nến có sức mang lại sự vui vẻ, niềm an ủi, niềm hy vọng cho tâm hồn, xóa tan sự sợ hãi cô đơn.

Và dân gian có câu nói “ nối lửa đức tin cho đời!” ý muốn nói lòng nhiệt thành liên tục với công việc sống cùng gìn giữ đức tin là nhân chứng loan báo đức tin giữa dòng đời sống.

Thánh Phanxico khó khăn thành Assisi đã nói lên tâm tình ca ngợi cùng tạ ơn trong bài ca Mặt Trời về Lửa, và thân tình gọi là Anh.

“Chúc tụng Ngài, lạy Chúa tôi, qua ánh Lửa

đến chiếu soi trong tăm tối đêm trường

Anh vừa tuấn tú lại càng thêm vui vẻ,

vừa mạnh mẽ lại vừa rất kiên cường.”

Cùng với tâm tình ca ngợi tạ ơn Thiên Chúa của Thánh Phanxico thành Assisi, Vị Thánh gắn liền đời sống tâm linh với công trình thiên nhiên trong vũ trụ, nhân dịp kỷ niệm 800 năm thánh nhân qua đời ( +1226 – 2026), xin dâng lên lời ca tụng tạ ơn Thiên Chúa đã tạo dựng bốn yếu tố căn bản nền tảng cho sự sống trong vũ trụ, cho mùa màng đời sống con người phát triển, cho đời sống thú động vật thảo mộc cây cỏ nơi vũ trụ hôm qua, hôm nay và ngày mai.

Lm. Daminh Nguyễn ngọc Long

 

1. "Đưa cuộc chiến tranh tàn bạo của Nga trở lại nơi nó bắt nguồn" — Ukraine kỷ niệm Ngày Bảo vệ.

Ngày 1 tháng 10, Ukraine kỷ niệm Ngày Những người bảo vệ đất nước, vinh danh những người đang phục vụ trong quân đội trong bối cảnh cuộc xâm lược toàn diện của Nga vẫn tiếp diễn.

"Cảm ơn tất cả những người bảo vệ đất nước chúng ta, những người đang nỗ lực đưa cuộc chiến tranh bệnh hoạn của Nga trở về nơi nó bắt nguồn", Tổng thống Volodymyr Zelenskiy nói.

Tổng thống cũng cho biết lực lượng Ukraine đã tấn công một mục tiêu ở Hắc Hải, một địa điểm ở tỉnh Oryol của Nga được sử dụng để phóng và cất giữ máy bay điều khiển từ xa tấn công, một cơ sở dầu mỏ ở tỉnh Samara và một kho tiếp tế hỗ trợ lực lượng Nga ở tỉnh Bryansk.

"Đây chính xác là những phản ứng chính đáng cần thiết lúc này. Chúng ta sẽ tiếp tục tước đoạt khả năng tiếp tục cuộc chiến của Nga", Tổng thống Zelenskiy nói.

Trong thông điệp nhân Ngày Quốc phòng, Tổng tư lệnh Mykhailo Drapatyi đã nhấn mạnh một đặc điểm nổi bật trong cuộc chiến của Ukraine: đó là dựa vào sự đổi mới, hệ thống điều khiển từ xa, độ chính xác và các giải pháp phi truyền thống hơn là số lượng đơn thuần.

Tướng Drapatyi nói: "Trong khi kẻ xâm lược cố gắng áp đảo chúng ta bằng số lượng lớn phế liệu và các cuộc tấn công ‘kiểu máy xay thịt’, chúng ta lại đặt cược vào sự đổi mới và các hệ thống điều khiển từ xa, các tính toán chính xác và các giải pháp phi truyền thống, đồng thời bảo tồn và phát triển nguồn nhân lực của mình ở mức tối đa."

Tướng Drapatyi cũng nhấn mạnh chiến dịch tấn công sâu vào lãnh thổ đối phương của Ukraine.

"Máy bay điều khiển từ xa của chúng ta đã thay đổi luật chơi trên chiến trường, trong khi các cuộc tấn công tầm xa chính xác đang dần dần làm suy yếu nguồn lực và hậu cần của kẻ thù ngay sâu trong hậu phương", ông nói.

Tướng Drapatyi cho biết trách nhiệm chính của ông với tư cách là tổng tư lệnh là tạo ra những điều kiện để quân đội có thể chiến đấu và giành chiến thắng thông qua sự phối hợp, tình báo và công nghệ, đồng thời nhấn mạnh rằng con người vẫn là tài sản quý giá nhất của quân đội Ukraine.

Hàng năm, Ukraine kỷ niệm Ngày Chiến sĩ phòng thủ vào ngày 1 tháng 10, để tôn vinh những người đã chiến đấu vì độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước.

Ngày này trùng với Lễ Đức Mẹ Mân Côi, hay Pokrova, một ngày lễ gắn liền với truyền thống của người Cossack Ukraine. Ukraine cũng kỷ niệm Ngày Cossack Ukraine và Ngày Cựu Chiến Binh vào ngày 1 tháng 10.

[Kyiv Independent: 'Returning Russia's sick war to where it came from' — Ukraine marks Defenders Day]

2. Tổng thống Zelenskiy phê duyệt các chiến dịch tầm xa vào tháng 10, hứa hẹn tăng cường lực lượng F-16.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho biết nước này đã phê duyệt các hoạt động tầm xa trong tháng 10 và vạch ra kế hoạch vận chuyển tiếp tế cho máy bay chiến đấu F-16 đến nước này trước cuối năm.

Tổng thống Zelenskiy đưa ra thông báo trong một tuyên bố hôm thứ Ba, ngày 29 tháng 9, sau cuộc thảo luận chi tiết với Bộ Quốc phòng Ukraine và các quan chức quân sự chịu trách nhiệm lập kế hoạch sản xuất vũ khí trong nước.

Cuộc họp cũng thảo luận về một hệ thống mới để đối phó với máy bay điều khiển từ xa Shahed chạy bằng động cơ phản lực của Nga.

Tổng thống Zelenskiy cho biết: "Chúng tôi đang đàm phán với một số quốc gia cụ thể về các gói hỗ trợ hàng không. Lực lượng tăng viện sẽ đến trong thời gian tới", mà không công khai danh sách các quốc gia liên quan hoặc nội dung của các gói hỗ trợ này.

Máy bay phản lực và đạn dược của Bỉ

Những phát biểu mới nhất của Tổng thống Zelenskiy được đưa ra vài giờ sau khi ông công bố thỏa thuận với Bỉ, theo đó nước này đồng ý chuyển giao ba máy bay chiến đấu F-16 cho Ukraine trước cuối năm 2026.

Ông cho biết Kyiv sẽ nỗ lực để nhận máy bay thông qua quy trình nhanh chóng và Ukraine đã nhận được các lô hàng đạn dược khẩn cấp cho máy bay F-16 từ Bỉ và Tây Ban Nha.

"Khi Nga leo thang các cuộc tấn công mỗi ngày, chúng ta cần bổ sung thêm khả năng bắn hạ các mục tiêu trên không và bảo vệ người dân", ông nói, nhưng không cung cấp thời gian giao hàng cụ thể.

Các nguyên mẫu nhằm chống lại máy bay điều khiển từ xa phản lực.

Ukraine đã đồng ý với các nguyên mẫu đầu tiên của một hệ thống được thiết kế để bắn hạ máy bay Shahed phản lực, loại máy bay nhanh hơn (đạt tốc độ lên tới 230-270 dặm/giờ) và khó đánh chặn hơn đáng kể so với các mẫu máy bay cánh quạt cũ hơn.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết Ukraine đã nhận được đạn dược cho máy bay F-16 từ Bỉ và Tây Ban Nha.

Tổng thống Zelenskiy nói: "Chúng tôi đã xác định được những nguyên mẫu đầu tiên có thể trở thành vũ khí hiệu quả", đồng thời cho biết thêm rằng "cần phải bảo đảm rõ ràng về thời gian, kinh phí và khối lượng sản xuất dành riêng cho loại vũ khí này".

Thông báo này được đưa ra sau lời thừa nhận thẳng thắn của tổng thống một ngày trước đó.

Hôm thứ Hai, ngày 28 tháng 9, Tổng thống Zelenskiy cho biết tỷ lệ đánh chặn máy bay điều khiển từ xa nói chung của Ukraine đạt 70%, nhưng chỉ đạt 57% đối với máy bay Shahed chạy bằng động cơ phản lực – một con số mà ông mô tả là thấp hơn nhiều so với mức cần thiết, theo Ukrinform.

Trong khi đó, các nhà sản xuất Ukraine đang chạy đua để thu hẹp khoảng cách đó trước mùa đông.

Ngày 15 tháng 9, Ukraine đã thử nghiệm thành công một hỏa tiễn đánh chặn khác nhằm vào các máy bay điều khiển từ xa phản lực, bắn trúng mục tiêu Shahed. Tuy nhiên, Tổng thống Zelenskiy cho biết hệ thống điều khiển vẫn cần được hoàn thiện trước khi có thể được coi là sẵn sàng sử dụng.

Trong những trường hợp các biện pháp khác không hiệu quả, Ukraine cũng đã điều động máy bay chiến đấu F-16 để chống lại máy bay điều khiển từ xa.

Chiến lược mùa đông của Nga

Động thái này diễn ra khi Mạc Tư Khoa tăng cường các chiến dịch hàng ngày, sau những cuộc gặp gỡ có vẻ tích cực và thành công với các đặc phái viên cao cấp của Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner, những người đã đến thăm Mạc Tư Khoa và Kyiv vào đầu tháng 9 với các đề xuất mới nhằm chấm dứt chiến tranh.

Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh, gọi tắt là ISW hôm thứ Hai, chiến lược của Putin hiện dựa vào các cuộc tấn công phối hợp quy mô lớn bằng hỏa tiễn đạn đạo và máy bay điều khiển từ xa phản lực để buộc Ukraine đầu hàng trong mùa đông.

Tuy nhiên, Thủ tướng Serhii Koretskyi cho biết Ukraine đã chuẩn bị rất kỹ lưỡng cho mùa đông chiến tranh thứ năm của mình.

Kể từ khi được bổ nhiệm vào chức vụ này vào ngày 16 tháng 7 trong một cuộc cải tổ nội các rộng lớn hơn, Koretskyi đã tập trung vào công tác chuẩn bị cho mùa đông, đặc biệt là vì chính quyền Ukraine dự đoán Nga sẽ tiếp tục tấn công vào các cơ sở hạ tầng quan trọng, bao gồm lưới điện và nguồn cung cấp nước.

Trong bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, gọi tắt là UNGA ở New York, Tổng thống Zelenskiy thừa nhận mùa đông sắp tới có thể gây khó khăn cực kỳ cho người dân Ukraine, nhưng cảnh báo rằng Nga sẽ phải gánh chịu hậu quả nếu tiếp tục tấn công hệ thống năng lượng của Ukraine.

Ông kêu gọi các bước giảm leo thang trước mùa đông nhưng lập luận rằng không thể kỳ vọng Kyiv sẽ kiềm chế trong khi Nga tiếp tục tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự.

Ông nói thêm rằng các cuộc tấn công của Ukraine chủ yếu nhằm vào khả năng tài chính của Mạc Tư Khoa trong cuộc chiến.

Cũng trong hội nghị thượng đỉnh ở New York, 51 quốc gia đã ký một tuyên bố chung kêu gọi Điện Cẩm Linh đồng ý ngừng bắn toàn diện và tiến hành các cuộc đàm phán có ý nghĩa.

Tổng thống Zelenskiy cũng đã gặp Tổng thống Donald Trump bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, kêu gọi các đối tác tổ chức các cuộc đàm phán ba bên để tiếp tục đà ngoại giao đạt được từ cuộc thảo luận với các phái viên Mỹ, đồng thời nhắc lại rằng Ukraine sẵn sàng cho một lệnh ngừng bắn.

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cũng tham dự hội nghị thượng đỉnh, đại diện cho Nga thay cho Putin, người lần cuối tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc vào năm 2015 và đã tránh các cuộc gặp trực tiếp với các nhà lãnh đạo phương Tây kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện vào năm 2022.

Ông Lavrov nói rằng Điện Cẩm Linh sẽ không tạm dừng "chiến dịch quân sự đặc biệt" của mình ngay cả trong các cuộc đàm phán, đồng thời cho biết thêm rằng Ukraine sẽ giữ nguyên biên giới năm 1991 nếu các quốc gia Âu Châu không "tham gia vào những trò hề của họ".

[Kyiv Post: Zelensky Approves October Long-Range Operations, Promises F-16 Reinforcements]

3. Nga đe dọa các nhà máy sản xuất vũ khí ở Âu Châu cung cấp cho Ukraine, nói rằng chúng ‘không an toàn’.

Ngày 30 tháng 9, phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết các nhà máy Âu Châu sản xuất vũ khí cho Ukraine có thể trở thành mục tiêu quân sự của Mạc Tư Khoa.

Lời cảnh báo được đưa ra vài giờ sau khi Nga đe dọa NATO bằng vũ khí hạt nhân nếu các thành viên liên minh tìm cách cô lập tỉnh Kaliningrad. Điều này cũng diễn ra trong bối cảnh các quan chức phương Tây bày tỏ lo ngại về những gì họ mô tả là các hoạt động hỗn hợp ngày càng gia tăng của Nga chống lại NATO.

Bà Zakharova nói: "Các nhà máy sản xuất vũ khí ở các nước Âu Châu cung cấp vũ khí cho Ukraine là mục tiêu quân sự tiềm tàng của Nga. Không nên cho rằng các nhà máy quân sự bên ngoài Ukraine sản xuất vũ khí cho (Kyiv) sẽ an toàn. Bất cứ ai nghĩ như vậy đều sai lầm."

"Các nước Âu Châu đang trực tiếp can thiệp vào cuộc xung đột ở Ukraine," bà nói thêm.

Cảnh báo này được đưa ra sau tuyên bố ngày 29 tháng 9 của Estonia rằng tình báo Nga đứng sau vụ đốt phá hồi tháng 8 nhằm vào một tòa nhà thuộc sở hữu của một nhà thầu quốc phòng Estonia ở Tallinn.

Các quan chức phương Tây ngày càng bày tỏ lo ngại về các hoạt động quân sự hỗn hợp bị cáo buộc của Nga trên lãnh thổ NATO, đặc biệt là ở các quốc gia dọc sườn phía đông của liên minh và những nước ủng hộ Ukraine.

Đầu tháng này, Đức cáo buộc Mạc Tư Khoa dàn dựng vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa nhằm vào phi trường Leipzig. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng cảnh báo rằng Nga có thể tiến hành một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa "vô tình" vào lãnh thổ NATO để thử thách sự đoàn kết của liên minh.

[Kyiv Independent: Russia threatens European arms factories supplying Ukraine, says they are 'not safe']

4. Máy bay điều khiển từ xa của Nga tấn công cây cầu quan trọng ở Kyiv, nối liền bờ đông và bờ tây thành phố.

Thị trưởng Vitali Klitschko cho biết, hai máy bay điều khiển từ xa của Nga đã tấn công gần các trụ cầu phía Nam của Kyiv vào ngày 1 tháng 10, làm gián đoạn tuyến tàu điện ngầm quan trọng nối liền bờ đông và bờ tây của thành phố.

Vụ tấn công xảy ra vào khoảng 11 giờ 30 phút sáng giờ địa phương, khi xe hơi và một đoàn tàu điện ngầm vẫn đang lưu thông qua cầu. Các video bắt đầu xuất hiện trên mạng xã hội cùng lúc đó, cho thấy một đám cháy trên cầu và một cột khói bốc lên phía trên.

Sau các cuộc tấn công, giao thông trên cầu đã bị tạm dừng trong khi lực lượng cấp cứu kiểm tra hiện trường và đánh giá thiệt hại, thị trưởng cho biết.

Khi đoàn tàu đi qua khu vực này, bụi đã bay vào toa tàu qua hệ thống thông gió sau vụ nổ. Không có hành khách hay lái tàu nào bị thương, cửa sổ và toa tàu không bị hư hại. Đoàn tàu đã được đưa đến kho bảo dưỡng để kiểm tra thêm, theo thông báo của Chính quyền Thành phố Kyiv.

Vào lúc 14 giờ 25 phút giờ địa phương, Chính quyền Thành phố Kyiv cho biết giao thông qua cầu đã được thông suốt và cuộc kiểm tra sơ bộ không phát hiện hư hại nghiêm trọng nào đối với công trình.

Tính đến 12 giờ 30 phút trưa giờ địa phương, đã có sáu lần cảnh báo không kích được ban hành tại Kyiv kể từ đầu ngày, trong khi tiếng nổ được nghe thấy ở nhiều khu vực của thành phố, bao gồm cả quận Pecherskyi trung tâm.

Kyiv đã phải hứng chịu các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa gần như liên tục trong suốt tuần qua. Vào ngày 30 tháng 9, thành phố ghi nhận một trong những cảnh báo không kích dài nhất kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện, kéo dài 12 giờ 44 phút. Tổng thời gian cảnh báo không kích hoạt trong ngày hôm đó là 20 giờ 44 phút.

Vài giờ trước vụ tấn công vào cầu phía Nam Kyiv, một máy bay điều khiển từ xa của Nga đã tấn công một trường học ở quận Solomianskyi của thành phố, gây ra hỏa hoạn ở tầng ba và làm hư hại một phần tường, cửa ra vào và cửa sổ, theo Tổng thống Volodymyr Zelenskiy.

Vào thời điểm cuộc tấn công diễn ra, học sinh và giáo viên đang ở trong nơi trú ẩn và không ai bị thương.

"Những tên khốn Nga tiếp tục tấn công cuộc sống trên khắp đất nước chúng ta, trẻ em Ukraine và các trường học của chúng ta. Nga phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về điều này và nhận được sự đáp trả cho các cuộc tấn công của chúng", Tổng thống Zelenskiy nói.

Theo chính quyền địa phương, máy bay điều khiển từ xa của Nga cũng đã tấn công một khu phức hợp phi dân cư ở quận Pecherskyi của Kyiv và các cơ sở kho hàng ở quận Solomianskyi.

Một trung tâm dữ liệu đặt tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Parkovy ở quận Pecherskyi cho biết vào ngày 1 tháng 10 rằng họ đã bị hư hại nghiêm trọng và đã ngừng hoạt động hoàn toàn. Công ty cho biết sẽ không thể khôi phục dịch vụ tại địa điểm này.

Từ cuối tháng 8, Nga đã tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào Kyiv, liên tục triển khai các máy bay điều khiển từ xa phản lực tốc độ cao hơn suốt ngày đêm, khiến cho hệ thống phòng không hiện có của Ukraine khó có thể đánh chặn chúng hơn.

Vụ tấn công mới nhất diễn ra một ngày sau khi Nga tiến hành cuộc tấn công lớn nhất vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Kyiv kể từ mùa thu năm ngoái, gây ra tình trạng mất điện.

Các cuộc tấn công của Nga cũng nhắm vào các khu vực khác của Ukraine trong đêm 1 tháng 10, khiến ít nhất 6 người thiệt mạng và 38 người khác bị thương trên khắp cả nước.

[Kyiv Independent: Russian drones strike key Kyiv bridge linking eastern, western banks of city]

5. Nga gửi lời đe dọa hạt nhân mới tới NATO qua Kaliningrad khi căng thẳng leo thang.

Phát ngôn nhân của NATO, Allison Hart, nói với tờ Kyiv Independent ngày 30 tháng 9 rằng Nga đã cảnh báo NATO rằng họ sẵn sàng sử dụng vũ khí hạt nhân nếu các thành viên liên minh tìm cách cô lập tỉnh Kaliningrad.

Lời cảnh báo được đưa ra trong một văn bản không chính thức của Nga gửi cho NATO, trong đó cũng đe dọa khả năng tấn công các trung tâm ra quyết định ở các quốc gia thành viên NATO ngay từ đầu một cuộc xung đột như vậy. Thông điệp này làm tăng thêm những lời lẽ hùng hồn mới của Nga hướng về Âu Châu và những cảnh báo về hành động quân sự giả định chống lại vùng lãnh thổ tách rời của Nga trên Biển Baltic.

"Nga sẽ sẵn sàng sử dụng toàn bộ kho vũ khí và năng lực mà mình có, bao gồm cả vũ khí hạt nhân, để bảo vệ lãnh thổ của mình nếu các nước NATO thực hiện bất kỳ nỗ lực nào nhằm cô lập vùng Kaliningrad khỏi phần còn lại của đất nước", thông báo cho biết.

Nó cũng nêu lên khả năng "Nga sẽ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các trung tâm ra quyết định ở các quốc gia thành viên của liên minh ngay từ đầu."

Hart bác bỏ những lời đe dọa, nói rằng NATO tự coi mình là một liên minh phòng thủ và không xem các hoạt động quân sự của mình là mối đe dọa đối với Nga.

"Chúng tôi kịch liệt lên án việc đe dọa sử dụng vũ lực, bao gồm cả những lời lẽ hạt nhân thiếu trách nhiệm. Chúng tôi kêu gọi Nga chấm dứt cuộc chiến tranh vô cớ ở Ukraine", bà nói. "Việc Nga sử dụng chiến thuật hỗn hợp là dấu hiệu của sự tuyệt vọng. Nhưng chúng tôi sẽ không bị lung lay khỏi sự ủng hộ dành cho Ukraine."

Đại sứ quán Nga tại Ireland đã đưa ra cảnh báo tương tự vào ngày 30 tháng 9.

Đại sứ quán Nga tuyên bố rằng Liên minh Âu Châu và NATO đang tăng cường hoạt động quân sự dọc biên giới phía tây của Nga, bao gồm cả các cuộc tập trận. Họ cũng trích dẫn cái mà họ gọi là "thông tin" cho rằng NATO đang chuẩn bị phong tỏa đường không và đường biển đối với tỉnh Kaliningrad, nhưng không cung cấp bằng chứng hoặc xác định nguồn gốc của tuyên bố này.

Tỉnh Kaliningrad là một vùng lãnh thổ biệt lập của Nga trên Biển Baltic, nằm giữa hai thành viên NATO là Ba Lan và Lithuania, và bị ngăn cách với lục địa Nga bởi lãnh thổ Lithuania.

Đại sứ quán cũng bác bỏ những cảnh báo từ các quan chức Âu Châu rằng Mạc Tư Khoa có thể đang chuẩn bị cho một cuộc đối đầu quân sự với Âu Châu, khẳng định rằng không có cơ sở nào cho những tuyên bố như vậy.

Bài báo dẫn lời Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov nói rằng nếu phương Tây tấn công Nga, Mạc Tư Khoa sẽ đáp trả bằng "một cuộc chiến hoàn toàn khác và rất ngắn".

Nga đã nhiều lần sử dụng luận điệu hạt nhân trong cuộc đối đầu với các nước phương Tây về cuộc chiến tranh toàn diện chống lại Ukraine. Trước đây, Anh đã lên án những tín hiệu hạt nhân của Mạc Tư Khoa là gây bất ổn và cảnh báo rằng những luận điệu như vậy làm tăng nguy cơ tính toán sai lầm.

Các quan chức phương Tây cũng bày tỏ lo ngại về điều mà họ mô tả là các hoạt động hỗn hợp của Nga đang gia tăng chống lại các thành viên NATO, đặc biệt là các quốc gia ở sườn phía đông của liên minh và những nước ủng hộ Ukraine.

[Kyiv Independent: Russia sends NATO new nuclear threat over Kaliningrad as tensions rise]

6. Ukraine đã khiến Nam Hàn tức giận như thế nào — và tại sao điều đó lại quan trọng

Ukraine vừa chọc giận một đối tác khác — một đối tác đang sở hữu kho vũ khí mà Kyiv muốn có.

Thông báo của Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ngày 23 tháng 9 về việc hai tù binh chiến tranh Bắc Hàn của Ukraine được đưa đến Nam Hàn đã không được đón nhận tích cực tại Hán Thành.

"Việc không tiết lộ thông tin là hoàn toàn phù hợp, xét đến những vấn đề mà việc tiết lộ có thể gây ra, và chúng tôi đã đồng ý làm như vậy", Tổng thống Nam Hàn Lý Tại Minh đáp lại, đồng thời cáo buộc Kyiv đã vi phạm thỏa thuận bảo mật thông tin.

Ngày 28 tháng 9, Bộ Ngoại giao Nam Hàn đã tăng cường áp lực bằng cách triệu tập đại sứ Ukraine để phản đối.

Các quan chức ở Hán Thành đã cảnh báo rằng việc tiết lộ thông tin nhạy cảm về việc chuyển giao tù binh chiến tranh có thể gây ra những hậu quả về an ninh và ngoại giao — và đe dọa gia đình của các tù binh.

Trong bối cảnh Nam Hàn yêu cầu lời xin lỗi và lời giải thích, vụ việc này càng làm trầm trọng thêm chuỗi những sai sót ngoại giao đang làm tổn hại quan hệ của Ukraine với các đối tác quốc tế giữa lúc Nga đang xâm lược Ukraine.

Động thái này cũng diễn ra chỉ hơn một tháng sau khi Tổng thống Zelenskiy có một động thái khác nhằm thu hút vũ khí từ Nam Hàn - lần này là hệ thống phòng không nhằm bảo vệ Ukraine khỏi hỏa tiễn đạn đạo của Nga.

Tại sao Nam Hàn lại tức giận?

Tháng Giêng năm 2025, Kyiv thông báo đã bắt giữ hai binh sĩ Bắc Hàn trong các trận chiến ở tỉnh Kursk phía tây nước Nga.

Hai người này nằm trong số hàng ngàn binh lính được nhà độc tài Bắc Hàn Kim Chính Ân phái đi vào năm 2024 để tăng cường lực lượng Nga ở khu vực biên giới, biến Bắc Hàn trở thành quốc gia duy nhất cho đến nay gửi quân đội của mình chiến đấu bên cạnh Mạc Tư Khoa.

Theo các nguồn tin, các tù binh chiến tranh đã bày tỏ mong muốn đào tẩu sang Nam Hàn, và các nhà lãnh đạo Ukraine và Nam Hàn đã đồng ý vào tháng 7 sẽ giải quyết vấn đề này theo nguyện vọng của các tù binh và các nguyên tắc nhân đạo.

Tuy nhiên, Hán Thành vẫn giữ kín thông tin chi tiết, trước đó từ chối xác nhận liệu họ đã đến Nam Hàn hay chưa, viện dẫn những rủi ro tiềm tàng đối với gia đình họ.

Theo các báo cáo của truyền thông và các tổ chức phi chính phủ, chế độ Kim Chính Ân coi gia đình của những người đào tẩu là đối tượng đáng nghi ngờ, khiến họ trở thành mục tiêu của sự đàn áp, giám sát khắc nghiệt hơn và việc cưỡng bức di dời.

Ngoài vấn đề an toàn cá nhân của những người liên quan, Tổng thống Lý còn bày tỏ lo ngại về những hệ lụy tiềm tàng về ngoại giao và an ninh đối với Bán đảo Triều Tiên.

Hán Thành và Bình Nhưỡng, quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, đã vướng vào cuộc cạnh tranh gay gắt kể từ Chiến tranh Bắc Hàn 1950-1953, khiến bán đảo bị chia cắt giữa hai quốc gia được trang bị vũ khí hạng nặng.

Thông báo của Tổng thống Zelenskiy được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Bắc Hàn phóng hai hỏa tiễn đạn đạo ngoài khơi bờ biển phía đông, không lâu sau khi nước này đưa ra những lời đe dọa liên quan đến cuộc tập trận quân sự chung giữa Mỹ và Nam Hàn.

Căng thẳng trong khu vực vẫn ở mức cao ngay cả khi Tổng thống Donald Trump và người đồng cấp Nam Hàn tìm cách giảm leo thang — thậm chí Tổng thống Lý còn kêu gọi Washington nới lỏng các lệnh trừng phạt để đổi lấy việc "đóng băng" chương trình hạt nhân của Bắc Hàn.

Vụ việc với Ukraine cũng khiến Tổng thống Lý, thuộc đảng Dân chủ Tự do, gọi tắt là DPK, phải đối mặt với sự chỉ trích từ phe đối lập trong nước.

Ông Phác Thành Huấn (Park Sung-hoon), một Dân biểu thuộc đảng bảo thủ Nhân dân Quyền lực, gọi tắt là PPP, yêu cầu chính quyền Nam Hàn giải thích lý do tại sao việc chuyển giao này được giữ bí mật và Kyiv đã vi phạm những thỏa thuận nào.

Theo truyền thông Nam Hàn, ông Phác cho biết: "Một bên tuyên bố thỏa thuận đã bị vi phạm, trong khi bên kia khẳng định không hề có thỏa thuận nào như vậy. Thay vì đổ lỗi cho nhau, chính phủ trước tiên phải công khai chi tiết thực tế của thỏa thuận cho công chúng."

Thông tin ngoại giao sai lệch

Nguyên nhân dẫn đến sự nhầm lẫn ngoại giao này vẫn chưa rõ ràng, vì cả hai phía đều đưa ra những lời giải thích khác nhau.

"Không hề có thỏa thuận nào như vậy (về việc giữ bí mật vụ chuyển nhượng)," Dmytro Lytvyn, cố vấn của Tổng thống Zelenskiy, cho biết trên mạng xã hội vào ngày 25 tháng 9.

Trong những bình luận sau đó trên tờ Kyiv Independent, Lytvyn nói thêm rằng "thật kỳ lạ nếu cứ lặng lẽ đưa những người này đi đâu đó."

"Từ toàn bộ câu chuyện — và đó là một câu chuyện dài và chi tiết — chúng tôi chỉ đưa tin về việc họ đã được gửi đến (Nam Hàn)", Lytvyn nói.

Có những dấu hiệu cho thấy Nam Hàn không hoàn toàn không biết gì về thông báo dự kiến của Tổng thống Zelenskiy.

[Kyiv Independent: How Ukraine angered South Korea — and why it matters]

7. Anh cáo buộc Iran liên quan đến vụ việc tại căn cứ không quân RAF Fairford.

Thủ tướng Anh Andy Burnham cho biết Anh tin rằng Iran có liên quan đến vụ việc tại một căn cứ không quân của Anh do Hoa Kỳ sử dụng, dẫn đến việc 5 người đàn ông bị bắt giữ vì nghi ngờ khủng bố.

Trả lời phỏng vấn BBC, Burnham cho biết: "Chúng tôi sẽ nói thêm chi tiết vào thời điểm thích hợp, nhưng chúng tôi có thể xác nhận... rằng chúng tôi tin Iran đã đóng một vai trò trong vụ việc này."

Năm người đàn ông Anh ở độ tuổi 20 đã bị bắt giữ vào rạng sáng Chúa Nhật sau khi cảnh sát Gloucestershire nhận được báo cáo về các phương tiện khả nghi gần căn cứ không quân RAF Fairford, nơi được Không quân Mỹ sử dụng. Họ bị bắt giữ vì nghi ngờ phạm tội theo Đạo luật Chất nổ và sau đó là chuẩn bị cho một hành vi khủng bố.

Sau khi kiểm tra các phương tiện, nhà chức trách không tìm thấy thiết bị nổ tự chế nào, nhưng cảnh sát cho biết họ đã thu hồi được "một lượng xăng".

Các nghi phạm sau đó được tại ngoại nhưng vẫn đang bị điều tra. Lực lượng Cảnh sát Chống khủng bố đang dẫn đầu cuộc điều tra về bất kỳ động cơ tiềm ẩn nào đằng sau vụ việc.

Trợ lý Ủy viên Laurence Taylor, Trưởng lực lượng Cảnh sát Chống khủng bố, cho biết hôm thứ Hai rằng "mọi khía cạnh có thể" đang được điều tra, bao gồm cả "khả năng đây là hoạt động do các thế lực ủy nhiệm hoặc các cá nhân thực hiện, dù cố ý hay vô ý, thay mặt cho một quốc gia nước ngoài."

Những bình luận của Burnham được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố rằng vụ việc tại căn cứ không quân RAF Fairford "rõ ràng có sự can thiệp của một thế lực nước ngoài".

Thủ tướng Anh cho biết chính phủ đã "liên lạc với các đối tác của chúng tôi tại Hoa Kỳ suốt tuần qua để giải thích những gì đang xảy ra, cách thức mọi việc được thực hiện", và ông "hoàn toàn tin tưởng vào cách các cơ quan an ninh Anh giải quyết vấn đề này".

Đầu năm nay, Không quân Mỹ đã được phép sử dụng căn cứ RAF Fairford để thực hiện các cuộc tấn công "phòng thủ" nhằm vào Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, gọi tắt là IRGC đã cảnh báo Anh vào tháng 7 rằng bất kỳ căn cứ quân sự nào của Anh được Mỹ sử dụng để phát động tấn công sẽ trở thành "mục tiêu hợp pháp".

[Politico: UK says Iran involved in RAF Fairford incident]

8. Ukraine cho biết, tổn thất binh lính Nga đã tăng 46% kể từ tháng Giêng, đạt mức cao nhất năm 2026 vào tháng 9.

Theo thông báo của Bộ Tổng tham mưu Ukraine ngày 1 tháng 10, lực lượng Nga đã chịu tổn thất ước tính 46.230 người trong tháng 9, là con số hàng tháng cao nhất được ghi nhận từ đầu năm 2026 đến nay.

Con số tháng 9 đã vượt qua mức cao kỷ lục trước đó vào mùa hè là 42.860 người vào tháng 7 và 42.020 người vào tháng 8. Theo Bộ Tổng tham mưu, số lượng binh sĩ Nga thiệt mạng đã tăng từ 31.710 người vào Tháng Giêng lên 46.230 người vào tháng 9 - tăng gần 46%.

" Tình hình này cho thấy sự bất lực hoàn toàn của lãnh đạo quân sự lực lượng xâm lược trong việc đạt được mục tiêu, cũng như độ chính xác và hiệu quả ngày càng tăng của các cuộc tấn công từ các đơn vị Ukraine", Bộ Tổng tham mưu cho biết trên Telegram.

Gây tổn thất nhân mạng nặng nề đã trở thành mục tiêu chiến lược được tuyên bố của Ukraine. Vào tháng Giêng, Bộ trưởng Quốc phòng khi đó là Mykhailo Fedorov cho biết Ukraine đặt mục tiêu "giết 50.000 người Nga mỗi tháng", lập luận rằng tổn thất ở quy mô đó có thể làm suy yếu khả năng duy trì chiến tranh của Mạc Tư Khoa.

Con số của tháng 9 đưa mức tổn thất hàng tháng ước tính của Nga đến gần mục tiêu hơn bất kỳ thời điểm nào trước đó trong năm nay.

Việc tăng quân này cũng diễn ra trong bối cảnh Nga đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng trong việc thay thế binh lính đồng thời duy trì các hoạt động tấn công dọc theo chiến tuyến.

Tháng 12 năm 2025 đánh dấu tháng đầu tiên mà số lượng binh sĩ Nga thiệt mạng vượt quá số lượng quân mà Mạc Tư Khoa tuyển mộ được, theo Bộ Tổng tham mưu. Kể từ đó, cán cân nhân lực ngày càng trở thành vấn đề quan trọng khi Điện Cẩm Linh tìm cách duy trì cuộc chiến mà không cần tuyên bố một đợt huy động quân sự mới.

Nga vẫn tiếp tục dựa nhiều vào tuyển dụng theo hợp đồng và các khoản ưu đãi tài chính, nhưng tốc độ tuyển dụng đã chậm lại.

Janis Kluge, một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức, cho biết, trích dẫn dữ liệu ngân sách khu vực, rằng 234.000 hợp đồng quân sự mới đã được ký kết trong tám tháng đầu năm nay, so với 260.000 hợp đồng trong cùng kỳ năm 2025.

Cơ quan tình báo Ukraine cũng cho biết Bộ Tổng tham mưu Nga sẵn sàng huy động khoảng 300.000 người vào năm 2026 và thêm 300.000 người nữa vào năm 2027 nếu cần thiết.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy hồi tháng 7 cho biết Nga đã mất hơn 1,5 triệu binh sĩ thiệt mạng hoặc bị thương kể từ khi bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện. Các con số này không thể được kiểm chứng độc lập, và Mạc Tư Khoa không công bố dữ liệu thương vong đầy đủ.

[Kyiv Independent: Russian troop losses rose 46% since January, hit 2026 high in September, Ukraine says]

9. Tình trạng cắt điện khẩn cấp lại tái diễn tại thủ đô.

Ngày 30 tháng 9, công ty sản xuất điện quốc doanh Centrenergo xác nhận cuộc tấn công của Nga đã gây hư hại cho Nhà máy Nhiệt điện Trypilska ở tỉnh Kyiv. Công ty cho biết thiết bị phát điện tại nhà máy đã bị hư hỏng nhưng không tiết lộ thêm chi tiết vì lý do an ninh.

"Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi hiện nay là đánh giá tình trạng thiết bị và xác định phạm vi công việc cần thiết," Giám đốc điều hành Centrenergo, ông Serhii Isachenko cho biết. "Ngay khi tình hình an ninh cho phép, các chuyên gia của chúng tôi sẽ bắt đầu sửa chữa."

Vào lúc 5 giờ 40 phút chiều giờ địa phương, Ukrenergo thông báo cắt điện khẩn cấp tại Kyiv.

Việc cắt điện khẩn cấp cũng làm gián đoạn giao thông công cộng ở Kyiv, với việc vận tải điện mặt đất bị tạm ngừng hoạt động tại các quận Shevchenkivskyi và Holosiivskyi do mất điện, theo thông báo của Chính quyền Thành phố Kyiv. Dịch vụ xe điện cũng bị tạm ngừng.

Cơ quan Dịch vụ Khẩn cấp Nhà nước Ukraine báo cáo rằng hai phụ nữ đã thiệt mạng tại quận Sviatoshynskyi ở Kyiv, nơi hàng chục ngôi nhà bị hư hại trong vụ tấn công.

Theo thông báo của Cơ quan Quản lý Quân sự Thành phố Kyiv, gọi tắt là KMDA, một người khác đã thiệt mạng tại quận Solomianskyi sau khi một kho hàng bị hư hại trong cuộc tấn công của Nga.

Cảnh sát quốc gia ở Kyiv cho biết bảy người bị thương trong các vụ tấn công xảy ra đêm qua tại thủ đô.

Theo các nhà báo tại hiện trường, hơn chục vụ nổ đã làm rung chuyển thành phố ngay trước 3 giờ sáng giờ địa phương. Các vụ nổ xảy ra chỉ vài phút sau khi Không quân Ukraine cảnh báo hỏa tiễn đạn đạo đang hướng về thành phố, trong khi tiếng súng phòng không vang vọng khắp thành phố. Thêm nhiều vụ nổ khác được nghe thấy vào khoảng 3 giờ 40 phút sáng giờ địa phương.

Theo các quan chức, một "tòa nhà phi dân cư" chưa xác định và một nhà kho đã bốc cháy ở quận Podilskyi.

Ông Klitschko cho biết, tại quận Shevchenkivskyi, mảnh vỡ đã rơi xuống khu vực của một đại sứ quán phương Tây không xác định.

Dân biểu Ukraine Volodymyr Ariev cho biết trên Facebook rằng một trong những máy bay điều khiển từ xa của Nga đã rơi xuống sân chơi trẻ em ở quận Obolonskyi trong cuộc tấn công ban ngày. Ông nói thêm rằng chiếc máy bay điều khiển từ xa này không phát nổ.

Cơ quan Dịch vụ Khẩn cấp Nhà nước, gọi tắt là DSNS cảnh báo người dân Kyiv nên đóng kín cửa sổ do khói dày đặc trong không khí sau các cuộc tấn công của Nga.

Vào tối cùng ngày 30 tháng 9, nhiều đợt máy bay điều khiển từ xa khác đã gây thêm thiệt hại, bao gồm cả các vụ cháy tại nhà kho và các tòa nhà dân cư.

Ngay bên ngoài thủ đô, tại tỉnh Kyiv, ít nhất một trẻ em được tìm thấy đã chết dưới đống đổ nát của một ngôi nhà ở Vyshhorod, trong khi một người đàn ông và một người phụ nữ khác cũng bị thương trong vụ tấn công.

Tổng cộng 11 xe cộ, hai nhà kho và ba ngôi nhà đã bị hư hại ở Bucha, tỉnh Kyiv, theo lời ông Tymur Tkachenko, nhà lãnh đạo Cơ quan Hành chính Quân sự tỉnh Kyiv.

Sau các cuộc tấn công tiếp theo vào buổi chiều và tối, Tkachenko báo cáo rằng một phụ nữ khác đã bị thương và thêm nhiều nhà cửa, công trình công nghiệp và phương tiện giao thông đã bị hư hại ở các huyện Bucha, Obukhiv, Bila Tserkva, Fastiv và Boryspil thuộc khu vực này.

Ông cho biết thêm, một cơ sở giáo dục ở Bila Tserkva cũng bị hư hại do các cuộc tấn công của Nga.

Một ngày đêm đầy rẫy các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa.

Các cuộc tấn công mới nhất diễn ra trong bối cảnh Nga tăng cường các cuộc tấn công vào Kyiv kể từ tháng 8, liên tục tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa, thậm chí cả ban ngày, nhằm làm suy yếu hệ thống phòng không của Ukraine. Gần đây, Nga đã chuyển sang chiến thuật tấn công vào thủ đô Ukraine bằng các cuộc tấn công liên tiếp kéo dài nhiều ngày.

Ngày 30 tháng 9, Kyiv đã được đặt trong tình trạng báo động không kích trong 20 giờ 44 phút — có lẽ là một kỷ lục trong thời chiến.

Không quân Ukraine cho biết, từ 6:30 sáng đến 6:30 chiều giờ địa phương, hệ thống phòng không Ukraine đã đánh chặn được 254 trong số 285 máy bay điều khiển từ xa. Lực lượng Nga đã phóng 174 máy bay điều khiển từ xa phản lực, trong đó 146 chiếc đã bị lực lượng Ukraine đánh chặn.

Theo Không quân Ukraine, Nga đã tấn công các khu vực trên khắp Ukraine bằng 188 máy bay điều khiển từ xa, trong đó có 86 chiếc chạy bằng động cơ phản lực, cũng như bằng các hỏa tiễn Zircon, Onyx và Iskander. Quân đội Ukraine cho biết họ đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 5 hỏa tiễn và 155 máy bay điều khiển từ xa.

Tính đến khoảng 6:30 chiều, vẫn còn 10 máy bay điều khiển từ xa trong không phận Ukraine, theo thông báo của Không quân.

Khoảng 9 giờ 30 phút tối giờ địa phương, giới chức trách một lần nữa cảnh báo rằng máy bay điều khiển từ xa của Nga đang tấn công vào thủ đô và khu vực xung quanh.

[Kyiv Independent: Emergency power cuts return to the capital]

10. Estonia cấm vận chuyển ngũ cốc từ Nga và Belarus.

Ngày 1 tháng 10, Ngoại trưởng Estonia, Margus Tsahkna, thông báo rằng Estonia đã cấm vận chuyển ngũ cốc từ Nga và Belarus qua lãnh thổ của mình.

"Nga tấn công các cảng của Ukraine, chặn xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine, rồi sau đó tìm kiếm các tuyến đường mới cho ngũ cốc của chính mình", Tsahkna nói. "Estonia sẽ không cung cấp tuyến đường đó."

Nga, nước xuất khẩu lúa mì hàng đầu thế giới, ngày càng gặp khó khăn trong việc vận chuyển ngũ cốc qua Hắc Hải do các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine nhằm vào các cảng của Nga, buộc nước này phải dựa vào các tuyến đường thay thế.

Một phần lượng ngũ cốc của Nga đã được chuyển hướng đến các cảng Baltic của Nga và các nhà ga ở Latvia và Lithuania, mặc dù các nhà ga này chỉ có thể giải quyết khoảng 10% khối lượng thường đi qua các cảng phía nam.

Mặc dù Nga và Belarus chưa từng sử dụng Estonia để xuất khẩu ngũ cốc cho đến nay, nhưng động thái này được thiết kế để ngăn chặn bất kỳ hoạt động xuất khẩu nào như vậy trong tương lai, truyền thông Estonia đưa tin.

" Cùng với Latvia và Lithuania, chúng tôi đang nỗ lực bảo đảm rằng các cảng Baltic không trở thành tuyến đường quá cảnh cho Nga."

Trước đó, Latvia đã công bố kế hoạch áp thuế 300% đối với ngũ cốc nhập khẩu từ Nga và Belarus.

Tallinn cũng cam kết sẽ hợp tác với Lithuania và Latvia để ngăn chặn việc xuất khẩu ngũ cốc mà Nga đã cướp bóc từ các vùng lãnh thổ Ukraine bị tạm chiếm.

Các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã mở rộng phạm vi mục tiêu trong mùa hè, bao gồm cả các cảng của Nga ở Biển Azov và Hắc Hải, trong khi lực lượng của Mạc Tư Khoa tiếp tục các cuộc tấn công vào các cảng và tàu buôn của Ukraine trong vùng biển thuộc chủ quyền của Ukraine.

[Kyiv Independent: Estonia bans transit of Russian, Belarusian grain]

11. Máy bay điều khiển từ xa xâm phạm không phận Moldova 3 lần trong một ngày khi Nga liên tục tấn công Ukraine.

Ngày 30 tháng 9, máy bay điều khiển từ xa đã xâm phạm không phận Moldova ba lần riêng biệt, trong khi Nga phát động cuộc tấn công kéo dài cả ngày nhằm vào Ukraine từ đêm hôm trước đến chiều hôm sau.

Theo Bộ Quốc phòng Moldova, vụ việc đầu tiên xảy ra vào khoảng 5 giờ 43 phút sáng giờ địa phương. Một máy bay điều khiển từ xa đã bay vào không phận Moldova, rơi xuống khu vực bên ngoài làng Hirbovat thuộc huyện Anenii Noi ở miền trung và phát nổ.

Theo thông tin ban đầu, không có thương vong nào được báo cáo từ vụ nổ. Cảnh sát và quân đội Moldova đang trên đường đến hiện trường để kiểm tra.

Vài giờ sau, Moldova thông báo đã đóng cửa không phận ở các khu vực phía bắc và trung tâm do một máy bay điều khiển từ xa bay trên lãnh thổ nước này lúc 10:26 sáng. Máy bay điều khiển từ xa được phát hiện tại làng Lunga thuộc huyện Dubasari, nằm trong khu vực Transnistria bị Nga tạm chiếm của Moldova.

Vụ việc thứ ba được báo cáo lúc 8:45 tối giờ địa phương, khi một đối tượng lạ vượt qua biên giới vào Moldova từ tỉnh Vinnytsia của Ukraine. Đối tượng này một lần nữa bay qua Transnistria trước khi hướng về quận Rezina của Moldova và cuối cùng biến mất khỏi hệ thống giám sát.

Nước láng giềng Rumani cũng đã phản ứng trước các mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa trong bối cảnh Nga tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn vào Ukraine ngày 30 tháng 9.

Bộ Quốc phòng Rumani cho biết, radar của họ đã phát hiện một mục tiêu trên không ở phía đông Izmail vào đêm qua và hai máy bay chiến đấu F-18 của không quân Tây Ban Nha đóng tại quốc gia thành viên NATO này đã cất cánh để đề phòng. Bộ này khẳng định không có đối tượng nào xâm phạm không phận Rumani.

Nga đã tấn công các khu vực trên khắp Ukraine bằng 188 máy bay điều khiển từ xa, trong đó có 86 chiếc chạy bằng động cơ phản lực, cũng như bằng các hỏa tiễn Zircon, Onyx và Iskander, theo Lực lượng Không quân Ukraine. Lực lượng Không quân cho biết họ đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 5 hỏa tiễn và 155 máy bay điều khiển từ xa.

Ngày 24 tháng 9, các máy bay điều khiển từ xa nghi là của Nga đã rơi xuống Rumani và Moldova trong đêm, giữa lúc Ukraine đang tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn.

Cảnh sát Moldova cho biết một máy bay điều khiển từ xa có "các bộ phận đặc trưng của loại ‘Gerbera’ được Liên bang Nga sử dụng" đã được tìm thấy ở quận Floresti của nước này.

Ngày 16 tháng 8, các máy bay chiến đấu của NATO đã bắn hạ một máy bay điều khiển từ xa bị nghi ngờ là của Nga, xâm phạm không phận Rumani gần biên giới Moldova, Bộ trưởng Quốc phòng Rumani Radu Miruta xác nhận.

Một ngày sau, vào ngày 17 tháng 8, một hỏa tiễn hành trình S8000 Banderol của Nga đã xâm nhập không phận Moldova trong một cuộc tấn công của Nga vào Odessa, trước khi rơi xuống một cánh đồng ngô cách làng Talmaz khoảng 3 km, thuộc huyện Stefan Voda của Moldova.

[Kyiv Independent: Drones invade Moldovan airspace 3 times in 1 day as Russia wages relentless attack against Ukraine]

 

Trên chuyến bay từ Metz trở về Rôma, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã dành thời gian trả lời phỏng vấn của các nhà báo đi cùng ngài. Sáu người trong số họ đã đặt câu hỏi về vấn nạn lạm dụng tình dục trong Giáo hội, sự tách biệt giữa Giáo hội và Nhà nước, khủng hoảng nhà ở, chiến tranh, trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI và sự trỗi dậy của các đảng phái mà người đặt câu hỏi mô tả là cực đoan.

4. Câu hỏi thứ tư: Chiến tranh thế giới, trường hợp Nga và Ukraine

Manuela Tulli của thông tấn xã ANSA của Ý nói: Chào buổi tối, Đức Thánh Cha. Hôm nay, và thực sự trong suốt chuyến đi này, ngài đã nhấn mạnh sự cần thiết của đối thoại. Khi đề cập đến Âu Châu, ngài cũng nói về ảo tưởng tái vũ trang, nhưng đồng thời ngài cũng nói rằng chúng ta nên có can đảm để nhượng bộ và hy sinh vì lợi ích lớn hơn của hòa bình. Cuộc xung đột ở Âu Châu là giữa Nga và Ukraine. Ngài muốn nói gì khi nói về những sự hy sinh này? Và ngài tin vào đàm phán, vì ngài có các phái viên của mình—Đức Tổng Giám Mục Gallagher đã đi trước, và Hồng Y Zuppi hiện đang ở đó—nhưng làm sao ngài có thể nói chuyện với một quốc gia tấn công, ném bom và đe dọa không chỉ Ukraine mà cả các quốc gia Âu Châu khác nữa? Cảm ơn Ngài.

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đáp: Cảm ơn. Điều đầu tiên là tôi muốn nhấn mạnh các nguyên tắc trong giáo huấn xã hội của Giáo hội, qua đó chúng ta tìm cách không cổ vũ bạo lực, thù hận, vũ khí và những mối nguy hiểm hiện hữu trong thế giới ngày nay, bao gồm cả những mối nguy hiểm do một số nhà lãnh đạo quốc gia gây ra, những người một lần nữa bắt đầu nói về vũ khí hạt nhân, về những cuộc chiến tranh ngày càng tàn phá, nhất là về sinh mạng con người.

Việc trang bị vũ khí và chi tiêu cho ngành công nghiệp quân sự khổng lồ vẫn tiếp diễn, điều này đã thúc đẩy chi tiêu quân sự trong nhiều thập niên qua – năm ngoái, năm năm trước nữa. Một số ít người đang trở nên vô cùng giàu có từ một ngành công nghiệp thúc đẩy chiến tranh. Tuy nhiên, hàng tỷ tỷ euro hoặc đô la này có thể được sử dụng để giải quyết các vấn đề như nạn đói toàn cầu, nhà ở, thất nghiệp, v.v. Mọi người đang tìm kiếm một tiếng nói có thể đưa ra một đường lối khác, một đường lối không nói rằng, "Hãy chi tiêu nhiều hơn cho vũ khí", điều này chỉ làm gia tăng căng thẳng có thể dẫn đến bùng nổ một cuộc chiến tranh khác, một cuộc xung đột khác. Và chúng ta thấy bạo lực, cách mà các cường quốc luôn tìm cách áp đặt ý chí của mình bằng vũ lực thay vì tham gia đối thoại và thúc đẩy đàm phán về những khác biệt vốn có thể tồn tại, đưa chúng ta ngày càng gần hơn với một cuộc chiến tranh, hoặc nhiều cuộc chiến tranh, những cuộc xung đột như chúng ta thấy trên thế giới ngày nay.

Tôi không biết những người khác nghĩ như thế nào, nhưng đây không phải là vấn đề chính trị hay không chính trị, mà là một tiếng nói tìm cách thúc đẩy các giá trị về phẩm giá con người, tầm quan trọng của sự sống, khả năng chi tiêu nhiều hơn cho y tế và giáo dục và ít hơn cho vũ khí—tôi tin rằng Giáo hội có trách nhiệm thúc đẩy những giá trị đó, liên tục mời gọi các nhà lãnh đạo như của Nga và Ukraine, và các quốc gia khác, đến, ngồi xuống, tham gia đối thoại, tìm cách giải quyết vấn đề mà không tiếp tục những cuộc chiến tranh không còn ý nghĩa nữa. Vì vậy, theo nghĩa này, Giáo hội tiếp tục cất cao tiếng nói của mình. Chúng ta không thể ép buộc ai cả. Đôi khi điều đó có vẻ vô ích, nhưng chúng ta sẽ tiếp tục lên tiếng, chúng ta sẽ tiếp tục mời gọi, chúng ta sẽ tiếp tục rao giảng Tin Mừng.

5. Câu hỏi thứ năm: Trí tuệ nhân tạo và rủi ro thảm khốc

Justin McLellan của tờ National Catholic Reporter nói: Cảm ơn Đức Thánh Cha. Thưa Đức Thánh Cha, con xin hỏi bằng tiếng Anh. Tại Paris, Đức Thánh Cha đã nói về sự cần thiết cấp bách phải phân định đạo đức xung quanh sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và sau nhiều cuộc tấn công mạng do các tác nhân AI bất hảo gây ra, một số nhà lãnh đạo ngành công nghệ đã cảnh báo rằng công nghệ này có thể hủy diệt thế giới. Đức Thánh Cha lo lắng đến mức nào về việc AI có thể gây ra những rủi ro thảm khốc cho nhân loại hoặc thậm chí xóa sổ hoàn toàn nhân loại, và các quốc gia, đặc biệt là Hoa Kỳ và Trung Quốc, cần phải làm gì để bảo đảm rằng công nghệ của họ an toàn cho nhân loại?

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đáp: Cảm ơn. Nếu ai đó hỏi tôi, liệu tôi có đang hoảng loạn không? Không, tôi không. Tôi ngủ ngon giấc. Tôi nghĩ rằng những lo ngại do nhiều chuyên gia, các nhà chuyên môn về AI nêu ra cần được xem xét nghiêm chỉnh. Tôi không nghĩ đó là tin giả, như một số người đã nói, nhằm mục đích gây ra lợi ích tài chính hoặc bất kỳ lợi ích nào khác. Điều đáng chú ý là ngay hôm nay tôi đọc được thông tin rằng nhà lãnh đạo NVIDIA tuyên bố ông ấy đã tìm ra cách để đưa vào AI một số giới hạn nhất định, để chúng không vượt quá phạm vi hoạt động và gây ra những thiệt hại mà mọi người đang bàn luận. Tuy nhiên, chính ông lại là người nói rằng không nên đặt ra bất kỳ giới hạn nào và không nên có sự điều chỉnh của chính phủ, v.v... Đây là một vấn đề mà tôi nghĩ chúng ta cần ngồi lại và thảo luận. Chúng ta cần tiếp tục mời các nhà lãnh đạo chính trị, các nhà lãnh đạo trong lĩnh vực AI, các tổ chức xã hội, các hiệp hội cùng nhau xem xét những gì đang xảy ra và những gì có thể xảy ra trong tương lai. Chỉ đơn giản nói rằng, "Ồ, điều đó sẽ không xảy ra" và nhắm mắt làm ngơ, tôi nghĩ đó không phải là đường lối có trách nhiệm nhất. Tòa thánh đã thành lập ủy ban riêng về trí tuệ nhân tạo, mà một mặt, nếu có thể nói như vậy, bắt đầu như một cách để phối hợp những gì chúng tôi đang làm tại Tòa Thánh, cách chúng tôi sử dụng AI, những rủi ro và lợi ích của nó. Nhưng kể từ khi thông điệp Magnifica Humanitas được công bố, chúng tôi đã nhận được nhiều quan tâm từ những người trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Vì vậy, chúng tôi đang cố gắng tiếp tục thúc đẩy đối thoại, nghiên cứu, điều tra, để tìm cách bảo đảm rằng AI không đi đến điểm mà nó có thể hủy diệt nhân loại hoặc loại bỏ nhân loại khỏi cuộc đối thoại.

Tôi khá lạc quan rằng điều đó có thể xảy ra. Tôi nghĩ rằng có đủ người thực sự quan tâm đến vấn đề này và sẵn sàng nhìn nhận vấn đề vượt ra ngoài những câu hỏi về quyền lực, ai sẽ đạt được điều đó trước, điều gì sẽ xảy ra khi AI trở thành cái mà họ gọi là Trí tuệ Nhân tạo Tổng quát, v.v... Nhưng chúng ta phải tiếp tục làm việc, chúng ta không thể ngồi yên và giả vờ như không có chuyện gì xảy ra.

6. Câu hỏi thứ sáu: Sự suy giảm của Giáo Hội Công Giáo tại Đức và sự trỗi dậy của các đảng phái "cực đoan"

Ludwig Ring-Eifel của thông tấn xã KNA hỏi: Hôm nay chúng ta ở Metz, rất gần biên giới Đức, nhưng cho đến nay, Đức Thánh Cha vẫn chưa đến Đức. Vì vậy, câu hỏi cơ bản của con là khi nào chúng con có thể mong đợi ngài ở bên kia biên giới và trong bối cảnh hai diễn biến có lẽ cũng đang khiến ngài lo ngại, đó là sự suy giảm liên tục của Giáo Hội Công Giáo tại Đức và sự trỗi dậy đáng kinh ngạc của các đảng phái cực đoan ở Đức, những đảng phái đe dọa phá vỡ sự đồng thuận cho Âu Châu, là điều mà Đức Thánh Cha đã đề cập đến hôm nay tại Metz.

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đáp: Cảm ơn câu hỏi này. Với tất cả sự khiêm nhường, tôi xin nói rằng tôi mới chỉ làm Đức Giáo Hoàng được khoảng mười lăm tháng. Có nhiều nơi tôi chưa đến thăm. Tôi đã nhận được một lời mời. Tôi hy vọng sẽ đến đó một lần nữa, ý tôi là tôi đã đến đó trước đây nhưng không phải với tư cách là Giáo Hoàng, nhưng tôi hy vọng sẽ đến thăm Đức, cũng như tôi hy vọng sẽ đến thăm nhiều nơi khác. Nhưng tôi vẫn chưa có lịch trình cụ thể. Tôi vẫn đang lên kế hoạch cho năm tới, và chuyến đi duy nhất chắc chắn được lên lịch là Ngày Giới trẻ Thế giới tại Nam Hàn. Vì vậy, chúng ta đang tiến gần đến mục tiêu. Nhưng cảm ơn sự kiên nhẫn và câu hỏi của anh. Cụm từ anh nói rằng Giáo hội đang suy tàn ở Đức, hoặc số lượng tín hữu đang giảm dần. Người ta đã từng nói điều đó về Pháp trước đây, nhưng chúng ta đã thấy những gì xảy ra trong bốn ngày qua. Tôi tin rằng nếu chúng ta tìm được tinh thần truyền giáo đích thực và con đường đúng đắn để thực hiện, vẫn còn rất nhiều người ở Đức muốn sống và cử hành đức tin Kitô giáo và Công Giáo của họ. Vì vậy, tôi lạc quan về điều đó, mặc dù tôi nhận ra những vấn đề, tôi nhận ra những nguyên nhân khác nhau đã ảnh hưởng rất nặng nề đến Giáo hội, nhưng nó cũng ảnh hưởng rất nặng nề đến Giáo hội Tin Lành, và nó cũng ảnh hưởng đến xã hội theo cách tương tự. Nhưng tôi hy vọng sẽ tiếp cận được nhiều người hơn. Tôi hy vọng sẽ tiếp tục làm việc với các nhà lãnh đạo trong Giáo hội ở Đức và tìm cách đáp ứng điều đó. Sẽ rất thú vị nếu nghiên cứu, phân tích xem liệu có mối quan hệ nào giữa sự phát triển của các nhóm cực hữu và việc phe cực hữu đang bị phân mảnh như hiện nay, khi một nhóm cụ thể đang trở nên cực đoan hơn với các nhóm được gọi là cực hữu khác. Đồng thời, điều này thể hiện sự kết hợp giữa các quan điểm cực hữu này với một loại tôn giáo nhất định, mà theo không chỉ quan điểm của tôi, mà cả các lãnh đạo của Giáo Hội Công Giáo và Giáo hội Tin lành ở Đức đều đã lên tiếng cho rằng đó không phải là sự thể hiện đích thực của Kitô giáo.

Và một lần nữa, chúng ta quay trở lại với các giá trị của Phúc Âm, không phải là về hận thù và chia rẽ, mà là về sự hiểu biết, lòng thương xót và sự đồng hành. Tôi hy vọng sâu sắc, và hy vọng Giáo Hội cũng có thể là một phần của điều này—rằng chúng ta có thể tìm ra những đường lối với đa số những người thiện chí, những người sẽ hiểu tầm quan trọng của sự cam kết của họ, ngay cả trong việc tham gia vào các tiến trình chính trị, sẽ cho phép họ đưa ra những lựa chọn rõ ràng vì lợi ích chung chứ không phải vì những tư tưởng cực đoan có thể gây ra nhiều thiệt hại hơn chúng ta thậm chí còn chưa nhận thức được hiện nay. Vì vậy, tôi nghĩ tất cả chúng ta sẽ khích lệ lẫn nhau theo nghĩa đó. Một lần nữa, trách nhiệm của chúng ta với tư cách là Giáo Hội, giáo lý xã hội của Giáo Hội, là nói về, giảng dạy về, rao giảng về những gì chúng ta tin là những giá trị mang lại sự sống chứ không phải là sự hủy diệt, chia rẽ và hận thù. Và tôi muốn nhân cơ hội này để cảm ơn rất nhiều người thầm lặng phía sau hậu trường, những người không nhận được sự hoan nghênh như Đức Giáo Hoàng khi ngài đi qua, nhưng lại đóng góp rất lớn vào việc tổ chức chuyến đi này: cả những người ở Tòa Thánh, người dân Pháp, các Giám mục ở Pháp, và rất nhiều giáo dân đã tham gia vào các hoạt động tổ chức khác nhau. Vì vậy, tôi muốn gửi lời cảm ơn đặc biệt đến tất cả họ và đến các bạn. Cảm ơn rất nhiều.

---

Source:Vatican News

September 28, 2026 - Pope Leo XIV in-flight press conference on his return from France