Trước những căng thẳng gần đây liên quan đến việc Tổng thống Trump và Phó tổng thống Mỹ James David Vance liên tục tấn công Đức Thánh Cha Lêô XIV, EWTN có bài phân tích nhan đề “Catholic theologians explain why war is a ‘matter of morality’ after Vance comments on Pope Leo XIV”, nghĩa là “Các nhà thần học Công Giáo giải thích lý do tại sao chiến tranh là 'vấn đề đạo đức' sau khi Vance bình luận về Đức Giáo Hoàng Lêô XIV.” Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.

Trong bối cảnh Tổng thống Trump chỉ trích Đức Giáo Hoàng Lêô XIV về những bình luận liên quan đến cuộc chiến tranh Iran đang diễn ra, Phó Tổng thống Công Giáo JD Vance đã có một giọng điệu lươn lẹo hơn — hoan nghênh một số ý kiến đóng góp từ giới giáo sĩ nhưng không khuyến khích họ can thiệp vào một số vấn đề nhất định.

Trong một cuộc phỏng vấn trên chương trình “Special Report with Bret Baier” của Fox News vào ngày 13 tháng 4, Vance nói rằng việc Đức Giáo Hoàng thảo luận về những vấn đề mà ngài quan tâm là điều tốt, nhưng ông nói thêm: “Trong một số trường hợp, tốt nhất là Vatican nên tập trung vào các vấn đề đạo đức, các vấn đề đang diễn ra trong Giáo Hội Công Giáo, và để tổng thống Hoa Kỳ tập trung vào việc định hướng chính sách công của Mỹ.”

Tại một sự kiện của Turning Point, USA diễn ra vào ngày hôm sau tại Đại học Georgia, Vance nói rằng ông tôn trọng và ngưỡng mộ Đức Lêô, thích “việc Đức Giáo Hoàng là người ủng hộ hòa bình”, thừa nhận đó “chắc chắn là một trong những vai trò của ngài”. Nhưng ông phản bác quan điểm của Đức Lêô về học thuyết chiến tranh chính nghĩa và coi Đức Giáo Hoàng như một người mới vào nghề khi nói rằng Đức Giáo Hoàng nên “cẩn trọng khi nói về các vấn đề thần học”.

Những bình luận này được đưa ra trong bối cảnh Đức Giáo Hoàng Lêô kêu gọi hòa bình và các chức sắc Giáo hội đặt câu hỏi về tính chính đáng của cuộc chiến với Iran dựa trên học thuyết chiến tranh chính nghĩa. Đức Hồng Y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, và Đức Hồng Y Robert McElroy, của Tổng giáo phận Washington, DC, cho biết các ngài không tin rằng cuộc chiến đáp ứng các tiêu chuẩn của chiến tranh chính nghĩa.

Ba nhà thần học Công Giáo đã trao đổi với EWTN News, bác bỏ quan điểm cho rằng các vấn đề chính sách công — đặc biệt là những vấn đề liên quan đến chiến tranh — có thể tách rời khỏi “các vấn đề đạo đức” và khẳng định vai trò của Giáo hội trong những vấn đề này.

EWTN News đã liên hệ với văn phòng của ông Vance để hỏi liệu ông có tin rằng việc biện minh cho việc tham chiến hoặc hành vi trong chiến tranh là “vấn đề đạo đức” hay không, nhưng không nhận được phản hồi trước thời điểm bài báo được đăng tải.

'Vấn đề đạo đức'

Từ lâu, Giáo hội đã coi chiến tranh là một vấn đề đạo đức, với việc Thánh Augustinô viết rất nhiều về vấn đề này vào đầu thế kỷ thứ năm, và các Đức Giáo Hoàng cũng như các nhà thần học đã bình luận về học thuyết chiến tranh chính nghĩa nói chung và lên tiếng về các cuộc chiến tranh cụ thể trong nhiều thế kỷ.

Joseph Capizzi, trưởng khoa kiêm giáo sư chính thức về thần học luân lý và đạo đức tại Đại học Công Giáo Hoa Kỳ, nói với EWTN News rằng Vance “hoàn toàn sai” khi phân biệt giữa các vấn đề đạo đức và các vấn đề chính sách công.

Ông nói: “Để con người có đạo đức, họ cần một cộng đồng chính trị tốt đẹp, lành mạnh và ổn định. Tất cả chúng ta, đàn ông, phụ nữ, trẻ em, linh mục và tu sĩ, giáo dân, v.v., đều có quyền lợi liên quan đến sự tốt đẹp về mặt đạo đức của cộng đồng chính trị mà chúng ta đang sinh sống.”

Giáo sư Capizzi nói rằng Giáo hội đã tồn tại hơn 2.000 năm, và “kinh nghiệm, sự khôn ngoan, truyền thống của Giáo hội là những nguồn lực quan trọng giúp chúng ta sống trong những cộng đồng tốt đẹp”.

“Lời kêu gọi cho rằng Đức Giáo Hoàng, các giám mục, và linh mục nên ‘tuân thủ đạo đức và tránh xa chính trị’ đã cũ và bị tất cả người Công Giáo, dù là giáo dân hay thành viên, bác bỏ một cách chính đáng,” ông nói. “Đó là điều mà nhiều người đã dựa vào trong quá khứ để cố gắng làm cho người Công Giáo phải im lặng về vấn đề nhập cư, phá thai, nghèo đói và nhiều vấn đề khác. Sự chồng chéo giữa chính trị và đạo đức là rất rộng lớn. “

Taylor Patrick O'Neill, giáo sư thần học tại trường Thomas Aquinas College, nói với EWTN News rằng ông cho rằng nhận xét của Vance “rất thiếu thận trọng”.

“Không có lĩnh vực nào phi đạo đức cả,” ông nói. “Không có khía cạnh nào trong cuộc sống của chúng ta mà các khía cạnh đạo đức không đóng vai trò gì.”

Giáo sư O'Neill cho biết vai trò của Đức Giáo Hoàng trong việc phát ngôn về các vấn đề đức tin và đạo đức “bao gồm cả chính trị”, và nói thêm: “Sẽ là một sai lầm nếu cho rằng chính sách công không liên quan đến đạo đức”.

Ông nói rằng những tuyên bố của Đức Thánh Cha là một phần trong vai trò “hướng dẫn và giảng dạy”, và nếu Đức Giáo Hoàng Lêô tránh đề cập đến cuộc chiến tranh Iran, “điều đó sẽ khá kỳ lạ… và không phù hợp với truyền thống của Đức Giáo Hoàng” bởi vì nó liên quan đến “đức tin và đạo đức của những người có đức tin trên toàn thế giới”.

O'Neill nói rằng vai trò của Đức Giáo Hoàng không phải là “ra lệnh cho chính sách công” như “chỉ đạo chính phủ về loại hình đội hình quân sự nào nên sử dụng”. Nhưng ông nói rằng vai trò của Đức Giáo Hoàng là giải thích rằng “một số chính sách vốn dĩ trái ngược với sự thịnh vượng và phẩm giá của con người” và bình luận về “những chân lý đạo đức cần ảnh hưởng đến chính sách”.

Ron Bolster, trưởng khoa Thần học và Triết học tại Đại học Franciscan ở Steubenville, Ohio, nói với EWTN News rằng ông ước gì Vance “đã không công khai bất đồng quan điểm với Đức Thánh Cha” và cho rằng việc tạo ra sự đối lập giữa lĩnh vực đạo đức và lĩnh vực chính sách công là không hữu ích.

“Người ta chắc chắn hy vọng rằng bạn sẽ vận dụng Phúc Âm vào chính sách công,” ông nói. “Tôi muốn tin rằng Vance hiểu rõ hơn thế, nhưng quan điểm của ông ấy cũng không phải là hiếm gặp.”

Theo Bolster, một vai trò của Đức Giáo Hoàng là “cố gắng giúp các công chức hiểu rõ hơn về cách thức thúc đẩy Phúc Âm trong các chính sách của họ” và giúp đỡ, hướng dẫn họ “khi họ lầm đường lạc lối trong vấn đề đó”.

Ông nói: “Phúc âm và đạo đức nên là kim chỉ nam cho mọi chính sách và mọi hành động mà chúng ta thực hiện”.

Học thuyết chiến tranh chính nghĩa

Tại sự kiện Turning Point hôm thứ Ba, Vance đã thách thức quan điểm của Đức Lêô về học thuyết chiến tranh chính nghĩa trong một phản hồi đối với bài giảng của Đức Thánh Cha trong ngày Chúa Nhật Lễ Lá khi ngài nói rằng: “Chúa không ban phước cho bất kỳ cuộc xung đột nào. Bất cứ ai là môn đệ của Chúa Kitô, Hoàng tử Hòa bình, đều không bao giờ đứng về phía những kẻ cầm gươm trong quá khứ và ngày nay ném bom.”

Vance hỏi: “Liệu Chúa có đứng về phía những người Mỹ đã giải phóng nước Pháp khỏi ách thống trị của Đức Quốc xã không?” và “Liệu Chúa có đứng về phía những người Mỹ đã giải phóng các trại tập trung Holocaust và giải phóng những người vô tội đó không…?” Phó tổng thống trả lời: “Tôi chắc chắn nghĩ rằng câu trả lời là có.”

Capizzi nói rằng Vance “đã hiểu sai vấn đề” vì Đức Lêô “hiểu rõ quan điểm của Giáo hội về cuộc chiến chính nghĩa”. Khi người Công Giáo phải tiến hành chiến tranh, họ nên “cầu nguyện với niềm hy vọng rằng họ đang làm theo ý Chúa… với lòng khiêm nhường và thậm chí là sự kính sợ Chúa xin Ngài giúp họ đã phán đoán đúng đắn tình hình”, ông nói.

“Họ cố gắng tránh cầu nguyện với thái độ kiêu ngạo hoặc ngạo mạn về phán xét của mình, bởi vì họ biết rằng chỉ có phán xét của Chúa mới quan trọng,” ông nói.

Capizzi cho biết những bình luận của Đức Lêô “đề cập đến sự gia tăng việc sử dụng bạo lực để giải quyết vấn đề” và “những người ‘gây chiến’ là những người chọn bạo lực thay vì tìm kiếm các giải pháp khác.”

O'Neill nói rằng người Công Giáo không nên hiểu những bình luận của Đức Lêô là “bác bỏ” học thuyết về chiến tranh chính nghĩa mà nên hiểu nó theo cách tương tự như cách họ hiểu lời Chúa Kitô nói rằng “tất cả những ai cầm gươm sẽ chết vì gươm” trong Mt 26:52.

“Ngay cả khi một người Kitô hữu phải cầm gươm, người đó cũng không sống nhờ gươm giáo,” O'Neill nói.

Giáo sư O'Neill nói rằng nếu một Kitô hữu phải tham gia chiến tranh, “thì người đó phải làm vậy như thể đó là một thảm kịch”. Ông cho rằng sự hả hê hay thờ ơ trước chiến tranh “không phù hợp với tinh thần của Chúa Kitô” và bày tỏ lo ngại về việc chính quyền ghép nối các video về chiến tranh với phim hành động, coi đó như “một trò đùa” hoặc “thật là ngầu”.

Ông nói: “Tinh thần của chúng ta phải luôn là tránh xa chiến tranh.”

Giáo sư Bolster cho biết ông đã đọc bình luận của Đức Giáo Hoàng trong bối cảnh lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc phá hủy nền văn minh Iran: “Những lời đe dọa nhắm vào nền văn hóa, thường dân và những người vô tội.” Ông nói rằng Đức Giáo Hoàng “có trách nhiệm đối với tất cả những linh hồn được giao phó cho ngài và bảo vệ những người vô tội, đồng thời lên án sự leo thang vượt ra ngoài các mục tiêu quân sự.”

Ông cũng nói rằng Vance đang ở trong một tình thế khó xử vì khi đưa vấn đề này ra tranh cãi, và nhiều người “đặt câu hỏi liệu các binh sĩ có tham gia vào một việc gì đó hợp pháp về mặt đạo đức hay không, thì điều đó sẽ gây nguy hiểm cho khả năng thực hiện nhiệm vụ của họ và gây nguy hiểm cho sự an toàn của họ.”

Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần kể từ ngày 8 tháng 4. Cho đến nay, một thỏa thuận hòa bình dài hạn vẫn chưa được ký kết.

Source:EWTN