Quốc vụ khanh của Đức Giáo Hoàng đã lên tiếng vào ngày 4 tháng 3, lên án sự xuống cấp của luật pháp quốc tế, điển hình là cuộc chiến tranh “phòng ngừa” ở Trung Đông.



Tạp chí Aleteia, trong bản tin ngày 04/03/2026 cho hay: Những nỗ lực được thực hiện kể từ khi Liên Hợp Quốc được thành lập năm 1945 “dường như đã vô ích”, Hồng Y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, đã nhận định như vậy. Ngài đã phát biểu trong một cuộc phỏng vấn với Andrea Tornielli, giám đốc biên tập của Vatican Media, vào ngày thứ năm của cuộc chiến ở Iran, ngày 4 tháng 3 năm 2026.

Khi Trung Đông chìm trong biển lửa sau các cuộc tấn công của Israel và Mỹ vào Iran và xung đột lan rộng sang các nước vùng Vịnh và Lebanon, ngài tái khẳng định lập trường kiên định của Tòa Thánh về chủ nghĩa đa phương và giải quyết xung đột thông qua các biện pháp ngoại giao.

Người đứng thứ hai của Tòa Thánh giải thích rằng ngài đang theo dõi những diễn biến của cuộc chiến này “với nỗi buồn sâu xa, bởi vì người dân Trung Đông, bao gồm cả các cộng đồng Kitô giáo vốn đã mong manh, một lần nữa lại bị cuốn vào nỗi kinh hoàng của chiến tranh, thứ cướp đi sinh mạng con người một cách tàn bạo, gieo rắc sự tàn phá và kéo toàn bộ các quốc gia vào vòng xoáy bạo lực với những hậu quả khó lường.”

“Thật khó để xác định ai đúng ai sai,” ngài thừa nhận. “Tuy nhiên, điều chắc chắn là bạo lực sẽ luôn dẫn đến thương vong và sự tàn phá, cũng như những hậu quả khủng khiếp đối với thường dân.”

Nhắc lại tầm quan trọng của chủ nghĩa đa phương và Hiến chương Liên Hợp Quốc, Đức Hồng Y Parolin nhấn mạnh rằng “việc sử dụng vũ lực chỉ nên được xem xét như là biện pháp cuối cùng và rất nghiêm trọng, sau khi tất cả các công cụ đối thoại chính trị và ngoại giao đã được sử dụng hết.”

Cạm bẫy của “chiến tranh phòng ngừa”

“Nếu các quốc gia được công nhận có quyền tiến hành ‘chiến tranh phòng ngừa’ theo tiêu chuẩn riêng của họ và không có khuôn khổ pháp lý siêu quốc gia, toàn thế giới sẽ có nguy cơ bốc cháy,” vị Hồng Y người Ý cảnh báo, bày tỏ lo ngại về sự xuống cấp của luật pháp quốc tế. “Công lý đã bị thay thế bằng vũ lực, sức mạnh của pháp luật bị thay thế bởi luật của kẻ mạnh, với niềm tin rằng hòa bình chỉ có thể đạt được sau khi kẻ thù bị tiêu diệt,” ngài nhận định như thế.

“Toàn bộ bộ máy được xây dựng bởi luật pháp quốc tế trong các lĩnh vực như giải trừ quân bị, hợp tác phát triển, tôn trọng các quyền cơ bản, sở hữu trí thức, thương mại và vận chuyển hàng hóa đang bị thách thức và dần dần bị gạt bỏ,” Đức Hồng Y Parolin nhấn mạnh, lớn tiếng phản đối sự phẫn nộ có chọn lọc của các nhà lãnh đạo quốc tế và dư luận.

Không có cái chết nào là hạng nhất hay hạng hai, và không ai có quyền sống lớn hơn người khác chỉ đơn giản vì họ sinh ra ở một lục địa này chứ không phải lục địa khác hoặc ở một quốc gia cụ thể.

Đức Hồng Y Parolin cảnh báo: “Không có cái chết nào là hạng nhất hay hạng hai, và không ai có quyền sống lớn hơn người khác chỉ vì họ sinh ra ở một lục địa này chứ không phải lục địa khác hay ở một quốc gia cụ thể nào đó”. Ngài lưu ý rằng phản ứng quốc tế đôi khi tạo ra “ấn tượng rằng có những vi phạm pháp luật có thể bị trừng phạt và những vi phạm khác có thể được dung thứ.”

Trong khi thừa nhận mức độ nghiêm trọng của cuộc đàn áp của Iran đối với các cuộc biểu tình hồi tháng Giêng năm ngoái và sự cần thiết phải đảm bảo các quyền tự do dân sự, ngài giải thích rằng ngài không tin “rằng giải pháp có thể được tìm thấy bằng cách phóng tên lửa và bom.”

Đức Hồng Y Parolin khẳng định: “Bất chấp chiến tranh, sự tàn phá, sự bất ổn và cảm giác mất phương hướng chung, những tiếng nói kêu gọi hòa bình và công lý vẫn tiếp tục vang lên trên khắp thế giới. Nhân dân chúng ta đang kêu gọi hòa bình!”. Ngài nhấn mạnh rằng “lời kêu gọi này cần phải thách thức các chính phủ và tất cả những người tham gia vào quan hệ quốc tế.”

Liệu Phủ Quốc vụ khanh có được phục hồi?

Tuyên bố này của Ngoại trưởng Tòa Thánh đã làm sáng tỏ lập trường của Đức Giáo Hoàng Leo XIV về các vấn đề ngoại giao, mặc dù chính Đức Giáo Hoàng không bình luận về cuộc chiến trong buổi tiếp kiến chung sáng nay.

Bằng việc dành nhiều không gian truyền thông hơn cho Đức Hồng Y Parolin, Đức Giáo Hoàng đang trao một vai trò quan trọng hơn cho Phủ Quốc vụ khanh và nền ngoại giao truyền thống của Tòa Thánh, vốn luôn duy trì liên lạc với Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Về phần mình, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã phần nào giảm bớt vai trò của Phủ Ngoại trưởng bằng cách đưa ra nhiều tuyên bố tự phát và đôi khi giao phó các nhiệm vụ ngoại giao cho các nhân vật bên ngoài. Ví dụ, Đức Hồng Y Matteo Zuppi, Tổng Giám mục Bologna và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý, được giao nhiệm vụ làm trung gian hòa giải giữa Ukraine và Nga. Do đó, cuộc phỏng vấn với Đức Hồng Y Parolin có thể là dấu hiệu của sự trở lại với nền ngoại giao truyền thống hơn.