Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng hôm nay, 24 tháng 3, 2026, công bố Báo cáo Cuối cùng của Nhóm Nghiên cứu số 2, “Lắng nghe tiếng kêu than của người nghèo và trái đất”, và Báo cáo của Ủy ban SECAM (Hội nghị Giám mục Châu Phi và Madagascar) về Thách thức mục vụ của chế độ đa thê.

Báo cáo Cuối cùng của Nhóm Nghiên cứu số 2

Báo cáo Cuối cùng của Nhóm Nghiên cứu số 2 được xây dựng trên nhiều phần. Mở đầu bằng bài suy niệm của Đức Hồng Y Michael Czerny, Bộ trưởng Bộ Phát triển Toàn diện Con người, Báo cáo tìm cách trả lời năm câu hỏi cơ bản được giao cho Nhóm về việc Giáo hội có thể lắng nghe tốt hơn tiếng kêu than của người nghèo và trái đất như thế nào. Văn bản này xuất phát từ niềm tin thần học rằng lắng nghe người nghèo và trái đất không phải là một lựa chọn mục vụ, mà là một hành động đức tin cấu thành nên sứ mệnh của Giáo hội, bắt nguồn từ giới răn kép về tình yêu thương và tấm gương của người Samari nhân hậu. Như Đức Hồng Y Czerny nhắc lại trong lời tựa, thuật ngữ “lắng nghe” biểu thị một quá trình toàn diện bao gồm gặp gỡ, thấu hiểu vấn đề, hành động, đánh giá và hỗ trợ tinh thần, và liên quan đến mọi Kitô hữu, kể cả những người cảm thấy mình nghèo khó. Câu hỏi định hướng công việc của Nhóm do đó trở thành: làm thế nào Giáo hội có thể lắng nghe tốt hơn hai tiếng kêu liên kết này, nhận thức rằng đáp lại tiếng kêu của người nghèo cũng có nghĩa là đáp lại tiếng kêu của trái đất, và ngược lại?

Báo cáo sau đó nêu rõ các phương pháp làm việc đã được áp dụng, những hạn chế gặp phải và những bài học kinh nghiệm. Báo cáo này xác định các công cụ hiện có trong Giáo hội — các giáo xứ, cộng đồng cơ bản, các phong trào, các tổ chức Caritas, các mạng lưới đại kết và quốc tế — và nhấn mạnh sự phong phú của chúng, đồng thời kêu gọi vượt qua cám dỗ ủy thác không đúng cách cho các cấu trúc chuyên môn, nhắc nhở mỗi người đã được rửa tội về trách nhiệm chung. Trong số các đề xuất cụ thể là việc thành lập một Đài quan sát Giáo hội về Người khuyết tật, do một nhóm nhỏ chủ yếu gồm những người khuyết tật đề xuất, như một mô hình có thể được nhân rộng ở cấp địa phương và khu vực để lên tiếng cho tất cả các nhóm bị thiệt thòi. Về mặt thần học, Báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết của một nền thần học xuất phát từ việc lắng nghe người nghèo và trái đất như những nguồn cứ liệu thần học (loci theologici) đích thực, và kêu gọi các nhà thần học từ các cộng đồng dễ bị tổn thương nhất tích cực tham gia vào việc soạn thảo các văn kiện giáo huấn. Đặc biệt chú trọng đến việc đào tạo: các chương trình đào tạo cho giáo dân, tu sĩ và chủng sinh phải tích hợp sự gặp gỡ trực tiếp với các vùng ngoại vi hiện sinh, năng lực lắng nghe như một kỷ luật tâm linh — không chỉ đơn thuần là một kỹ thuật — và phân tích xã hội. Văn kiện kết luận bằng tầm nhìn về một Giáo hội hiệp hành có khả năng tự trở thành một công cụ lắng nghe, không chỉ sở hữu các cấu trúc để lắng nghe, mà còn biến đổi mỗi thành viên của mình thành một sự hiện diện truyền giáo bên cạnh những người dễ bị tổn thương nhất.

Báo cáo của SECAM

Hội nghị chuyên đề của các Hội đồng Giám mục Châu Phi và Madagascar (SECAM) đã phát triển một suy tư hữu cơ về thách thức mục vụ của chế độ đa thê, bắt nguồn từ bối cảnh văn hóa, nhân chủng học và thần học của lục địa Châu Phi. Báo cáo bắt đầu bằng việc thừa nhận giá trị thiêng liêng của gia đình Châu Phi, được xây dựng trên giao ước giữa các nhóm người, với tổ tiên và với Thiên Chúa, trong đó con cái được coi là một phước lành thiêng liêng và mong muốn có nhiều con cái tạo thành một phần không thể thiếu của bản sắc cộng đồng. Chính trong bối cảnh này mà sự tồn tại lịch sử của chế độ đa thê được đặt trong đó — một hiện tượng không chỉ có ở Châu Phi mà đặc biệt bắt nguồn từ đó và mang tính cấp bách về mặt mục vụ. Phân tích Kinh Thánh cho thấy tính hai mặt của nó: được chấp nhận trong Cựu Ước, nó dần dần bị vượt qua bởi sự mặc khải của Tân Ước, trong đó Chúa Giêsu — nhắc lại kế hoạch ban đầu của Đấng Tạo Hóa — khẳng định rõ ràng sự hiệp nhất và bất khả phân ly của hôn nhân. Tài liệu này khẳng định mạnh mẽ giáo huấn của Giáo hội: hôn nhân Kitô giáo là một vợ một chồng theo bản chất thần học chứ không phải do sự áp đặt văn hóa. Về mặt mục vụ, SECAM loại trừ mọi hình thức công nhận chế độ đa thê và khuyến nghị rằng những người dự tòng theo chế độ đa thê không được phép chịu phép rửa tội trước khi tự nguyện cam kết với hôn nhân một vợ một chồng. Đây không phải là vấn đề loại trừ hay kỳ thị, mà là sự đồng hành kiên nhẫn và tôn trọng, được truyền cảm hứng bởi lòng thương xót của Chúa Kitô. Phẩm giá của phụ nữ được đặt ở trung tâm của cách tiếp cận mục vụ này, với Đức Mẹ Maria — Mẹ của Chúa Giêsu — được nêu ra như một hình mẫu của việc truyền giáo hiện thân trong văn hóa. Phần kết luận mở ra hướng tới một “sự chăm sóc mục vụ gần gũi” có khả năng mở ra cánh cửa… Các báo cáo của Giáo hội hướng đến những người sống bên lề về mặt tâm linh và hiện sinh, nhận ra trong mỗi người là con cái của Chúa, được mời gọi đến tình yêu chung thủy và Giao ước.

Cả hai báo cáo, với sự đa dạng về chủ đề, đều làm chứng cho hành trình hiệp hành của Giáo hội: một Giáo hội lắng nghe, phân định, đồng hành, và, bắt nguồn từ Tin Mừng, không ngừng đến gần mọi người, đáp lại những thách thức của thời đại chúng ta.